Οι Γυναίκες στο Ισλάμ
Έναντι των Γυναικών στην
Ιουδαιο-Χριστιανική Παράδοση
Ο Μύθος και η Πραγματικότητα
Δρ. Σερίφ Αμπντελαζίμ
Και συμπλήρωση από τον Αλή αλ-Γιουνάνι.
Συγγραφέας : Σερίφ Αμπντελαζίμ,
Αλή αλ-Γιουνάνι.
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κουΐνζ,
Κίνγκστον, Οντάριο, Καναδάς.
Επαλήθευση : Μιχάλης Σολομωνίδης
Και Αλή αλ-Γιουνάνι.
Περιεχόμενα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΜΕΡΟΣ 1 – ΤΟ ΣΦΑΛΜΑ ΤΗΣ
ΕΥΑΣ
ΜΕΡΟΣ 2 – Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ
ΕΥΑΣ
ΜΕΡΟΣ 3 – ΕΠΑΙΣΧΥΝΤΕΣ ΘΥΓΑΤΕΡΕΣ
ΜΕΡΟΣ 4 – ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ
ΜΕΡΟΣ 5 – ΑΚΑΘΑΡΤΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
ΜΕΡΟΣ 6 – ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ
ΜΕΡΟΣ 7 – ΜΟΙΧΕΙΑ
ΜΕΡΟΣ 8 – ΟΡΚΟΙ
ΜΕΡΟΣ 9 – ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΖΥΓΟΥ
ΜΕΡΟΣ 10 – ΔΙΑΖΥΓΙΟ
ΜΕΡΟΣ 11 – ΜΗΤΕΡΕΣ
ΜΕΡΟΣ 12 – ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΑ
ΓΥΝΑΙΚΩΝ
ΜΕΡΟΣ 13 – Η ΔΕΙΝΟΠΑΘΕΙΑ
ΤΩΝ ΧΗΡΩΝ
ΜΕΡΟΣ 14 – ΠΟΛΥΓΑΜΙΑ
ΜΕΡΟΣ 15 – ΧΙΤΖΑΜΠ
(ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΜΑΝΤΙΛΑ)
ΜΕΡΟΣ 16 – ΚΡΙΤΙΚΕΣ
ΜΕΡΟΣ 17 - ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Αγαπητοί φίλοι, όλοι σας ίσως έχετε παρεξηγήσει τη θέση που έχουν οι γυναίκες στο Ισλάμ. Για παράδειγμα, κατά καιρούς έχουν ακουστεί διάφορα περιστατικά κατά των γυναικών. Πατέρας έβαλε δυνατά τη μουσική για να μην ακούγονται οι κραυγές της κόρης του, καθώς αυτός ακρωτηρίαζε την κλειτορίδα της. Πατέρας έκαψε ζωντανή την κόρη του επειδή δεν ήθελε να παντρευτεί τον άντρα που είχε διαλέξει αυτός. Άντρας έδειρε τη γυναίκα του και της έσπασε τα κόκαλα του προσώπου της για ασήμαντο λόγο. Άντρας βίασε τη γυναίκα του μέσω του πρωκτού και της προκάλεσε σοβαρό πρόβλημα. Γυναίκα ζήτησε διαζύγιο από τον μουσουλμάνο σύζυγο της και αυτός την αποκεφάλισε. Άντρας έριξε οξύ στο πρόσωπο μιας γυναίκας επειδή ήθελε να πάει στο σχολείο.
Υπάρχουν δυστυχώς πολλά περιστατικά συζυγικής βίας προς τις γυναίκες στον μουσουλμανικό κόσμο αλλά τι λέει το Ισλάμ για αυτά τα περιστατικά? Είναι αυτή πραγματικά ισλαμική συμπεριφορά? Παρακάτω θα σας αποδείξω ότι όλα τα παραπάνω περιστατικά δεν έχουν καμία σχέση με την ισλαμική συμπεριφορά που πρέπει να έχει ένας άντρας προς τη σύζυγο του. Καμία θρησκεία δεν έχει δώσει στις γυναίκες τόσα δικαιώματα, όσα τους έχει δώσει το Ισλάμ και σε καμία θρησκεία δεν δίνεται στις γυναίκες τόση αξία, όση τους δίνεται στο Ισλάμ.
Έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλίο του Σερίφ Αμπντελαζίμ, το “ Οι Γυναίκες στο Ισλάμ Έναντι των Γυναικών στην Ιουδαιο-Χριστιανική Παράδοση, Ο Μύθος και η Πραγματικότητα” το οποίο παρουσιάζω παρακάτω και το οποίο επεξεργάστηκα και πρόσθεσα κάποιες πληροφορίες που δεν περιείχε, χωρίς να αλλοιώσω στο ελάχιστο αυτά που είχε γράψει ο συγγραφέας.
Αλή αλ-Γιουνάνι.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Πριν από πέντε χρόνια, διάβασα στο Toronto Star τεύχος 3 Ιουλίου 1990, του Γκουέιν Ντάιερ, ένα άρθρο με τίτλο Το Ισλάμ δεν είναι Μόνο του στα Πατριαρχικά Δόγματα. Το άρθρο περιέγραφε τις έξαλλες αντιδράσεις των συμμετεχόντων σ’ ένα συνέδριο για τις γυναίκες και την εξουσία, που πραγματοποιήθηκε στο Μόντρεαλ, σχετικά με τα σχόλια της διάσημης Αιγύπτιας φεμινίστριας Δρ. Ναουάλ Σααντάουι. Οι μη ορθές πολιτικές της δηλώσεις συμπεριέλαβαν : “Tα πιο περιοριστικά στοιχεία προς τις γυναίκες βρίσκονται αρχικά στον Ιουδαϊσμό στην Παλαιά Διαθήκη, έπειτα στον Χριστιανισμό και μετά στο Κοράνι”, “όλες οι θρησκείες είναι πατριαρχικές επειδή απορρέουν από πατριαρχικές κοινωνίες» και «η κάλυψη των γυναικών με καλύπτρα δεν είναι αποκλειστική Ισλαμική εφαρμογή αλλά μια αρχαία πολιτιστική κληρονομιά με αντιστοιχίες στις ομόριζες της θρησκείες”. Οι συμμετέχοντες δεν άντεχαν να παρευρίσκονται άλλο όσο οι πίστες τους εξισωνόταν με το Ισλάμ. Έτσι, η Δρ. Σααντάουι δέχτηκε πυρά κριτικής: “Τα σχόλια της Δρα. Σααντάουι είναι απαράδεχτα. Οι απαντήσεις αποκαλύπτουν έλλειψη κατανόησης των άλλων πίστεων” δήλωσε η Μπερνίς Ντιμπουά του Παγκόσμιου Κινήματος Μητέρων. “Πρέπει να διαμαρτυρηθώ” είπε η Άλις Σάλβι του Ισραηλινού Δικτύου Γυναικών, “δεν υπάρχει η αντίληψη της καλύπτρας στον Ιουδαϊσμό”. Το άρθρο απέδωσε αυτές τις έξαλλες διαμαρτυρίες στην έντονη τάση της Δύσης να χρησιμοποιεί το Ισλάμ ως εξιλαστήριο θύμα για θέματα, που είναι εξίσου μέρος και της ίδıας της Δύσης στην πολιτιστική της κουλτούρα. “Οι Χριστιανές και Ιουδαίες φεμινίστριες δε θα υπέμεναν να συζητηθούν στην ίδια κατηγορία με εκείνες τις κακεντρεχείς Μουσουλμάνες” έγραψε ο Γκουέιν Ντάιερ.
Δεν με κατέπληξε το γεγονός ότι οι συμμετέχοντες του συνεδρίου είχαν τέτοια αρνητική στάση και ιδέα για το Ισλάμ, ειδικά όταν αναπτύχθηκαν τα γυναικεία θέματα. Στη Δύση, το Ισλάμ θεωρείται το κατ’ εξοχήν σύμβολο της υπαγωγής των γυναικών. Για να καταλάβει κανείς, πόσο στερεό είναι αυτό το πιστεύω, φτάνει ν’ αναφερθεί ότι το Υπουργείο Παιδείας στην Γαλλία, την πατρίδα του Βολτέρου, έδωσε πρόσφατα εντολή για αποβολή όλων των νεαρών κοριτσιών που φοράνε χιτζαμπ (μαντιλα) από τα Γαλλικά σχολεία!1 Μια νεαρή Μουσουλμάνα μαθήτρια που φοράει μαντιλα της απαγορεύεται η παιδεία στη Γαλλία, ενώ μια Καθολική μαθήτρια που φοράει σταυρό ή μια Ιουδαία μαθήτρια που φοράει σκούφο της επιτρέπεται. Η σκηνή των Γάλλων αστυνομικών να εμποδίζουν τις μαντιλοδεμένες κοπελες από την είσοδο στο σχολείο τους είναι αξέχαστη. Θυμίζει μια άλλη αισχρή σκηνή του Νομάρχη Τζωρτζ Ουάλας της Αλαμπάμα το 1962, να στέκεται μπροστά στην πύλη ενός σχολείου προσπαθώντας να παρεμποδίσει την είσοδο των μαύρων μαθητών, για ν’ εμποδίσει την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων στα σχολεία της Αλαμπάμα.
Η διαφορά των δύο σκηνών είναι ότι οι μαύροι μαθητές είχαν τη συμπόνια πολλών ανθρώπων στις Η.Π.Α. και σ’ όλο τον κόσμο.
Ο Πρόεδρος Κένεντυ έστειλε την Εθνική Φρουρά των Η.Π.Α. για ν’ επιβάλλει την είσοδο των μαύρων στα σχολεια. Οι Μουσουλμάνες νεαρές όμως δεν έλαβαν βοήθεια από κανέναν. Ο σκοπός τους φαίνεται να μην τον συμμερίζεται κανένας, ούτε μέσα μήτε έξω από την Γαλλία. Ο λόγος είναι η εκτενής παρερμηνεία και φόβος σήμερα οτιδήποτε ισλαμικού στον κόσμο.
Αυτό που μου κίνησε περισσότερο την περιέργεια στο συνέδριο του Μόντρεαλ ήταν μια ερώτηση : Ήταν οι δηλώσεις της Σααντάουι ή κάποιου από τους κριτικούς της αντικειμενικές; Με άλλα λόγια, έχουν ο Ιουδαϊσμός, ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ την ίδια αντίληψη για τις γυναίκες; Διαφέρουν στις αντιλήψεις τους; Προσφέρουν αληθινά ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός καλύτερη συμπεριφορά προς τη γυναίκα απ’ ότι το Ισλάμ; Ποια είναι η αλήθεια;
Δεν είναι δύσκολο να ψάξει και να βρει κανείς απαντήσεις σ’ αυτά τα δύσκολα ερωτήματα. Η πρώτη δυσκολία είναι ότι πρέπει κάποιος να είναι δίκαιος και αντικειμενικός ή τουλάχιστον, να κάνει ό,τι μπορεί για να είναι. Αυτό είναι που το Ισλάμ εισηγείται. Το Κοράνι έμαθε τους μουσουλμάνους να λένε την αλήθεια, ακόμα κι αν δεν αρέσει στους πλησιέστερους τους:
“Κι αν μιλάτε, να μιλάτε δίκαια, έστω κι αν πρόκειται για κάποιον που είναι συγγενής σας” (Κοράνι 6:152),
το Κοράνι επίσης διδάσκει:
“Ω εσείς που πιστεύετε! Εμείνετε σταθερά στο δίκαιο. Η μαρτυρία σας να είναι εντελώς για τον Αλλάχ, έστω αν πρόκειται να είναι ενάντια στον εαυτό σας ή ενάντια στους γονείς σας και τους συγγενείς σας, είτε πλούσιοι ή φτωχοί” (Κοράνι 4:135).
Η άλλη μεγάλη δυσκολία είναι η υπερβάλλουσα ευρύτητα του θέματος. Επομένως, κατά τη διάρκεια των περασμένων ετών, πέρασα πολλές ώρες διαβάζοντας την Βίβλο, την Εγκυκλοπαίδεια των Θρησκειών και την Ιουδαϊκή Εγκυκλοπαίδεια ψάχνοντας γι’ απαντήσεις. Διάβασα επίσης αρκετά βιβλία, που συζητάνε τη θέση της γυναίκας σε διάφορες θρησκείες γραμμένα από λόγιους, υπέρμαχους και κριτικούς. Το υλικό που παρουσιάζεται στ’ ακόλουθα κεφάλαια, αντιπροσωπεύει τα σημαντικά πορίσματα αυτής της ταπεινής έρευνας. Δεν ισχυρίζομαι ότι είμαι εντελώς αντικειμενικός. Αυτό είναι πέρα της περιορισμένης μου ικανότητας. Το μόνο που μπορώ να πω, είναι ότι προσπάθησα μέσω αυτής της έρευνας, να πλησιάσω το Κορανικό ιδανικό του δικαίως ομιλεῖν. Θα ήθελα να τονίσω σ’ αυτήν την εισαγωγή πως ο σκοπός μου για αυτήν τη μελέτη δεν είναι να μειώσω τον Ιουδαϊσμό ή τον Χριστιανισμό.
Ως Μουσουλμάνοι, πιστεύουμε στη θεϊκή προέλευση και των δύο θρησκειών. Κανένας δεν μπορεί να είναι Μουσουλμάνος χωρίς να πιστεύει στον Μωϋσή και στον Ιησού (ειρήνη και στους δυο) ως μεγάλους προφήτες του Αλλάχ. Ο στόχος μου είναι να δικαιώσω το Ισλάμ και ν’ αποδώσω φόρο τιμής, πολύ καθυστερημένο στη Δύση, στο τελικό αληθινό Μήνυμα από τον Αλλάχ προς τους ανθρώπους. Επίσης, θα ήθελα να τονίσω ότι ασχολήθηκα μόνο με το Δόγμα. Το κύριο ενδιαφέρον μου, η θέση των γυναικών στις τρεις θρησκείες, όπως προκύπτουν από τις βασικές τους πηγές κι όχι όπως εφαρμόζονται σήμερα από τ’ εκατομμύρια των οπαδών τους.
Επομένως, τα περισσότερα τεκμήρια παρατίθενται απ’ το Κοράνι, τα αχαντιθ (ρήσεις) του Προφήτη Μουχάμμεντ, την Βίβλο, το Ταλμούδ και τις ρήσεις κάποιων από τους πιο σημαίνοντες Πατέρες της Εκκλησίας, των οποίων οι απόψεις έχουν συμβάλλει απροσμέτρητα στην ευκρίνεια και διαμόρφωση του Χριστιανισμού. Αυτό το ενδιαφέρον στις πηγές, αφορά το γεγονός ότι η κατανόηση μιας συγκεκριμένης θρησκείας από τις στάσεις και συμπεριφορά κάποιων από τους ονομαστικά και μόνο οπαδούς της, είναι παραπειστική. Πολλοί συγχέουν την κουλτούρα με τη θρησκεία, πολλοί άλλοι δε γνωρίζουν τι λένε τα θρησκευτικά τους βιβλία και τόσοι άλλοι, που δεν ενδιαφέρονται καν.
ΜΕΡΟΣ 1 – ΤΟ ΣΦΑΛΜΑ ΤΗΣ ΕΥΑΣ
Οι τρεις θρησκείες συμφωνούν σε ένα βασικό δεδομένο: και οι γυναίκες και οι άντρες είναι δημιουργήματα του ΑΛΛΑΧ, του Δημιουργού όλου του σύμπαντος. Ωστόσο, η διαφωνία αρχίζει λίγο αργότερα μετά τη δημιουργία του πρώτου άντρα, του Αδάμ (αλέϊχι σαλάμ) και της πρώτης γυναίκας, της Εύας. Η Ιουδαιο-Χριστιανική αντίληψη της δημιουργίας του Αδάμ και της Εύας αναφέρεται λεπτομερειακώς στη Γένεση 2:4 – 3:24. Εκεί (στη Γένεση) αναφέρεται ότι ο ΑΛΛΑΧ απαγόρεψε και στους δύο να φάνε απ’ τους καρπούς του απαγορευμένου δέντρου. Το φίδι εξαπάτησε την Εύα για να φάει απ’ αυτό και η Εύα με τη σειρά της εξαπάτησε τον Αδάμ για να φάει και αυτός μαζί της.
Όταν ο ΑΛΛΑΧ επέπληξε τον Αδάμ γι’ αυτό που έκανε, ο Αδάμ (αλέϊχι σαλάμ) έριξε όλο το φταίξιμο στην Εύα και είπε “Η γυναίκα που μου έδωσες, εκείνη μου έδωσε καρπό από το δέντρο και έφαγα”. Κατά τη συνέχεια, ο ΑΛΛΑΧ (σύμφωνα με τη Γένεση) είπε στην Εύα: “Θ’ αυξήσω πολύ τον πόνο της κυοφορίας σου και με πόνο θα γεννάς τα παιδιά σου. Θα στρέφεται η επιθυμία σου προς τον άντρα σου αλλά αυτός θα σ’ εξουσιάζει”. Στον Αδάμ είπε ο ΑΛΛΑΧ: “Επειδή άκουσες τη γυναίκα σου και έφαγες απ’ το δέντρο, … καταραμένη θα είναι η γη εξ’ αιτίας σου. Με μόχθο θα την καλλιεργείς σ’ όλη σου τη ζωή…”.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός είπε: “Η γυναίκα είναι η κόρη του ψεύδους, φρουρός της Κόλασης, εχθρός της ειρήνης. Εξαιτείας της ο Αδάμ έχασε τον Παράδεισο” (Ulfat Aziz-us-Samad, Islam and Christianity, Kuwait, I.I.F.S.O, 1982).
Η ισλαμική αντίληψη για την πρώτη δημιουργία βρίσκεται σε αρκετά μέρη του Κορανίου όπως για παράδειγμα:
“Ω Αδάμ! Κατοίκησε εσύ και η γυναίκα σου στον Κήπο και χαρείτε και οι δυο σας τρώγοντας από όπου θέλετε αλλά μην πλησιάσετε αυτό το δέντρο, γιατί θα πέσετε στην πλάνη και στην παρανομία. Τότε ο Σατανάς άρχισε να ψιθυρίζει και στους δυο φέρνοντας τους στο νου όλη τους την ντροπή που τους ήταν κρυμμένη και είπε: «ο Κύριός σας, σας απαγόρεψε μόνο αυτό το δέντρο για να μην γίνετε άγγελοι ή αθάνατοι» και ορκίστηκε και στους δυο λέγοντας: «Θα είμαι εγώ για σας ένας από τους συμβούλους σας». Έτσι, με δόλο κατάφερε την πτώση τους. Όταν δοκίμασαν απ’ το δέντρο, η ντροπή τους άρχισε να γίνεται φανερή και άρχισαν να καλύπτουν τα σώματα τους με φύλλα απ’ τον Κήπο. Τότε τους φώναξε ο Κύριός τους: «Δεν απαγόρεψα αυτό το δέντρο και στους δυο και σας ειδοποίησα ότι ο Σατανάς είναι ένας ομολογημένος εχθρός σας»? Αποκρίθηκαν: «Κύριέ μας, αδικήσαμε τους εαυτούς μας και αν δε μας συγχωρήσεις και μας σπλαχνιστείς, τότε θα είμαστε σίγουρα από τους χαμένους»” (Κοράνι, 7:19-23).
Μια προσεκτική ματιά στις δυο αφηγήσεις της ιστορίας της Δημιουργίας, αποκαλύπτει κάποιες βασικές διαφορές. Το Κοράνι αντίθετα με τη Βίβλο, καταλογίζει στον Αδάμ (αλέϊχι σαλάμ) και στην Εύα ίσα το σφάλμα τους. Πουθενά στο Κοράνι δε βρίσκει κανείς τον παραμικρό υπαινιγμό ότι η Εύα δελέασε τον Αδάμ να φάει απ’ το δέντρο ή ότι έφαγε πριν από αυτόν. Η Εύα στο Κοράνι δεν εμφανίζεται να δελεάζει, να παραπλανά και ν’ απατά. Επιπλέον, η Εύα δε φταίει για τους πόνους της εγκυμοσύνης. Ο ΑΛΛΑΧ σύμφωνα με το Κοράνι, δεν τιμωρεί κανέναν για τα σφάλματα κάποιου άλλου. Και ο Αδάμ (αλέϊχι σαλάμ) και η Εύα αμάρτησαν και μετά ζήτησαν συγχώρεση από τον ΑΛΛΑΧ και Αυτός τους συγχώρησε και τους δυο (στο Ισλάμ ο άντρας είναι προστάτης της γυναίκας και άρα δεν φταίει η Εύα που έφαγε αλλά ο Αδάμ (αλέϊχι σαλάμ) που δεν την συγκράτησε).
ΜΕΡΟΣ 2 – Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΕΥΑΣ
Η εικόνα της Εύας στη Βίβλο να παραπλανά, είχε ως αποτέλεσμα μια άκρως αρνητική επίπτωση στις γυναίκες μέσω της Ιουδαιο-Χριστιανικής παράδοσης. Κυριάρχησε η πεποίθηση ότι όλες οι γυναίκες κληρονόμησαν απ’ τη μητέρα τους τη Βιβλική Εύα, την ενοχή της αλλά και την πονηριά της. Επομένως, ήταν όλες αναξιόπιστες, ηθικά κατώτερες και φαύλες. Η εμμηνόρροια, η εγκυμοσύνη και η γέννα, θεωρούνταν η δίκαιη τιμωρία για την αιώνια ενοχή του καταραμένου γυναικείου φύλου. Για να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε πόσο αρνητική ήταν η επίπτωση της Βιβλικής Εύας στις θηλυκές της απογόνους, πρέπει να εξετάσουμε τα γραπτά μερικών από τους πιο σημαντικούς Ιουδαίους και Χριστιανούς όλων των εποχών.
Ας αρχίσουμε με την Παλαιά Διαθήκη και ας εξετάσουμε αποσπάσματα απ’ τα Κείμενα Σοφίας, στα οποία βρίσκουμε : “και βρήκα ότι πικρότερη κι απ’ τον θάνατο, είναι η γυναίκα, της οποίας η καρδιά είναι παγίδες και δίχτυα και τα χέρια της δεσμά• ο αρεστός μπροστά στον Θεό θα ξεφύγει απ’ αυτή ενώ ο αμαρτωλός θα συλληφθεί σ’ αυτήν… τον οποίο ακόμα η ψυχή μου αναζητάει αλλά δεν βρίσκω• έναν άνδρα ανάμεσα σε χίλιους βρήκα• όμως, μία γυναίκα ανάμεσα σ’ όλες τούτες δεν βρήκα” (Εκκλησιαστής, 7:26-28)
Σ’ ένα άλλο μέρος των Ιουδαϊκών κειμένων, που βρίσκουμε στην Καθολική Βίβλο διαβάζουμε : “Καμία φαυλότητα δεν πλησιάζει τη φαυλότητα μιας γυναίκας… Η αμαρτία ξεκίνησε με μια γυναίκα και χάρη σ’ αυτήν, όλοι πρέπει να πεθάνουμε”. (Σοφία Σειράχ 25:19-24).
Οι Ιουδαίοι Ραββίνοι έχουν καταγράψει εννέα κατάρες, που επιβλήθηκαν στις γυναίκες ως αποτέλεσμα της Πτώσης : “Στη γυναίκα έδωσε Εκείνος εννέα κατάρες και θάνατο : το φορτίο του αίματος της εμμηνόρροιας, του αίματος της παρθενιάς, το φορτίο της εγκυμοσύνης, το φορτίο της γέννας, το φορτίο της ανατροφής των παιδιών, το κεφάλι της είναι καλυμμένο σαν να θρηνεί, τρυπάει τα αυτιά της σαν μόνιμο σκλάβο ή σκλάβα που υπηρετεί τον αφέντη της, δεν είναι αξιόπιστη ως μάρτυρας και μετά απ’ όλα – ο θάνατος”.2
Μέχρι και σήμερα, οι ορθόδοξοι Ιουδαίοι άντρες απαγγέλουν στην πρωινή τους προσευχή : “Δόξα να ‘χεις Θεέ Βασιλιά του σύμπαντος, που δε μ’ έχεις πλάσει γυναίκα”. Οι γυναίκες από την άλλη πλευρά, ευχαριστούν τον Θεό κάθε πρωί λέγοντας “με έπλασες σύμφωνα κατά τη Θέλησή Σου”.3
Μια άλλη προσευχή, που βρίσκουμε σε πολλά ιουδαϊκά βιβλία προσευχής : “Δόξα να ‘χει ο Θεός που δε μ’ έπλασε ειδωλολάτρη. Δόξα να ‘χει ο Θεός, που δε μ’ έπλασε γυναίκα. Δόξα να ‘χει ο Θεός, που δε μ’ έπλασε αμαθή”.4
Ο ρόλος της Βιβλικής Εύας στον Χριστιανισμό είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ ότι στον Ιουδαϊσμό. Η αμαρτία της ήταν ζωτική γι’ όλη τη Χριστιανική πίστη διότι η Χριστιανική αντίληψη του λόγου της αποστολής του Ιησού Χριστού (αλέϊχι σαλάμ) στη Γη, πηγάζει από την ανυπακοή της Εύας προς τον Θεό. Αμάρτησε και μετά αποπλάνησε τον Αδάμ (αλέϊχι σαλάμ) να την ακολουθήσει. Επομένως, ο Θεός έδιωξε και τους δύο από τ’ Ουράνια στη Γη, που είχε Καταραστεί εξ’ αιτίας τους. Κληροδότησαν την αμαρτία τους, που δεν είχε συγχωρήσει ο Θεός, σ’ όλους τους απογόνους τους και επομένως, όλοι οι άνθρωποι γεννήθηκαν στην αμαρτία. Για να εξαγνιστούν οι άνθρωποι απ’ την «αρχική αμαρτία» τους, ο Θεός θυσίασε τον Ιησού (αλέϊχι σαλάμ), που θεωρείται να είναι ο `Υιός του Θεού`, στο σταυρό. Άρα η Εύα είναι υπεύθυνη για το λάθος της, το λάθος του συζύγου της, την αρχική αμαρτία όλης της ανθρωπότητας και το θάνατο του `Υιού Του Θεού`. Μ’ άλλα λόγια, μια γυναίκα που ενέργησε μόνη της, προξένησε την πτώση της ανθρωπότητας.5 Και τί γίνεται με τις κόρες της; Είναι αμαρτωλές σαν κι εκείνη και πρέπει να τους φερόμαστε ως αμαρτωλές. Ας προσέξουμε τον αυστηρό τόνο του Απ. Παύλου στην Καινή Διαθήκη:
“Μια γυναίκα πρέπει να μάθει σιωπή και πλήρη υποταγή. Δεν επιτρέπω σε μια γυναίκα να μάθει ή ν’ έχει εξουσία περισσότερο από έναν άντρα˙ πρέπει να είναι σιωπηλή. Διότι πρώτα πλάστηκε ο Αδάμ και μετά η Εύα. Και ο Αδάμ δεν ήταν αυτός που εξαπατήθηκε ήταν η γυναίκα που εξαπατήθηκε και αμάρτησε” (Α’ Τιμόθεος 2:11-14) .
Ο Αγ. Τερτυλλιανός ήταν πιο αυστηρός από τον Απ. Παύλο, καθώς μιλούσε στις «αγαπημένες του αδερφές» εν πίστη, είπε:6 “Το γνωρίζετε ότι η καθεμιά σας είναι μια Εύα; Η καταδίκη αυτού του φύλλου σας από τον Θεό, ζει σε αυτήν την εποχή: η ενοχή πρέπει απ’ αναγκαιότητα επίσης να ζει. Είσαστε η πύλη του Διαβόλου. Εσείς αποσφραγίσατε τα’ απαγορευμένο δέντρο. Εσείς είσαστε οι πρώτοι λιποτάκτες του Θείου Νόμου. Εσείς είσαστε εκείνη, που έπεισε εκείνον, που ο Διάβολος δεν ήταν αρκετά γενναίος για να του επιτεθεί. Εσύ γυναίκα κατέστρεψες τόσο εύκολα την εικόνα του Θεού. Εξαιτίας της εγκατάλειψής σου, ακόμη κι ο Υιός Του Θεού έπρεπε να πεθάνει”.
Ο Αγ.Κυπριανός είπε: “Η γυναίκα είναι το όργανο που χρησιμοποιεί ο σατανάς για να κερδίσει τις ψυχές μας”,
Ο Αγ.Αντώνιος είπε: “Η γυναίκα είναι το χέρι του σατανά. Η φωνή της είναι το σφύριγμα του φιδιού”,
Ο Γρηγόριος ο Μέγας είπε: “Η γυναίκα έχει το δηλητήριο ενός, την κακία ενός δράκου” (Ulfat Aziz-us-Samad, Islam and Christianity, Kuwait, I.I.F.S.O, 1982).
Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς, πρώτος στη σειρά των Πατέρων της εκκλησίας και διδάσκαλος του Ωριγένη, γράφει στο βιβλίο του «Παιδαγωγός» 2.33: “Μία γυναίκα, αν λάβουμε υπ’ όψην μας ποιά είναι η φύση της, πρέπει να αισχύνεται γι’αυτήν”.
Ο Μέγας Αθανάσιος υποστηρίζει: “Με τις γυναίκες δεν είναι ασφαλές ούτε από κοινού ν’αποφασίζει κανείς” (“α περί ειδωλολατρείας” από το έργο του “κατά Ελλήνων”).
Ο λόγος του Ιωάννη του Χρυσοστόμου ξεχειλίζει από μίσος κατά των γυναικών. Στο “προς τους έχοντας παρθένουν συνεισάκτους” διαβάζουμε: “Γενικά η γυναίκα είναι ένα σκουλήκι που σέρνεται, η κόρη του ψεύδους, ο εχθρός της ειρήνης. Ο κατάλογος των αμαρτημάτων και των αδυναμιών της είναι ατελείωτος: είναι ελαφρόμυαλη, φλύαρη και ακόλαστη. Πάνω απ’όλα είναι παθιασμένη με την πολυτέλεια και τις δαπάνες. Φορτώνεται με κοσμήματα, πουδράρει το πρόσωπό της, βάφει τα μάγουλά της με κοκκινάδι, βάζει μυρωδικά στα ρούχα της κι έτσι γίνεται θανάσιμη παγίδα για τον εκμαυλισμό των νέων. Όσος και να είναι ο πλούτος δεν επαρκεί να ικανοποιήσει τη γυναικεία επιθυμία. Μέρα και νύκτα η γυναίκα δεν σκέπτεται τίποτε άλλο παρά το χρυσάφι και τα πολύτιμα πετράδια, τα πορφυρά υφάσματα και τα κεντήματα, τις κρέμες και τα αρώματα. Αν δεν υπήρχε η σεξουαλική επιθυμία, κανένας άνδρας με τα σωστά του δεν θα ήθελε να μοιράζεται το σπίτι του με μια γυναίκα και να υφίσταται τις επακόλουθες ζημιές, παρά τις οικιακές εργασίες που εκτελεί”.
Ο Αγ. Αυγουστίνος ήταν πιστός στην κληρονομιά των προκατόχων του, έγραψε σ’ ένα φίλο: “Ποια είναι η διαφορά εάν βρίσκεται σε σύζυγο ή μητέρα, είναι η ίδια Εύα η Δελεάστρια που πρέπει να προσέχουμε σε κάθε γυναίκα… Δεν μπορώ να καταλάβω σε τι χρησιμεύει η γυναίκα στον άντρα, αν εξαιρέσει κανείς τη λειτουργία της εγκυμοσύνης”.
Αιώνες αργότερα, ο Άγιος Θωμάς ο Ακυνάτης, ακόμη θεωρούσε τις γυναίκες ως ελαττωματικές: “Όσον αφορά την προσωπική φύση, η γυναίκα είναι ελαττωματική και αλυσιτελής, διότι η ενεργή δύναμη στον καρπό ενός άντρα τείνει στην παραγωγή μιας τέλειας ομοιότητας στο ανδρικό φύλο ενώ η παραγωγή της γυναίκας προέρχεται απ’ ένα ελάττωμα στην ενεργή δύναμη ή κάποια υλική αδιαθεσία ή κι ακόμη κι από κάποια εξωτερική επίδραση”.
Τέλος, ο διάσημος μεταρρυθμιστής Μάρτιν Λούθερ δεν μπορούσε να βρει κανένα όφελος από μια γυναίκα, εκτός του να φέρνει όσα περισσότερα παιδιά γίνεται ασχέτως των συνεπειών : “Αν κουραστούν ή ακόμη και πεθάνουν, αυτό δεν έχει σημασία. Ας πεθάνουν στη γέννα, γι’ αυτό υπάρχουν”.
Ο Παύλος, άνθρωπος φανατικός και μονήρης, ανύπαντρος ο ίδιος, ενώ από τη μια ισχυρίζεται ότι “μπροστά στα μάτια του Θεού δεν υπάρχει αρσενικό και θηλυκό” από την άλλη καταδικάζει τη γυναίκα, σαν πηγή κάθε κακού. Ο γάμος, για τον Απόστολο, είναι το αναγκαίο κακό, που θα τιθασεύσει τις φυσικές ορμές, τις προερχόμενες από τον Σατανά και που θα καθαγιαστεί μόνο με τη γέννηση των παιδιών. Και αν ο Παύλος έβλεπε έτσι τα πράγματα, οι μεταγενέστεροι πατέρες της Εκκλησίας, τόσο στο Βυζάντιο, όσο και στο φραγκικο-λατινικό κόσμο, ιδεολογικοί και θεωρητικοί ταγοί της φεουδαρχικής κοινωνίας, είχαν ακόμη χειρότερη άποψη γι’ αυτήν.
Και πάλι όλες οι γυναίκες κακολογούνται εξ’ αιτίας της εικόνας της Εύας της δελεάστριας, χάρη στη Γένεση. Ανακεφαλαιώνοντας, η Ιουδαιο-Χριστιανική αντίληψη των γυναικών έχει δηλητηριαστεί από την πεποίθηση της αμαρτωλής φύσης της Εύας και των γόνων της. Αν τώρα στρέψουμε την προσοχή μας στο τι μας λέει το Κοράνι για τις γυναίκες, θα συνειδητοποιήσουμε σύντομα ότι η Ισλαμική αντίληψη για τις γυναίκες είναι ριζοσπαστικά διαφορετική από την Ιουδαιο-Χριστιανική.
Το Κοράνι (αντίθετα με τη Βίβλο), καταλογίζει στον Αδάμ και στην Εύα ίσα το σφάλμα τους. Πουθενά στο Κοράνι δε βρίσκει κανείς τον παραμικρό υπαινιγμό ότι η Εύα δελέασε τον Αδάμ να φάει απ’ το δέντρο ή ότι έφαγε πριν από αυτόν. Η Εύα στο Κοράνι δεν εμφανίζεται να δελεάζει, να παραπλανά και ν’ απατά. Επιπλέον, η Εύα δε φταίει για τους πόνους της εγκυμοσύνης. Ο ΑΛΛΑΧ σύμφωνα με το Κοράνι, δεν τιμωρεί κανέναν για τα σφάλματα κάποιου άλλου. Και ο Αδάμ και η Εύα αμάρτησαν και μετά ζήτησαν συγχώρεση από τον Αλλάχ και Αυτός τους συγχώρησε και τους δυο.
Στο Ισλάμ ο άντρας είναι προστάτης της γυναίκας και άρα δεν φταίει η Εύα που έφαγε αλλά ο Αδάμ που δεν την συγκράτησε. Η Εύα δημιουργήθηκε από τα πλευρά του Αδάμ (αλέϊχι σαλάμ). Ο Άμπου Χουράϊρα (ραντιγιαλλάχου άνχου) είπε ότι ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε:
“Η γυναίκα δημιουργήθηκε από ένα κυρτό πλευρό του Αδάμ γι’ αυτό αν το αφήσετε μόνο του, θα χαλάσει ενώ αν το πιέσετε, θα σπάσει. Γι’ αυτό να φέρεστε όμορφα στις γυναίκες” (Sahih Muslim, #3466).
“Για τους Μουσουλμάνους άντρες και γυναίκες, για τους πιστούς άντρες και γυναίκες, για τους ενάρετους άντρες και γυναίκες, για τους δικαίους άντρες και γυναίκες, για τους άντρες και γυναίκες που είναι υπομονετικοί, για τους άντρες και γυναίκες που ταπεινώνονται, για τους άντρες και γυναίκες που προσφέρουν στις φιλανθρωπίες, για τους άντρες και γυναίκες που νηστεύουν, για τους άντρες και γυναίκες που φυλάνε την αγνότητά τους και για τους άντρες και γυναίκες που ενασχολούνται με την εξύμνηση του Αλλάχ—Για αυτούς ο Αλλάχ ετοίμασε συγχώρεση και σπουδαία αμοιβή” (Κοράνι 33:35)
“Οι πιστοί, άντρες και γυναίκες, υποστηρίζονται μεταξύ τους, διατάσσουν ό,τι είναι δίκαιο και απαγορεύουν ό,τι είναι κακό, τηρούν τακτικές προσευχές, ασχολούνται καθημερινά με τη φιλανθρωπία και υπακούουν στον Αλλάχ και τον απεσταλμένο Του. Σ’ αυτούς ο Αλλάχ θα δείξει το έλεός Του: γιατί ο Αλλάχ είναι Πανίσχυρος, Σοφός” (Κοράνι 9:71),
“Και ο Κύριός τους, τούς ακουσε και απάντησε λεγοντας: <Αληθινά δε θα ανεχτω ποτε να χαθεί το έργο κανενός σας, αν είναι άντρας ή γυναίκα, είσαστε μέλη ο ένας του άλλου” (Κοράνι 3:195).
Είναι ξεκάθαρο ότι η Κορανική άποψη για τις γυναίκες, δε διαφέρει απ’ αυτή για τους άντρες. Είναι και οι δυο πλάσματα του ΑΛΛΑΧ, των οποίων ο ύψιστος στόχος τους στη γη, είναι να λατρεύουν τον Κύριό τους, να κάνουν καλές πράξεις και ν’ αποφεύγουν το κακό και οι δυο, θα εκτιμηθούν αναλόγως. Το Κοράνι δεν αναφέρει ότι η γυναίκα είναι η πύλη του Διαβόλου ή ότι είναι απ’ τη φύση της απατηλή. Το Κοράνι επίσης δεν αναφέρει ότι ο άντρας είναι εικόνα του ΑΛΛΑΧ. Όλοι άντρες και γυναίκες είναι πλάσματά Του και αυτό είναι όλο. Σύμφωνα με το Κοράνι, ο ρόλος μια γυναίκας στη γη δεν είναι περιορισμένος μόνο στην γέννα. Το Κοράνι δε λέει ότι δεν έχουν υπάρξει έντιμες γυναίκες. Αντίθετα, το Κοράνι δίδαξε στους πιστούς γυναίκες και άντρες, να ακολουθήσουν το παράδειγμα εκείνων των ιδανικών γυναικών, όπως η Παρθένος Μαρία και η Σύζυγος του Φαραώ:
“Και ο ΑΛΛΑΧ προβάλλει ως παράδειγμα, σ’ αυτούς που πιστεύουν τη σύζυγο του Φαραώ. Πρόσεξε τι είπε: <Κύριέ μου, χτίσε μου δίπλα Σου έναν οίκο στον Παράδεισο και σώσε με από τον Φαραώ και τις πράξεις του και σώσε με από τον λαό τον άδικο>. Και την Μάριαμ την κόρη του Ιμράν, που φύλαξε την αγνότητά της και της εμφυσήσαμε το πνεύμα Μας και επιβεβαίωσε την αλήθεια του λόγου του Κύριού της και των γραπτών Του και ήταν μια από τους θεοσεβής” (Κοράνι 66:11-12) .
ΜΕΡΟΣ 3 – ΕΠΑΙΣΧΥΝΤΕΣ ΘΥΓΑΤΕΡΕΣ
Στην πραγματικότητα, η διαφορά ανάμεσα στην Βιβλική και στην Κορανική στάση προς το γυναικείο φύλο, αρχίζει μόλις ένα θηλυκό γεννηθεί. Για παράδειγμα, η Βίβλος δηλώνει ότι η περίοδος της τελετουργικής ακαθαρσίας της μητέρας είναι διπλή αν γεννηθεί κορίτσι απ’ ότι αν γεννηθεί αγόρι (Λευιτικό 12:2-5). Η Βίβλος δηλώνει κατηγορηματικά ότι: “Η γέννηση μιας κόρης είναι απώλεια” (Σοφία Σειράχ 30:3).
Οι Ιουδαίοι Ραββίνοι υποχρεώσανε τους Ιουδαίους άντρες να παράγουν γόνους για πολλαπλασιαστεί το γένος. Ταυτόχρονα, δεν έκρυψαν την ξεκάθαρη προτίμησή τους για τα αρσενικά παιδιά: “Καλώς γι’ αυτούς των οποίων τα παιδιά είναι αρσενικά αλλά κακώς γι’ αυτούς τα παιδιά των οποίων είναι θηλυκά”, “Στη γέννηση ενός αγοριού όλα είναι χαρμόσυνα…στη γέννηση ενός κοριτσιού όλα είναι λυπηρά” και “Όταν ένα αγόρι έρχεται στον κόσμο, η ειρήνη έρχεται στον κόσμο…Όταν ένα κορίτσι έρχεται, τίποτα δεν έρχεται” 7.
Ένα κορίτσι θεωρείται οδυνηρό φορτίο, μια πιθανή πηγή ντροπής στον πατέρα της: “Είναι η κόρη σου ισχυρογνώμων; Πρόσεξε καλά μη σε κάνει τον περίγελο των εχθρών σου, το θέμα της ημέρας, τ’ αντικείμενο κοινού κουτσομπολιού και σε θέσει σε κοινή ντροπή” (Σοφία Σειράχ 42:11), “Κράτα μια ισχυρογνώμων κόρη υπό αυστηρό έλεγχο αλλιώς θα καταχραστεί οποιαδήποτε επιείκεια λάβει. Κράτα αυστηρή επιτήρηση επί το αναίσχυντο μάτι της, μην ξαφνιαστείς αν σ’ ατιμάσει” (Σοφία Σειράχ 26:10-11).
Αυτή ήταν η ιδέα της συμπεριφοράς προς τις κόρες ως πηγές ντροπής, που οδήγησε τους ειδωλολάτρες Άραβες πριν την έλευση του Ισλάμ, να ασκήσουν τη θηλυκή βρεφοκτονία.
Το Κοράνι καταδίκασε αυστηρά αυτήν την αποτρόπαια πράξη:
“Όταν φτάσει σε κάποιον απ’ αυτούς είδηση της γέννησης ενός θηλυκού παιδιού, το πρόσωπό του σκοτεινιάζει και γεμίζει ενδόμυχη θλίψη. Με ντροπή κρύβεται από τους δικούς του, εξ’ αιτίας της κακής είδησης, που μόλις έλαβε! Θα την διατηρήσει ή θα την θάψει στο χώμα; Τί μοχθηρή απόφαση θα πάρουν;” (Κοράνι 16:59).
Πρέπει ν’ αναφερθεί ότι αυτό το μοχθηρό έγκλημα δε θα είχε σταματήσει στον Αραβικό κόσμο αν δεν υπήρχε η δύναμη των σκληρών επιταγών που χρησιμοποίησε το Κοράνι για να καταδικάσει αυτήν την πράξη (Κοράνι 16:59, 43:17, 81:8-9). Επιπλέον, το Κοράνι δεν κάνει καμία διάκριση ανάμεσα στ’ αγόρια και τα κορίτσια. Σ’ αντίθεση με την Βίβλο, το Κοράνι θεωρεί την γέννηση ενός κοριτσιού, ως δώρο και ευλογία από τον Αλλάχ όπως και την γέννηση ενός αγοριού. Το Κοράνι ακόμη αναφέρει την ευλογία της γέννησης πρώτα του κοριτσιού :
“Στον ΑΛΛΑΧ ανήκει η κυριαρχία των ουρανών και της γης. Δημιουργεί ό,τι επιθυμεί. Χαρίζει σε όποιον επιθυμεί κόρες και σε όποιον επιθυμεί γιους” (Κοράνι 42:49).
Για να σβήσει όλα τα ίχνη της θηλυκής βρεφοκτονίας στην αρτιγενή Μουσουλμανική κοινωνία, ο Προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) υποσχέθηκε σ’ εκείνους που είχαν ευλογηθεί με κόρες, μια αμοιβή σπουδαία αν τις ανέθρεφαν ευγενώς.
Είπε λοιπόν ο προφήτης: “Αυτός που ασχολείται με την ανατροφή θυγατέρων και συμπεριφέρεται σ’ αυτές καλά, αυτές θα τον προστατεύσουν από τη Φωτιά της Κολάσεως” και “Όποιος συντηρήσει δυο κορίτσια μέχρι ν’ ωριμάσουν, αυτός κι εγώ θα φτάσουμε την ημέρα της Ανάστασης έτσι· και έσμιξε ο Προφήτης τα δάχτυλά του”
(Sahih al-Bukhari, Al-Adab Al-Mufrad (77); Ibn Abu Sheiba, 8/551; Ahmad ibn Hanbal, al-Musnad which is corrected by Sheikh Shaker (2104); Ibn Majah (3670); and others).
Δηλαδή όποιος προστατεύει και αγαπάει τις κόρες του, θα είναι στον Παράδεισο δίπλα δίπλα με τον προφήτη.
Επίσης ο προφήτης είχε πει: “Αν με ρωτούσαν ποια είναι ανώτερα απ’τα παιδιά, θα έλεγα ότι ήταν τα κορίτσια” (Sahih Muslim).
Επίσης, κάποτε ο προφήτης μιλούσε με κάποιον και ήταν και οι δύο καθισμένοι στο τζαμί της πόλης Μεδίνα. Τότε ήρθε ο γιος και η κόρη αυτού του άντρα που μιλούσε με τον προφήτη και αυτός, φιλήσε τον γιο του, τον ακούμπησε στα γόνατα και έδιωξε το κορίτσι και τότε ο προφήτης του είπε: “Είσαι άδικος. Έπρεπε να έχεις φιλήσει και την κόρη σου και να τη βάλεις και αυτή στα γόνατα σου. Και τα δυο παιδιά σου, είναι εξίσου δώρα του Θεού” και κάποια άλλη στιγμή είχε πει ότι τα κορίτσια είναι ευλογία για μια οικογένεια διότι φέρνουν ευτυχία και χαρα
(Sahih ak-Bukhari; Sahih Muslim).
ΜΕΡΟΣ 4 – ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ
Η διαφορά ανάμεσα στην Βιβλική και την Κορανική αντίληψη για τις γυναίκες, δεν περιορίζεται μόνο στα θηλυκά νεογνά, επεκτείνεται πολύ περισσότερο. Ας συγκρίνουμε τις στάσεις τους απέναντι σε κάποια που προσπαθεί να μάθει τη θρησκεία της. Η καρδιά του Ιουδαϊσμού είναι η Τορά, ο Νόμος. Ωστόσο, σύμφωνα με το Ταλμούδ, “οι γυναίκες εξαιρούνται από τη μελέτη του Νόμου”. Μερικοί Ιουδαίοι Ραββίνοι δήλωσαν: “Ας αφήσουμε τις λέξεις του Νόμου να καταστραφούν απ’ τη φωτιά, παρά να μεταδοθούν στις γυναίκες” και “Όποιος μάθει στην κόρη του τον Νόμο, είναι σαν να της έμαθε αισχρότητα”.
Η στάση του Απ. Παύλου στην Καινή Διαθήκη δεν είναι πιο διαφορετική: “Όπως σ’ όλες τις συναθροίσεις των αγίων, οι γυναίκες πρέπει να παραμένουν σιωπηλές στις εκκλησίες. Δεν τους επιτρέπεται να μιλήσουν αλλά πρέπει να είναι σε υποταγή όπως λέει ο νόμος. Αν θέλουν να ρωτήσουν για κάτι, πρέπει να ρωτήσουν τους συζύγους τους στο σπίτι· διότι είναι αισχρό για μια γυναίκα να μιλάει στην εκκλησία” (Προς Κορίνθιους Α’ 14:34-35).
Πώς μπορεί μια γυναίκα να μάθει αν δεν της επιτρέπεται να μιλήσει; Πώς μπορεί μια γυναίκα να καλλιεργηθεί διανοητικά, αν είναι υποχρεωμένη να είναι σε κατάσταση πλήρους υποταγής; Πως μπορεί να πλατύνει τους ορίζοντές της, αν η μόνη της πηγή πληροφοριών είναι ο σύζυγός της στο σπίτι;
Τώρα, θα ήθελα να αναφέρω ένα ενδιαφέρον γεγονός από την ισλαμική ιστορία. Οι μεγαλοπρεπείς άνθρωποι ,παρά τις ύψιστες τους θέσεις, δεν διστάζουν να δεχτούν την αλήθεια και το δίκαιο από οποιονδήποτε άνθρωπο, έτσι ήταν και ο Όμαρ ιμπν αλ-Χαττάμπ (ραντιγιαλλάχου άνχου).
Ανέβηκε μια φορά ο Όμαρ ιμπν αλ-Χαττάμπ (ραντιγιαλλάχου άνχου) – ΄Β Χαλίφης του προφήτη- στο βήμα και είπε απευθυνόμενος στον κοσμο:
“Γιατί αυξάνετε συνέχεια τις προίκες των γυναικών; Την εποχή του Προφήτη και των συνοδών του ήταν 400 δινάρια ή λιγοτερο?…Εάν το αγαπούσε ο Αλλάχ ή ήταν ευλογημένη πράξη, θα το είχαν κάνει οι πρόγονοί σας… Να μη δω κανέναν που να ζητήσει προίκα πάνω από 400 λίρες”.
Κατεβαίνοντας τον σταμάτησε μια γυναίκα, και του είπε :
- “Απατρέπεις τον κόσμο να δώσει προίκα στις γυναίκες πάνω από 400 λίρες”;
- “Ναι”, απάντησε ο Όμαρ (ραντιγιαλλάχου άνχου).
- “Μα δεν άκουσες τι λέει το Κοράνι (… κι αν δώσετε στη γυναίκα σας προίκα ένα σωρό, μην το πάρετε πίσω..)”.
Ο Χαλίφης Όμαρ ιμπν αλ-Χαττάμπ (ραντιγιαλλάχου άνχου) δεν δίστασε να αναγνωρίσει ότι η γυναίκα είχε δίκαιο, και σχόλιασε μονολογώντας:
- “Όλοι είναι πιο σοφοί από σένα Όμαρ, Θεέ μου συγχωρέσε με…”.
Ο Όμαρ (ραντιγιαλλάχου άνχου) ξανανέβηκε στο βήμα, και είπε:
- “Σας αποτρέπω να δώσετε προίκα στις γυναίκες πάνω από 400 λίρες. Τώρα όποιος επιθυμεί να δώσει από τα λεφτά του παραπάνω, ας δώσει…”.
Το προαναφερθέν γεγονός εμφανίζει μια πτυχή της μεγάλης ψυχής του δευτέρου Χαλίφη, όταν χρειάστηκε τόλμη να αναγνωρίσει δημόσια ότι έχει άδικο.
Ο Όμαρ (ραντιγιαλλάχου άνχου) που είχε πολύ προχωρημένες γνώσεις στο Κοράνι, δεν θα αγνοούσε τέτοιο εδάφιο, ούτε βέβαια θα έλεγε κάτι που έρχεται σε αντίφαση με το Κοράνι. Η ομιλία του ήταν μόνο μια συμβουλή προς την κοινωνία και μια διμαρτυρία για τις κοινωνικές αλλαγές που έλαβαν χώρα στο χαλιφάτο του, με άλλα λόγια ήθελε να διατηρήσει τη ζωή πιο απλή, και να παρέχει στα νέα ζευγάρια την οικονομική δυνατότητα να τελέσουν το γάμο τους χωρίς σοβαρά εμπόδια…
Τώρα για να είμαστε δίκαιοι, πρέπει να ρωτήσουμε: είναι καθόλου διαφορετική η στάση του Κορανίου; Μια μικρή ιστορία που αναφέρεται στο Κοράνι συνοψίζει τη στάση του περιληπτικά: Η Χάουλα ήταν μια Μουσουλμάνα, της οποίας ο σύζυγος, Άους, εκφώνησε αυτή τη δήλωση σε στιγμή θυμού: “Είσαι για μένα ό,τι και η πλάτη της μητέρας μου”. Αυτή η δήλωση (που λεγότανε “Ζιχάρ”) για τους ειδωλολάτρες Άραβες σήμαινε δήλωση διαζυγίου, η οποία ελευθέρωνε τον άντρα από οποιαδήποτε συζυγικά καθήκοντα αλλά δεν έδινε στη γυναίκα την ελευθερία να φύγει απ’ το σπίτι του συζύγου της ή να παντρευτεί άλλον άντρα. Ακούγοντας αυτά τα λόγια από το σύζυγό της, η Χάουλα ήταν σ’ άθλια κατάσταση. Πήγε κατευθείαν στον Προφήτη του Ισλάμ ν’ αγορεύσει για την υπόθεσή της. Ο Προφήτης γνωμάτευσε ότι έπρεπε να κάνει υπομονή, εφόσον δε φαινόταν να υπάρχει άλλη διέξοδος. Η Χάουλα συνέχισε να αντιλέγει με τον Προφήτη προσπαθώντας να σώσει τον ανασταλμένο γάμο της. Σύντομα, το Κοράνι μεσολάβησε : η παράκληση της Χάουλα έγινε δεκτή. Η θεϊκή ετυμηγορία κατήργησε αυτό το άνομο έθιμο (το Ζιχάρ).
Ένα ολόκληρο κεφάλαιο (Κεφάλαιο 58) του Κορανίου, του οποίου τίτλος είναι “Αλ μουτζάντιλα” (Η Αντιλέγουσα) καταχωρήθηκε μετά απ’ αυτό το επεισόδιο:
“Ο ΑΛΛΑΧ εισάκουσε τον λόγο αυτής που αντέλεγε μαζί σου αναφορικά με το σύζυγό της και διαμαρτυρόταν παραπονεμένα στον ΑΛΛΑΧ· ο ΑΛΛΑΧ ακούει τα επιχειρήματα και των δυο σας, καθόσον ο ΑΛΛΑΧ ακούει και βλέπει τα πάντα..” (Κοράνι 58:1).
Μια γυναίκα στην Κορανική αντίληψη, έχει το δικαίωμα να αντιλέγει ακόμη και με τον προφήτη του Ισλάμ τον ίδιο. Κανένας δεν έχει το δικαίωμα να την αναγκάσει να σιωπήσει. Δεν είναι υποχρεωμένη να θεωρεί το σύζυγό της τη μια και μόνη πηγή πληροφόρησης σε θέματα νόμου και θρησκείας. Επίσης όσων αφορά το θέμα της γνώσης, ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είχε πει:
“Η γνώση είναι δικαίωμα κάθε μουσουλμάνου και μουσουλμάνας” (Ibn Hahar al-Asqalani, al-Matalib al-Aliyah και Sahih Tirmidhi, #74).
Επιπλέον, εδώ πρέπει να ειπωθεί ότι ανάμεσα στους μεγαλύτερους νομοθέτες και σχολάρχες του Ισλάμ, ήταν και είκοσι γυναίκες. Π.χ. Η Αλίγια μπιντ Χάσαν από τη Μπάσρα-Βασόρα του Ιράκ που έζησε κατά τον ένατο αιώνα, η Αμίνα Ραμλίγια απ’ το προάστιο Ράμλα της Βαγδάτης που έζησε κατά τον 9ο-10ο αιώνα και παρακολούθησε μαθήματα ισλαμικής νομικής κοντά σε δύο από τους μεγαλύτερους μουσουλμάνους σχολάρχες (ιμάμη Μουχάμμεντ ιμπν Ιντρίς αλ-Σάφιι και ιμάμη Μάλικ ιμπν Άνας), η Κάντφα μπιντ Γαφφάρ ιμπν Νουσάηρ Ταμίμι από την Ισπανία, η Καρίμα μπιντ Άχμεντ Μαρούζι που γεννήθηκε τον 11ο αιώνα στην πόλη Μαρβ του Ιράν και σπούδασε και δίδαξε και η ίδια της στην ιερή πόλη Μέκκα, η Σούουντα μπιντ Άχμεντ αλ Άμρι- γνωστή και ως “Φακρ ουν Νισά” που γεννήθηκε στην πόλη Ντένουαρ του Ιράν τον 12ο αιώνα, η Άϊσα μπιντ Μούσλιμ αλ-Χαρράνι που έζησε τον 13ο αιώνα στην πόλη Χαρράν της Συρίας, η Σιρίν μπιντ Αμπντουλλάχ από την Ινδία, η Ουμ Αμπντουλλάχ Φατίμα μπιντ Τζαμαλουντντίν από τη Δαμασκό, η Ουμ αλ-Χάϊρ –γνωστή και ως “Τζαμάλ ουν νισά” από τη Βαγδάτη κ.α.
ΜΕΡΟΣ 5 – ΑΚΑΘΑΡΤΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Οι Ιουδαϊκοί νόμοι και κανόνες σχετικά με τις γυναίκες που έχουν έμμηνα είναι στο έπακρον περιοριστικοί. Η Παλαιά Διαθήκη θεωρεί κάθε γυναίκα που έχει έμμηνα ως ακάθαρτη. Επιπλέον, η ακαθαρσία της «μολύνει» και τους άλλους. Οποιονδήποτε ή οτιδήποτε αγγίζει γίνεται ακάθαρτο για μια μέρα: “Όταν μια γυναίκα έχει την κανονική ροή αίματος, η ακαθαρσία της μηνιαίας της περιόδου θα διαρκέσει επτά ημέρες και όποιος την αγγίξει θα είναι ακάθαρτος μέχρι την εσπέρα. Σε ό,τι ξαπλώσει επάνω σ’ αυτή την περίοδο θα είναι ακάθαρτο και σε ό,τι καθίσει θα είναι ακάθαρτο. Όποιος αγγίξει το κρεβάτι της, πρέπει να πλύνει τα ρούχα του και να πλυθεί ο ίδιος με νερό και θα είναι ακάθαρτος μέχρι την εσπέρα. Είτε είναι το κρεβάτι ή οτιδήποτε άλλο κάθισε επάνω, όποιος τα’ αγγίξει, θα είναι ακάθαρτος έως την εσπέρα” (Λευιτικό 15:19-23) .
Λόγω της «μολυντικής» της φύσης μια γυναίκα που είχε έμμηνα συχνά ‘εξοριζόταν’ ούτως ώστε ν’ αποφευχθεί οποιαδήποτε πιθανότητα να έρθει σε επαφή με κανέναν. Τη στέλνανε σ’ ένα σπίτι, που λεγόταν “το σπίτι της ακαθαρσίας” καθ’ όλη τη διάρκεια της ακαθαρσίας της. 9 Το Ταλμούδ θεωρεί μια γυναίκα σε έμμηνα “καίρια” ακόμη και χωρίς σωματική επαφή: “Οι ραβίνοι μας δίδασκαν:… εάν μια γυναίκα, που έχει έμμηνα περάσει ανάμεσα σε δυο ( άντρες), εάν είναι στην αρχή της έμμηνος θα προκαλέσει θάνατο σ’ έναν από αυτούς και εάν είναι στα τέλη της έμμηνος θα προκαλέσει διαμάχη ανάμεσά τους” (β Πεσ. 111α).
Επιπλέον, ο σύζυγος μιας γυναίκας που έχει περίοδο, απαγορευόταν να μπει στη Συναγωγή αν είχε μολυνθεί, έστω κι από τη σκόνη κάτω από τα πόδια της. Ο ιερέας του οποίου η σύζυγος, κόρη ή μητέρα είχε έμμηνα, δε μπορούσε να πραγματοποιήσει ιερατική απαγγελία στη Συναγωγή.10 Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι πολλές Ιουδαίες γυναίκες αναφέρονται ακόμη στην εμμηνόρροια ως “η κατάρα”. 11
Το Ισλάμ δε θεωρεί μια γυναίκα με έμμηνα να έχει κάποιου είδους “μεταδοτικής ακαθαρσίας”. Ούτε την θεωρείται “άθικτη” ούτε “καταραμένη”. Ζει την κανονική της ζωή μ’ έναν μόνο περιορισμό: Ένα παντρεμένο ζευγάρι δεν επιτρέπεται να έχουν ερωτικές επαφές κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας. Οποιαδήποτε άλλη φυσική επαφή ανάμεσά τους επιτρέπεται. Μια γυναίκα μ’ έμμηνα απαλλάσσεται επίσης από κάποιες θρησκευτικές επιταγές, όπως η καθημερινή προσευχή και η νηστεία.
ΜΕΡΟΣ 6 – ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ
Ένα άλλο θέμα πάνω στο οποίο διαφωνούν το Κοράνι και η Βίβλος, είναι το θέμα της γυναίκας που καταθέτει μαρτυρία. Είναι αλήθεια ότι το Κοράνι δίδαξε τους πιστούς που ασχολούνται με οικονομικές συναλλαγές, να εκλαμβάνουν για μάρτυρες δύο άντρες ή έναν άντρα και δύο γυναίκες (Κοράνι 2:282). Ωστόσο, αληθεύει επίσης ότι το Κοράνι σ’ άλλες περιπτώσεις, δέχεται τη μαρτυρία μιας γυναίκας ως ίση μ’ αυτή ενός άντρα. Η μαρτυρία μιας γυναίκας δύναται ακόμα και να ακυρώσει τη μαρτυρία ενός άντρα. Εάν ένας άντρας κατηγορήσει τη σύζυγό του για ακολασία, απαιτείται από το Κοράνι να ορκιστεί επίσημα πέντε φορές ως απόδειξη της ενοχής της γυναίκας του. Εάν η σύζυγος αρνηθεί και ορκιστεί παρόμοια πέντε φορές, δε θεωρείται ένοχη και στις δύο περιπτώσεις ο γάμος διαλύεται (Κοράνι 24:6-11).
Κάποτε οι μουσουλμάνοι πολέμησαν εναντίον της φυλής “Μπενί αλ-Μουστάλικ” έξω απ’ τη Μεδίνα. Τότε κάποια στιγμή η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) που ήταν μαζί με τον μουσουλμανικό στρατό, θέλησε να κάνει τη σωματική της ανάγκη και απομακρύνθηκε απ’το μέρος απ’ όπου είχαν στρατοπεδεύσει οι μουσουλμάνοι. Τότε ο στρατός των μουσουλμάνων έφυγε χωρίς να καταλάβουν ότι έλειπε η Άϊσα. Αυτό συνέβη επειδή η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) καθότανε μέσα σε ένα ειδικό φορείο που ήταν δεμένο πάνω στην καμήλα της και ήταν κλειστό, έτσι ώστε να μη φαίνεται απ’ έξω ποιος καθόταν μέσα.
Όταν η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) γύρισε πίσω στο “στρατόπεδο”, είδε ότι όλοι είχαν φύγει και ξεκίνησε να γυρίζει μόνη της. Στο δρόμο συνάντησε κάποιον νέο (τον Σαφουάν ιμπν αλ Μουάτταλ) που γύριζε και αυτός στην πόλη. Όταν αργότερα τους είδαν να γυρνάνε μαζί, ο κόσμος άρχισε να κουτσομπολεύει. Μετά από λίγες ημέρες η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) αρρώστησε τόσο πολύ απ’ τη στενοχώρια της και της έπεσαν τα μαλλιά. Τότε αποκαλύφτηκαν κάποια εδάφια που βρίσκονται στην τέταρτη σούρα (κεφάλαιο) του Ιερού Κορανίου και την απάλασαν απ’ αυτή την κατηγορία της μοιχείας και μαζί με την Άϊσα, απαλάσονταν και όλες οι γυναίκες που άδικα θα συκοφαντούνταν.
Λέγεται στο Άγιο Κοράνι:
“Και εκείνοι που κατηγορούν τις συζύγους τους (για μοιχεία) και δεν έχουν μάρτυρες παρά μόνο τον εαυτό τους, η μαρτυρία καθενός εκ των δύο θα γίνει δεκτή αν πάρει τον ΑΛΛΑΧ ως μάρτυρα τέσσερις φορές στην κατηγορία του ότι λέει την αλήθεια
και στον πέμπτο όρκο να επικαλεστεί την κατάρα του ΑΛΛΑΧ πάνω του αν είναι από όσους ψεύδονται.
Και σώζεται (η σύζυγος) απ’ την τιμωρία αν αυτή πάρει τον ΑΛΛΑΧ ως μάρτυρα τέσσερις φορές (με όρκο) ότι είναι (ο άντρας της) απ’ αυτούς που ψεύδονται.
Και στον πέμπτο όρκο να επικαλεστεί τον την οργή του ΑΛΛΑΧ πάνω της αν (ο κατήγορος της) είναι απ’ αυτούς που λένε την αλήθεια.
Και αν δεν ήταν η υπέρμετρη χάρη του ΑΛΛΑΧ πάνω σας και η ευσπλαχνία Του και ότι ο ΑΛΛΑΧ συγχωρεί και είναι Σοφός.
Και εκείνοι που έφεραν το ψέμα, είναι μια σπείρα από σας τους ίδιους αλλά μην το πάρετε αυτό ως κακό για σας αλλά είναι για το καλό σας. Για τον κάθε ένα η τιμωρία για την αμαρτία που κέρδισαν και εκείνος που τέθηκε επικεφαλής τους, θα έχει μια αυστηρότερη τιμωρία.
Έπρεπε πιστοί και πιστές όταν ακούσατε γι’ αυτή την υπόθεση, να πιστέψετε το καλό για τον εαυτό σας και να πείτε: {Τέτοια προσβολή είναι μια φανερή συκοφαντία}.
Έπρεπε να φέρουν τέσσερις μάρτυρες για να το αποδείξουν και αν δεν φέρουν τους μάρτυρες, αυτοί τότε είναι οι ψεύτες μπροστά στον ΑΛΛΑΧ”
(Κοράνι 24:6-13).
Εάν λοιπόν ένας άντρας κατηγορήσει τη σύζυγό του για ακολασία, απαιτείται από το Κοράνι να ορκιστεί επίσημα πέντε φορές ως απόδειξη της ενοχής της γυναίκας του. Τέσσερις φορές θα πει ο σύζυγος “Ορκίζομαι στο όνομα του ΑΛΛΑΧ ότι η γυναίκα μου είναι ένοχη” και την πέμπτη φορά θα πει: “Αν λέω ψέματα, η κατάρα του ΑΛΛΑΧ να πέσει πάνω μου”. Εάν την ίδια στιγμή η σύζυγος αρνηθεί και ορκιστεί παρόμοια πέντε φορές, δε θεωρείται ένοχη και στις δύο περιπτώσεις ο γάμος διαλύεται και τότε η γνώμη της γυναίκας αξίζει περισσότερο απ’ τη γνώμη του άντρα.
Κάποτε ένας άντρας (ο Χιλάλ ιμπν Ουμάϊγια)πήγε στον προφήτη και του είπε ότι είχε δει τη γυναίκα του με τα ίδια του τα μάτια να συνουσιάζεται με έναν άλλον άντρα. Τότε ο προφήτης του ζήτησε να φέρει τέσσερις μάρτυρες (4 άντρες ή 8 γυναίκες). Όταν ο απατημένος σύζυγος είπε στον προφήτη ότι δεν υπήρχαν μάρτυρες γιατί μόνο ο ίδιος του είχε δει την παράνομη πράξη, τότε ο προφήτης εκφόβισε τον άντρα και του είπε: ” Έπρεπε να υπάρχουν τέσσερις μάρτυρες. Φύγε γιατί εγώ ο ίδιος μου θα σε χτυπήσω με το μαστίγιο μου” και στη συνέχεια του είπε να τη χωρίσει αλλά να μη την κατηγορήσει (Sahih al-Bukhari: Volume 8, Book 63, Number 840).
Νομίζω ότι έχει μεγάλη σημασία αυτό. Αυτός ο άντρας θα μπορούσε να έχει πει ψέματα για να συκοφαντήσει τη γυναίκα του και να θεωρηθεί έτσι η γυναίκα ως μοιχαλίδα. Και όμως ο προφήτης αρνήθηκε να δεχτεί την κατηγορία του άντρα (ακόμα και αν αυτός είχε δίκαιο) και προστάτεψε την τιμή και την αξιοπρέπεια αυτής της γυναίκας (και δεν επιτρέπεται καμία κατηγορία χωρίς αποδείξεις).
Κάποτε ένας άντρας πήγε στον προφήτη Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) και του είπε ότι οι γυναίκα του γέννησε ένα παιδί μαύρο (ενώ και ο άντρας και η γυναίκα ήταν λευκοί) και ήθελε να τη χωρίσει. Τότε ο προφήτης ρώτησε αυτόν τον άντρα αν είχε καμήλες και όταν αυτός ο άντρας απάντησε θετικά, ο προφήτης τον ρώτησε: “Τί χρώμα είναι οι καμήλες σου”? Τότε ο άντρας απάντησε ότι οι καμήλες του ήταν καφέ αλλά υπήρχαν και μερικές που είχαν χρώμα γκρι. Τότε ο προφήτης ρώτησε αυτόν τον άντρα: “Γιατί υπάρχουν και μερικές γκρι ενώ οι περισσότερες είναι καφέ”? Τότε αυτός ο άντρας απάντησε ότι αυτό ωφειλόταν προφανώς σε προγόνους αυτών των καμηλών που είχαν χρώμα γκρι. Με τη σειρά του ο προφήτης είπε σ’αυτόν τον κύριο: “Μπορεί και το παιδί σου να πήρε αυτό το χρώμα από κάποιους προγόνους σου ή της γυναίκας σου. Πήγαινε κοντά της και μη διαλύσεις την οικογένεια σου” (Sahih al-Bukhari: Volume 7, Book 63, Number 225)
Το Ισλάμ προστατεύει την τιμή μιας αθώας γυναίκας και η συκοφαντία μιας αθώας γυναίκας, είναι μία απ’ τις χειρότερες αμαρτίες στο Ισλάμ (για την ακρίβεια 7 αμαρτίες θεωρούνται ως οι χειρότερες στο Ισλάμ και μία απ’ αυτές είναι η ψεύτικη κατηγορία εναντίον μιας γυναίκας) ενώ αυτός που κατηγορεί μία γυναίκα για μοιχεία και δεν μπορεί να το αποδείξει, τιμωρείται με 80 μαστιγώματα.
Λέγεται στο Άγιο Κοράνι:
“Και εκείνοι που κατηγορούν τις ενάρετες γυναίκες για μοιχεία και έπειτα δεν παρουσιάζουν τέσσερις μάρτυρες, να τους μαστιγώσετε με ογδόντα ραβδισμούς και μη δεχτείτε ποτέ πια άλλη μαρτυρία απ’ αυτούς γιατί αυτοί είναι οι πρόστυχοι” (Κοράνι 24:4).
Όχι μόνο αποκαθίσταται η τιμή της ενάρετης γυναίκας όταν οι κατήγοροι της αποτυγχάνουν να στηρίξουν την κατηγορία τους αλλά βαριά ποινή επιβάλλεται στους ψευδομάρτυρες. Χειρότερο απ’ τα σημάδια του μαστίγιου, είναι το στίγμα της αποξένωσης (των κατηγόρων).
Από την άλλη, δεν επιτρέπονταν στις γυναίκες να καταθέτουν μαρτυρία στην πρώιμη Ιουδαϊκή κοινωνία. 12 Οι Ραββίνοι υπολόγιζαν το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν καταθέτουν μαρτυρία ως μια από τις εννέα κατάρες, που επιβλήθηκαν σε όλες τις γυναίκες λόγω της πτώσης (βλ. κεφ. «Η κληρονομιά της Εύας»). Δεν επιτρέπεται στις γυναίκες στο σημερινό Ισραήλ να καταθέτουν στα Ραβινικά δικαστήρια. 13 Οι Ραββίνοι ερμηνεύοντας γιατί οι γυναίκες δεν μπορούν να καταθέτουν μαρτυρία, επικαλούνται την Γένεση 18:9-16, όπου αναφέρεται ότι η Σάρα η γυναίκα του Αβραάμ είχε πει ψέματα. Οι Ραββίνοι χρησιμοποιούν αυτό το περιστατικό, ως ένδειξη ότι οι γυναίκες είναι αναξιόπιστες για να καταθέτουν μαρτυρία. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή η ιστορία που αφηγείται στη Γένεση 18:9-16, έχει αναφερθεί στο Κοράνι δίχως κανέναν υπαινιγμό της Σάρας να ψεύδεται (Κοράνι 11:69-74, 51:24-30). Στη Χριστιανική Δύση και ο εκκλησιαστικός αλλά κι ο αστικός νόμος απαγόρευε τις γυναίκες να καταθέτουν έως τα τέλη του περασμένου αιώνα. 14
Εάν ένας άντρας κατηγορήσει τη σύζυγό του για ακολασία, η κατάθεσή της δε θα ληφθεί υπ’ όψη καθόλου σύμφωνα με τη Βίβλο. Η κατηγορημένη σύζυγος πρέπει να υποβληθεί σε δίκη με δοκιμασία. Σ’ αυτή τη δίκη η σύζυγος αντιμετωπίζει μια πολυμερής και ταπεινωτική τελετουργία, που υποτίθεται θ’ αποδείκνυε την ενοχή ή αθωότητά της (Αριθμοί 5:11-31) . Εάν βρεθεί ένοχη μετά απ΄ αυτή τη δοκιμασία, θα καταδικαστεί σε θάνατο. Εάν βρεθεί αθώα, ο σύζυγός θ’ αθωωθεί από κάθε αδικοπραξία απέναντι στη γυναίκα του. Εξάλλου, εάν ένας άντρας παντρευτεί μια γυναίκα και την κατηγορήσει ότι δεν είναι παρθένα, η μαρτυρία της δεν λαμβάνεται υπ’ όψη.
Οι γονείς της είναι που έπρεπε ν’ αποδείξουν στους πρεσβύτερους της πόλης. Εάν οι γονείς δεν μπορούσαν ν’ αποδείξουν την αθωότητα της κόρης τους, καταδικάζονταν σε λιθοβολισμό μέχρι θανάτου στα σκαλοπάτια του σπιτιού του πατέρα της. Εάν οι γονείς της μπορούσαν ν’ αποδείξουν την αθωότητά της, επιβαλλόταν στο σύζυγο μόνο πρόστιμο εκατό αργυρούς σίκλους και δε μπορούσε να πάρει διαζύγιο απ’ τη γυναίκα του για όσο ζούσε:
“Αν κάποιος παντρευτεί γυναίκα και συνουσιαστεί μ’ αυτήν και τη μισήσει και τη διαβάλλει και δυσφημίσει λέγοντας: «Παντρεύτηκα αυτήν την γυναίκα και όταν την πλησίασα δε βρήκα απόδειξη της παρθενιάς της», τότε ο πατέρας της κοπέλας και η μητέρα της θα προβάλλουν στους πρεσβύτερους της πόλης, στην πύλη, την απόδειξη της παρθενιάς της κοπέλας. Ο πατέρας της κοπέλας θα πει στους πρεσβύτερους: «Έδωσα την κόρη μου σ’ αυτόν τον άντρα για γυναίκα κι αυτός τη μισεί. Και την διέβαλλε , λέγοντας: Δεν βρήκα την κόρη σου παρθένα. Όμως να τα σημάδια τής παρθενιάς της κόρης μου» Και θα εκθέσουν τότε οι γονείς της το ύφασμα μπροστά στους πρεσβύτερους της πόλης και οι πρεσβύτεροι της πόλης εκείνης θα πάρουν τον άντρα αυτόν και θα τον τιμωρήσουν. Θα του επιβάλουν πρόστιμο 100 αργυρούς σίκλους και θα τους δώσουν στον πατέρα της κοπέλας, επειδή αυτός δυσφήμισε παρθένα Ισραηλίτισσα. Θα συνεχίσει να είναι σύζυγός του, δεν μπορεί να τη χωρίσει για όσο αυτός ζει. Αν όμως, η κατηγορία είναι αληθινή και δεν υπάρχει απόδειξη της παρθενιάς της κοπέλας, τότε θα πάνε την κοπέλα στο κατώφλι του σπιτιού του πατέρα της και εκεί οι άνθρωποι της πόλης θα την λιθοβολήσουν μέχρι θανάτου• επειδή έπραξε με καταισχύνη στο Ισραήλ διαπράττοντας πορνεία, ενώ ήταν στο σπίτι του πατέρα της. Πρέπει να εξαγνιστείς, από το κακό, που έχεις μέσα σου” (Δευτερονόμιο 22:13-21).
ΜΕΡΟΣ 7 - ΜΟΙΧΕΙΑ
Η μοιχεία θεωρείται αμαρτία σ’ όλες τις θρησκείες. Η Βίβλος ορίζει τη θανατική ποινή για το μοιχό και για τη μοιχαλίδα (Λευιτικό 20:10). Και το Ισλάμ επίσης τιμωρεί ίσα το μοιχό και τη μοιχαλίδα (Κοράνι 24:2) (με 100 μαστιγώματα για τους μη παντρεμένους (πορνία) και με τη θανατική ποινή γι’ αυτούς που είναι παντρεμένοι και μοιχεύουν). Ωστόσο, ο ορισμός του Κορανίου για τη μοιχεία είναι διαφορετικός απ’ τον ορισμό της Βίβλου. Η μοιχεία σύμφωνα με το Κοράνι, είναι η εμπλοκή ενός παντρεμένου άντρα ή παντρεμένης γυναίκας σε εξωσυζυγική σχέση. Η Βίβλος θεωρεί μόνο την εξωσυζυγική σχέση μιας παντρεμένης γυναίκας ως μοιχεία. (Λευιτικό 20:10, Δευτερονόμιο 22:22, Παροιμίες 6:20-7:27).
“Εάν βρεθεί άντρας να συνουσιάζεται με σύζυγο άλλου άντρα, τότε πρέπει να θανατωθούν και οι δύο, ο άνδρας που κοιμήθηκε με τη γυναίκα και η γυναίκα. Πρέπει να εξαγνίσεις το κακό από τον Ισραήλ” (Δευτερονόμιο 22:22)
“Και ο άντρας, που θα μοιχεύσει τη σύζυγο άλλου άντρα, που θα μοιχεύσει τη γυναίκα του πλησίον του, θα θανατωθεί οπωσδήποτε αυτός που μοιχεύει κι εκείνη που μοιχεύεται” (Λευιτικό 20:10).
Εδώ λοιπόν θέλω να πω ότι στο Ισλάμ η τιμωρία αποσκοπεί στην προστασία της κοινωνίας και η μοιχεία θεωρείται ως ένα απ’ τα χειρότερα εγκλήματα ενώ οι μοιχοί θεωρούνται επικίνδυνοι. Γι’ αυτούς που είναι αντίθετοι στην τιμωρία των μοιχών, θέλω να ρωτήσω: “Ποιός θα προστατέψει ένα παιδί που ενδέχεται να γεννηθεί σε μια μονογονεϊκή οικογένεια από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη? Ποιός θα προστατέψει μια οικογένεια απ’ τη διάλυση? Αν σε ένα ζευγάρι ο ένας απ’ τους δύο συντρόφους μοιχεύσει και χωρίσουν, ποιος θα εμποδίσει τον ένοχο/η απ’το να βρει κάποιον άλλον άνθρωπο και να καταστρέψει μια άλλη οικογένεια? Ποιός θα προστατέψει ένα παιδί απ’το να σκοτωθεί σε έκτρωση από ανεύθυνη μητέρα (ή ανεύθυνο πατέρα)? Ποιός θα προστατέψει τον ιερό θεσμό της οικογένειας”?
Εδώ θα πω ότι η αντισύλληψη επιτρέπεται στο Ισλάμ με όρους (επιτρέπεται το “άζιλ” / διακεκομμένη συνουσία) αλλά αυστηρά μόνο ανάμεσα στο ζευγάρι.
Εδώ πρέπει βέβαια να επισημάνω ότι μία τιμωρία δεν είναι πάντα λύση και ότι το καλύτερο είναι οι οικογένειες να διδάσκουν στα παιδιά τους από μικρά αρετές, όπως: “Ήθος, καλοσύνη, αγάπη, υπευθυνότητα. ειλικρίνεια” κ.α και φυσικά πάντα πρέπει να είναι δεκτή η μετάνοια που είναι μία απ’ τις μεγαλύτερες αρετές. Επίσης θέλω να απαντήσω σε ένα επιχείρημα που συχνά επικαλούνται οι Χριστιανοί οι οποίοι προβάλουν πολύ μία ιστορία όπου ο Χριστός (αλέϊχι σαλάμ) συγχώρησε μια μοιχαλίδα. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι αυτά τα εδάφια της Βίβλου που παρουσιάζουν αυτό το γεγονός, δεν υπάρχουν στα περισσότερα παλαιά βιβλικά χειρόγραφα αλλά ακόμα και αν η ιστορία αυτή είναι 100% πραγματική, αυτό δε σημαίνει ότι ο Χριστός (αλέϊχι σαλάμ) επέτρεψε την πορνεία και τη μοιχεία να γίνονται ελεύθερα. Συγχώρησε τη μοιχαλίδα γιατί ήθελε να δείξει ότι όλοι μας σαν άνθρωποι κάνουμε αμαρτίες και γι’ αυτό υπάρχουν στιγμές που πρέπει να συγχωρούμε. Ήθελε δηλαδή ο Χριστός (αλέϊχι σαλάμ) να χτυπήσει την υποκρισία των ανθρώπων και όχι φυσικά να επιτρέψει την ακολασία.
Κάποτε μία γυναίκα, η “Αλ Γαμιντίγια” διέπραξε μοιχεία αλλά δεν άντεξε τις τύψεις απ’ την πράξη της και πήγε στον προφήτη και το ομολόγησε. Επειδή είχε μείνει έγκυος, ο προφήτης δεν την καταδίκασε μέχρι το παιδί να γεννηθεί και να γίνει δύο χρονών. Όταν το παιδί έγινε δύο χρονών, τότε η γυναίκα αυτή πήγε από μόνη της στις ισλαμικές αρχές και παραδόθηκε και θανατώθηκε με λιθοβολισμό. Τότε πετάχτηκε λίγο απ’το αίμα της πάνω στα ρούχα κάποιου άντρα και αυτός έβρισε. Τότε ο προφήτης είπε: “Δεν πρέπει να βρίζεις γιατί το αίμα που έπεσε στα ρούχα σου, είναι το αίμα μιας πιστής”.
Όταν το διάβασα αυτό, προσωπικά έκλαψα. Εδώ θέλω να πω ότι στο θέμα της μοιχείας και ο άντρας που είναι ένοχος αλλά και η γυναίκα που είναι ένοχη, τιμωρούνται εξίσου το ίδιο και δεν πρέπει να γίνεται καμία μα καμία απολύτως διάκριση ανάμεσα στα δύο φύλα (ενώ όποιος καταδικάζεται σε θάνατο με λιθοβολισμό, οι αμαρτίες του συγχωρούνται και ο άνθρωπος αυτός πηγαίνει στον Παράδεισο σύμφωνα με το Ισλάμ).
Ωστόσο, υπήρξαν στιγμές που ο προφήτης συγχώρησε αμαρτωλούς ανθρώπους. Μία φορά που περπατούσε στην πόλη Μεδίνα, είδε δύο ανθρώπους να φιλιούνται στον δρόμο και γύρισε το βλέμμα του αλλού για να μη τους βλέπει, έριξε τον μανδύα του πάνω στα κεφάλια τους και τους είπε: “Καλυφθείτε, καλυφθείτε και μετανοήστε γι’ αυτό”. Επίσης πολλές φορές συγχώρησε ανθρώπους οι οποίοι δείξανε πραγματική μετάνοια.
Θα ήθελα εδώ να πω μια ιστορία που συνέβη στην Αίγυπτο με έναν ιμάμη (τον Άχμεντ αλ-Ζαγιάτ). Ο ιμάμης Άχμεντ αλ-Ζαγιάτ ήταν καθηγητής στο ισλαμικό πανεπιστήμιο του Αλ-Άζχαρ στο Κάϊρο και δεν είχε πάει πουθενά αλλού εκτός απ’ τη γειτονιά του και το πανεπιστήμιο. Όταν λοιπόν γέρασε, κάποια στιγμή αρρώστησε και κάποιος γιατρός του σύνεστησε να πάει κάπου εκτός του σπιτιού του για λίγες ημέρες να ηρεμήσει. Έτσι λοιπόν ο σέϊχ Άχμεντ μία ημέρα το αποφάσισε και βγαίνοντας στον δρόμο σταμάτησε ένα κάρο (καθώς δεν υπήρχανε αμάξια στην εποχή του) και ζήτησε απ’ τον οδηγό να τον πάει κάπου όπου θα μπορούσε να βρει λίγη ηρεμία. Ο σέϊχ Άχμεντ ήταν ένας πολύ καλός άνθρωπος (και απονήρευτος καθώς ήταν πολύ ευσεβής) αλλά ο ταξιτζής ήταν πονηρός και όταν άκουσε τον σέϊχ να ζητάει ένα μέρος με ηρεμία, τον κατάλαβε λάθος και τον πήγε σε μια συνοικία όπου υπήρχαν πορνεία. Τότε ο σέϊχ ρώτησε τον οδηγό του κάρου που υπήρχε τζαμί για να προσευχηθεί και ο οδηγός του έδειξε ένα σπίτι (που στην πραγματικότητα ήταν πορνείο) και του είπε ότι είναι ένα μικρό τζαμί. Τότε ο σέϊχ Άχμεντ (καλοπροέραιτος όπως ήταν) πίστεψε τον οδηγό και πήγε στο σπίτι αυτό.
Μπήκε μέσα και κάθισε σε έναν καναπέ που υπήρχε εκεί. Τότε βγήκε μια γυναίκα από ένα δωμάτιο και ο σέϊχ γύρισε αλλού το βλέμμα του μόλις την είδε. Αυτή τον ρώτησε τί ήθελε αλλά αυτός δεν απάντησε και συνέχισε να κάνει τασμπίχ (να λέει: “Σουμπχάναλλαχ” {’Ύμνος στον ΑΛΛΑΧ}) και ρώτησε τη γυναίκα γιατί ήταν έτσι ντυμένη και γιατί δεν υπήρχε κανένας άλλος εκεί και τη ρώτησε: “Γιατί κόρη μου είσαι έτσι ντυμένη? Μου είπαν ότι υπάρχει ένα μικρό τζαμί εδώ. Πού είναι ο ιμάμης? Αν θέλεις, ντύσου σωστά και στάσου πίσω από μένα για να κάνουμε προσευχή” και τότε η γυναίκα (προφανώς αναγνωρίζοντας τη βρώμικη ζωή της και τις αμαρτίες της) άρχισε να κλαίει με λυγμούς και έπεσε στα πόδια του σέϊχ Άχμεντ και φώναζε ότι ήθελε να μετανοήσει και ότι ντρεπόταν. Τότε ο σέϊχ τις είπε: “Αχ κόρη μου, οι αμαρτίες είναι αμαρτίες αλλά η τάουμπα (μετάνοια) είναι τάουμπα” και της είπε απ’το Ιερό Κοράνι: “…ω οι δούλοι Μου που αμάρτησαν ενάντια στον εαυτό τους, μην απελπίζεστε απ’το έλεος του ΑΛΛΑΧ γιατί συγχωρεί όλες τις αμαρτίες…” (Κοράνι 39:53) και της είπε: “Ο ΑΛΛΑΧ κόρη μου είναι έτοιμος να συγχωρήσει όλες τις αμαρτίες αυτών που θα μετανοήσουν και θα του χτυπήσουν την πόρτα της μετάνοιας και συγχωρεί τις αμαρτίες, όσο βαριές και αν είναι. Πήγαινε καθαρίσου, κάνε ένα μπάνιο και ζήτα απ’ τον ΑΛΛΑΧ Σουμπχάνα ουά Ταάλα να καθαρίσει το σώμα και την καρδιά σου απ’ την αμαρτία, φόρεσε το χιτζάμπ (ισλαμική μαντίλα) σου, κάλυψε το σώμα σου και θα σε περιμένω εδώ.
Τότε η κοπέλα έκανε έτσι όπως της είχε πει ο σέϊχ Άχμεντ και μετά ήρθε και στάθηκε πίσω του και προσευχήθηκαν και μετά ο σέϊχ είπε στην γυναίκα: “Ζήτα απ’ τον ΑΛΛΑΧ να σε στηρίξει, έλα μαζί μου και κόψε κάθε σχέση μ’ αυτό το μέρος και προσπάθησε να ξεχάσεις όλα όσα έζησες εδώ. Η μοιχεία δεν είναι χειρότερη απ’το κουφρ (απιστία)”. ‘Ύστερα απ’ αυτά πήρε τη γυναίκα αυτή και την πήγε σε ένα μέρος όπου μπορούσε να μείνει με ασφάλεια, μακριά απ’ τον βούρκο που ζούσε πριν και αργότερα την πάντρεψε με έναν πιστό Αιγύπτιο.
Ωστόσο να διευκρινίσω ότι δυστυχώς ή ευτυχώς η Αίγυπτος δεν είναι ισλαμικό κράτος και αν και κατοικείται από μουσουλμάνους στην πλειοψηφία, δεν κυβερνάται με βάση τη Σαρία (ισλαμικός νόμος). Σε ένα σωστό ισλαμικό κράτος σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται να υπάρχουν καμπαρέ και πορνεία.
Έως και σήμερα στο Ισραήλ, εάν ένας παντρεμένος άντρας παρασυρθεί σε εξωσυζυγική σχέση με μια ανύπαντρη γυναίκα, τα παιδιά του απ’ αυτή τη γυναίκα θεωρούνται νόμιμα. Αλλά εάν μια παντρεμένη γυναίκα έχει σχέση μ’ άλλον άντρα, παντρεμένο ή ανύπαντρο, τα παιδιά της απ’ αυτόν τον άντρα δεν είναι μόνο νόθα αλλά είναι απαγορευμένα απ’ το να παντρευτούν άλλους Ιουδαίους, εκτός από τους προσήλυτους και τ’ άλλα νόθα. Αυτή η απαγόρευση παραδίδεται στους απογόνους των παιδιών για 10 γενεές εωσότου το μίασμα της μοιχείας να απαλειφθεί. 16
Το Κοράνι απ’ την άλλη, δε θεωρεί ποτέ καμία γυναίκα ως κτήμα κανενός άντρα. Το Κοράνι εύγλωττα περιγράφει τη σχέση των συζύγων λέγοντας:
“Κι από τα σημάδια Του (του ΑΛΛΑΧ), είναι ότι έπλασε για σας συζύγους από τον ίδιο σας τον εαυτό για να συγκατοικείτε, ορίζοντας ανάμεσά σας αγάπη και στοργή. Βέβαια σε όλα αυτά υπάρχουν σημάδια για αυτούς που σκέπτονται” (Κοράνι 30:21).
Αυτή είναι η αντίληψη του Κορανίου για τον γάμο: αγάπη, ευσπλαχνία και γαλήνη, όχι κτήση και διπλά πρότυπα.
ΜΕΡΟΣ 8 – ΟΡΚΟΙ;
Εδώ θα ήθελα να αναφερθώ και στο θέμα των όρκων γιατί έχει μεγάλη σημασία.
Σύμφωνα με τη Βίβλο, ένας άντρας πρέπει να εκπληρώνει τους όρκους που κάνει στο Θεό. Δεν πρέπει να αθετήσει τον λόγο του. Από την άλλη, ο όρκος μιας γυναίκας δεν της είναι δεσμευτικός. Πρέπει να εγκριθεί από τον πατέρα της αν ζει στο σπίτι του ή από το σύζυγό της αν είναι παντρεμένη. Εάν ο πατέρας/σύζυγος δεν εγκρίνει τους όρκους της κόρης/συζύγου του, οι όρκοι που κάνει είναι άκυροι:
“Αλλά εάν ο πατέρας της την απαγορέψει όταν το μάθει, κανένας από τους όρκους της ή τις υποσχέσεις με τους οποίους δεσμεύτηκε δεν θα ισχύει… Ο σύζυγος μπορεί να επικυρώσει ή να ακυρώσει οποιονδήποτε όρκο, που θα την κάνει να αρνηθεί τον εαυτό της” (Αριθμοί 30:2-15).
Γιατί ο λόγος μια γυναίκας δεν της είναι δεσμευτικός; Η απάντηση είναι απλή: διότι είναι ιδιοκτησία του πατέρα της πριν το γάμο ή του συζύγου της μετά το γάμο. Ο έλεγχος του πατέρα στην κόρη του ήταν απόλυτος σε σημείο που αν ήθελε, μπορούσε να την πουλήσει! Αναφέρεται στα γραπτά των Ραβίνων ότι: “Ο άντρας μπορεί να πουλήσει την κόρη του αλλά η γυναίκα δεν μπορεί να πουλήσει την κόρη της· ο άντρας μπορεί ν’ αρραβωνιάσει την κόρη του αλλά η γυναίκα δεν μπορεί ν’ αρραβωνιάσει την κόρη της” 17 Η Ραβινική Γραμματολογία αναφέρει επίσης ότι ο γάμος αντιπροσωπεύει τη μεταφορά του ελέγχου από τον πατέρα στο σύζυγο: “ο αρραβώνας, κάνει μια γυναίκα ιερή ιδιοκτησία — την απαράβατη ιδιοκτησία—συζύγου…”. Προφανώς εάν η γυναίκα θεωρείται ιδιοκτησία κάποιου άλλου, δεν μπορεί να δίνει υποσχέσεις που δεν εγκρίνει ο ιδιοκτήτης της.
Είναι αξιοσημείωτο ότι αυτή η Βιβλική οδηγία (όπου γίνεται διάκριση ανάμεσα στα δύο φύλλα) που αφορά τους όρκους των γυναικών είχε αρνητικές επιπτώσεις στις Ιουδαιο-Χριστιανές γυναίκες, έως τις αρχές αυτού του αιώνα. Μια παντρεμένη γυναίκα στο Δυτικό κόσμο δεν είχε νομική υπόσταση. Καμία της πράξη δεν είχε δικαιοπρακτική αξία. Ο σύζυγός της μπορούσε ν’ ακυρώσει οποιοδήποτε συμβόλαιο ή συμφωνία στην οποία είχε προβεί μόνη της. Οι γυναίκες στη Δύση (τη μεγαλύτερη κληρονόμο της Ιουδαιο-Χριστιανικής παράδοσης) δε μπορούσαν να συνάψουν δεσμευτικές συμβάσεις, γιατί πρακτικά δεν ήταν αυτεξούσιες (η ίδια διάκριση συνέβεναι και στην Ανατολή όπου για παράδειγμα στο βιβλίο που περιγράφει τους κανόνες της Ορθόδοξης εκκλησίας, το “Πηδάλιο”, φαίνεται η διάκριση εις βάρος τον γυναικών αφού για παράδειγμα λέγεται ότι η γυναίκα που μοιχεύει είναι πόρνη αλλά αν μοιχέψει ο άντρας της και μετά τη χωρίσει και πάρει άλλη, συγχωρείται ενώ λέγεται επίσης στο “ιερό” αυτό βιβλίο ότι η γυναίκα δεν πρέπει να χωρίσει τον άντρα της ακόμα και αν αυτός τη δέρνει και πρέπει να υπομένει / Κανόνας Θ του Μ.Βασιλείου): “Η γυναίκα δεν έχει την άδεια να αφήνει τον άνδρα της, αλλά κι αν δέρνει αυτήν εκείνος, πρέπει να υπομένει κι όχι να χωρίζεται, κι αν την προίκα της την ξοδεύει, κι αν με άλλες γυναίκες πορνεύει, αυτή πρέπει να καρτερεί. Ώστε η μεν γυναίκα, η αφήσασα τον άνδρα της μοιχαλίδα είναι αν πάρει άλλον, ο δε αφεθείς αυτός άνδρας, αν πάρει άλλη, συγχωρείται” (Πηδάλιο, κανών Θ). Επομένως σύμφωνα με την Ορθοδοξία η εκμετάλλευση, ο ξυλοδαρμός και η υποβάθμιση – γενικότερα- της συζύγου είναι έργο ευλογημένο.
Οι Δυτικές γυναίκες υπέφεραν για περίπου δυο χιλιάδες χρόνια, εξαιτίας της Βιβλικής στάσης αναφορικά με τη θέση της γυναίκας έναντι των πατέρων και των συζύγων τους. Στο Ισλάμ, ο όρκος κάθε Μουσουλμάνου, άντρα ή γυναίκας, είναι δεσμευτικός γι’ αυτόν/αυτήν. Κανένας δεν έχει τη δύναμη να ακυρώσει τους όρκους κανενός.
Σε περίπτωση που αποτύχει να διατηρήσει ιερό όρκο, γυναίκα ή άντρας, πρέπει να εξαγνιστεί όπως αναφέρει το Κοράνι:
“Ο ΑΛΛΑΧ δε θα σας τιμωρήσει για όσα ορκίζεστε ασυνάρτητα αλλά θα σας τιμωρήσει για όσα ορκίζεστε με επίγνωση. Ο εξιλασμός της επιορκίας γίνεται με παροχή διατροφής σε 10 πτωχούς ανάλογης μ’ αυτή των οικογενειών σας ή με το ρουχισμό τους ή μ’ απελευθέρωση ενός σκλάβου. Αν αυτό είναι πάνω από τις δυνάμεις σας, τότε να νηστέψετε για τρεις ημέρες. Αυτή είναι η εξιλέωση για τους όρκους που πήρατε. Να τηρείτε όμως τους όρκους σας. Έτσι σας φανερώνει ο ΑΛΛΑΧ τις εντολές Του, μήπως γίνεται ευγνώμονες” (Κοράνι 5:89).
Οι Σύντροφοι του Προφήτη Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) δεσμευόταν μπροστά στον ίδιο προσωπικά. Οι γυναίκες, όπως και οι άντρες, πήγαιναν σ’ αυτόν οικιοθελώς και ορκίζονταν:
“Ω προφήτη! Αν σου έρθουν οι πιστές ομολογώντας ότι δε λατρεύουν παρά τον Αλλάχ, δεν κλέβουν, δε μοιχεύουν, δε σκοτώνουν τα τέκνα τους, δεν ανάγουν στους συζύγους τους τέκνα που δεν τους ανήκουν, δε συκοφαντούν και σ’ υπακούουν σε κάθε αγαθή υπόδειξη, τότε δέξου τες και επικαλέσου τον Αλλάχ για συγχώρεση, γιατί ο Αλλάχ είναι Συγχωρητής και Ελεήμονας” (Κοράνι 60:12).
Ένας άντρας δεν μπορούσε να δώσει όρκο εκ μέρους της κόρης του ή της συζύγου του. Ούτε μπορούσε κανένας άντρας ν’ ακυρώσει όρκο καμίας από τις συγγενείς του. Η κάθε γυναίκα έδινε όρκο για τον εαυτό της ενώ είχε το δικαίωμα να έχει τη δική της περιουσία (ενώ στον Ιουδαιο-χριστιανισμό δεν είχε αυτό το δικαίωμα).
ΜΕΡΟΣ 9 – ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΖΥΓΟΥ;
Οι τρεις θρησκείες μοιράζονται μια ακλόνητη πίστη στο γάμο και στην οικογενειακή ζωή. Συμφωνούν επίσης στην αρχηγία της οικογένειας από τον άντρα. Όμως, υπάρχουν τεράστιες διαφορές ανάμεσα στις τρεις θρησκείες για το σεβασμό στα όρια αυτής της αρχηγίας. Η Ιουδαιο-Χριστιανική παράδοση σε αντίθεση με το Ισλάμ, στην ουσία επεκτείνει την αρχηγία του άντρα σε ιδιοκτησία της γυναίκας.
Η Ιουδαϊκή παράδοση σχετικά με το ρόλο του άντρα προς τη σύζυγό του πηγάζει από την αντίληψη ότι του ανήκει, όπως του ανήκουν οι σκλάβοι.19 Αυτή η αντίληψη ήταν ο λόγος πίσω από το διπλό πρότυπο στους νόμους της μοιχείας και πίσω από την ικανότητα του άντρα ν’ ακυρώνει τους όρκους της συζύγου του. Αυτή η αντίληψη ευθύνεται επίσης για την αποστέρηση της γυναίκας του ελέγχου της ιδιοκτησίας και των κερδών της. Μόλις παντρευόταν μια Ιουδαία γυναίκα, τα δικαιώματά της για έλεγχο της περιουσίας και των κερδών μεταφέρονταν στο σύζυγό της. Οι Ιουδαίοι Ραβίνοι υποστήριξαν το δικαίωμα του συζύγου στην περιουσία της συζύγου του ως φυσική συνέπεια της κατοχής του: “Εφόσον κάποιος έχει στην κατοχή του μια γυναίκα δεν έπεται να έχει και την περιουσία της στην κατοχή του;” και “Εφόσον απέκτησε τη γυναίκα δεν πρέπει επίσης ν’ αποκτήσει και την περιουσία της;” Έτσι, ο γάμος γινόταν αιτία να γίνουν πρακτικά απένταρες και οι πιο πλούσιες γυναίκες. Το Ταλμούδ περιγράφει την οικονομική κατάσταση μιας συζύγου ως ακολούθως:
“Πώς μπορεί ν’ έχει τίποτα μια γυναίκα· ό,τι είναι δικό της ανήκει στο σύζυγό της. Ότι είναι δικό του, του ανήκει και ό,τι είναι δικό της επίσης του ανήκει. Τα κέρδη της και ό,τι βρει στους δρόμους είναι επίσης δικά του. Τα αντικείμενα του νοικοκυριού, ακόμα και τα ψίχουλα του ψωμιού στο τραπέζι, είναι δικά του. Αν καλέσει επισκέπτη στο σπίτι της και τον ταΐσει, εν αγνοία του συζύγου της, τότε κλέβει το σύζυγό της..” (Σαν. 71α, Γιτ. 62α).
Ο λόγος αυτής της πρακτικής ήταν να προσελκύσει τους γαμπρούς. Μια ιουδαϊκή οικογένεια έδινε στην κόρη τους μερίδιο από την περιουσία του πατέρα της για να χρησιμεύσει ως προίκα σε περίπτωση γάμου. Ήταν η προίκα που έκανε τις Ιουδαίες κόρες ανεπιθύμητο βάρος στους πατέρες τους. Ο πατέρας έπρεπε να μεγαλώσει την κόρη του για χρόνια και μετά να ετοιμαστεί για το γάμο της παρέχοντας μεγάλη προίκα.
Έτσι, ένα κορίτσι σε ιουδαϊκή οικογένεια ήταν βάρος, και καθόλου απόκτημα. Αυτό το βάρος εξηγεί γιατί η γέννηση μιας κόρης δε γιορτάζονταν με χαρά στην παλιά ιουδαϊκή κοινωνία. Η προίκα ήταν το γαμήλιο δώρο που έδιναν στον γαμπρό υπό τον όρο της μίσθωσης. Ο σύζυγος έπραττε ως ιδιοκτήτης της προίκας αλλά δε μπορούσε να την πουλήσει. Η νύφη έχανε οποιονδήποτε έλεγχο είχε στην προίκα τη στιγμή του γάμου. Επιπλέον, αναμενόταν να δουλέψει μετά το γάμο και όλα της τα κέρδη έπρεπε να πάνε στο σύζυγό της, ως αντάλλαγμα της συντήρησής της που ήταν υποχρέωσή του. Μπορούσε ν’ ανακτήσει τον έλεγχο της περιουσίας της μόνο σε δυο περιπτώσεις: του διαζυγίου, ή του θανάτου του άντρα της. Εάν πεθάνει αυτή πρώτη, αυτός κληρονομεί την περιουσία της. Στην περίπτωση του θανάτου του συζύγου, η σύζυγος μπορούσε να ανακτήσει την προγαμιαία της περιουσία της αλλά δε δικαιούταν να κληρονομήσει κανένα μερίδιο στην περιουσία του συζύγου της. Σημειωτέο ότι ο γαμπρός έπρεπε επίσης να προσφέρει ένα δώρο γάμου στη νύφη του, εντούτοις πρακτικά ήταν ο ιδιοκτήτης αυτού του δώρου, για όσο καιρό έμεναν παντρεμένοι.
Ο Χριστιανισμός μέχρι πρόσφατα, ακολουθούσε την ίδια ιουδαϊκή παράδοση. Οι δυο θρησκείες και οι αστικές αρχές στη Χριστιανική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (μετά τον Κωνσταντίνο) απαιτούσαν μια συμφωνία περιουσίας ως όρο αναγνώρισης του γάμου. Οι οικογένειες προσέφεραν στις κόρες τους αυξανόμενες προίκες και ως αποτέλεσμα οι άντρες παντρεύονταν πιο νωρίς, ενώ οι οικογένειες καθυστερούσαν στις κόρες τους το γάμο τους μέχρι αργότερα που ήταν συνηθισμένη τακτική προετοιμασίας. Βάσει των νόμων του Κανόνα, μια σύζυγος είχε το δικαίωμα να της επιστραφεί η προίκα της σε περίπτωση ακύρωσης του γάμου, εκτός αν ήταν ένοχη μοιχείας. Σ’ αυτήν την περίπτωση, στερείται το δικαίωμα στην προίκα που έμενε στα χέρια του συζύγου της. Βάσει του Κανόνα και του αστικού νόμου, μια παντρεμένη γυναίκα στη Χριστιανική Ευρώπη και την Αμερική είχε χάσει τα περιουσιακά της δικαιώματα μέχρι τα τέλη του δέκατου ένατου και τις αρχές του εικοστού αιώνα.
Για παράδειγμα, τα δικαιώματα των γυναικών βάσει του Αγγλικού νόμου συντάχθηκαν και εκδόθηκαν το 1632. Αυτά τα ‘δικαιώματα’ συμπεριελάμβαναν : “Αυτά που έχει ο σύζυγος είναι δικά του. Αυτά που έχει η σύζυγος είναι του συζύγου”. Η σύζυγος όχι μόνο έχανε την περιουσία της με το γάμο αλλά και την προσωπικότητά της. Καμία της πράξη δεν είχε νομική αξία. Ο σύζυγός της μπορούσε να ακυρώσει οποιαδήποτε πώληση ή οποιοδήποτε δώρο που έκανε εκείνη σαν να μην ήταν δεσμευτικής νομικής αξίας. Το άτομο που εμπλεκόταν μαζί της σε συμβόλαιο θεωρούταν συνένοχος σ’ απάτη. Επιπλέον, δε μπορούσε να καταγγείλει ή να καταγγελθεί επώνυμα, ούτε μπορούσε να καταγγείλει το σύζυγό της. Ο νόμος αντιμετώπιζε μια παντρεμένη γυναίκα σαν νήπιο. Η σύζυγος απλά ανήκε στο σύζυγό της, κι έχανε την περιουσία της, τη νομική της υπόσταση, και το επώνυμό της (αντίθετα στο Ισλάμ η γυναίκα διατηρεί το δικό της επώνυμο και τη δική της νομική υπόσταση).
Το Ισλάμ, από τον έβδομο αιώνα μ.Χ., είχε χορηγήσει στις παντρεμένες γυναίκες την ανεξάρτητη προσωπικότητα, που η Ιουδαιο-Χριστιανική Δύση τους είχε στερήσει μέχρι πολύ προσφάτως. Στο Ισλάμ, η νύφη και η οικογένεια δεν είναι αναγκασμένοι να κάνουν οποιοδήποτε δώρο στον γαμπρό. Το κορίτσι σε μια Μουσουλμανική οικογένεια δεν είναι βάρος. Το Ισλάμ προσδίδει τέτοια μεγαλοπρέπεια σε μια γυναίκα, που δε χρειάζεται να δώσει δώρα για να προσελκύσει ενδεχόμενους γαμπρούς. Ο γαμπρός είναι που πρέπει να δώσει δώρο γάμου στη νύφη. Το δώρο αυτό θεωρείται ιδιοκτησία της και ούτε ο γαμπρός αλλ’ ούτε και η οικογένειά της έχουν μέρος του ή έλεγχο του. Σε κάποιες Μουσουλμανικές κοινωνίες σήμερα, ένα γαμήλιο δώρο αξίας εκατό χιλιάδων δολαρίων σε διαμάντια δεν είναι ασυνήθιστο. Η νύφη διατηρεί το γαμήλιο της δώρο, ακόμα κι αν αργότερα διαζευχθεί. Του συζύγου δεν του επιτρέπεται μερίδιο στην περιουσία της γυναίκας, του εκτός απ’ ό,τι εκείνη του προσφέρει με τη συναίνεσή της (γι’ αυτό και το μερίδιο μιας γυναίκας απ’ ό,τι δικαιούται σε μία κληρονομιά, είναι το μισό απ’ ό,τι δικαιούται ένας άντρας επειδή ο άντρας είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση της οικογένειας του ενώ η γυναίκα ακόμα και αν εργάζεται, δεν είναι υποχρεωμένη να ξοδεύει απ’ την περιουσία της για χάρη της οικογένειας της και μπορεί να ξοδέψει τα λεφτά της όπου θέλει / σε αντίθεση με τον άντρα που είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση της οικογένειας).
Το Κοράνι έχει τοποθετηθεί ξεκάθαρα σ’ αυτό το θέμα:
“Να δίνετε στις γυναίκες που παντρεύεστε τα συμφωνημένα περιουσιακά στοιχεία κι αν αυτές οικιοθελώς σας επιτρέψουν μέρος τους, χρησιμοποιήστε τα άνετα για όφελός σας” (Κοράνι 4:4).
Η περιουσία της συζύγου και τα κέρδη της είναι υπό τον πλήρη έλεγχό της και τη δική της και μόνο χρήση, εφόσον η συντήρησή της καθώς και των παιδιών της είναι ευθύνη του συζύγου της. Όσο πλούσια και να είναι η σύζυγος, δεν είναι υποχρεωμένη να συμμετέχει στη συντήρηση της οικογένειας εκτός αν εκείνη εθελοντικά επιλέξει να το κάνει. Οι σύζυγοι κληρονομούν ο ένας τον άλλον. Επιπλέον, μια παντρεμένη γυναίκα στο Ισλάμ διατηρεί την ανεξάρτητη νομική της υπόσταση, καθώς και το επώνυμό της.
ΜΕΡΟΣ 10 – ΔΙΑΖΥΓΙΟ
Οι τρεις θρησκείες έχουν αξιοσημείωτες διαφορές στη στάση τους αναφορικά και με το διαζύγιο. Ο Χριστιανισμός αποστρέφεται το διαζύγιο εντελώς. Η Καινή Διαθήκη συνηγορεί ξεκάθαρα στο γεγονός ότι ο γάμος είναι αδιάλυτος. Αποδίδεται στον Ιησού ότι είπε: “Εγώ όμως σας λέω ότι όποιος χωρίζει τη γυναίκα του χωρίς την αιτία της μοιχείας, την ωθεί στη μοιχεία. Κι εκείνος που θα λάβει ως σύζυγο διαζευγμένη γυναίκα, διαπράττει μοιχεία” (Κατά Ματθαίον 5:32). Αυτό το ασυμβίβαστο ιδανικό είναι δίχως αμφιβολία ουτοπικό. Υποθέτει μια κατάσταση ηθικής τελειότητας που οι ανθρώπινες κοινωνίες δεν έχουν ποτέ κατορθώσει. Όταν ένα ζευγάρι συνειδητοποιεί ότι ο έγγαμος βίος τους είναι ανυπόφορος, μια απαγόρευση διαζυγίου δε θα τους ωφελήσει.
Αυτό το ασυμβίβαστο ιδανικό είναι δίχως αμφιβολία ουτοπικό. Υποθέτει μια κατάσταση ηθικής τελειότητας που οι ανθρώπινες κοινωνίες δεν έχουν ποτέ κατορθώσει. Όταν ένα ζευγάρι συνειδητοποιεί ότι ο έγγαμος βίος τους είναι ανυπόφορος, μια απαγόρευση διαζυγίου δε θα τους ωφελήσει. Ο αναγκασμός συντρόφων των οποίων η σχέση δεν είναι υγιής να μένουν μαζί παρά τη θέλησή τους, η αναγκαστική διαβίωση ενός ζευγαριού, δεν είναι ούτε αποτελεσματικό, ούτε λογικό. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που όλος ο Χριστιανικός κόσμος αναγκάστηκε να επιτρέψει το διαζύγιο.
Ο Ιουδαϊσμός από την άλλη, επιτρέπει το διαζύγιο ακόμη και χωρίς οποιαδήποτε αιτία. Η Παλαιά Διαθήκη δίνει στο σύζυγο το δικαίωμα να χωρίσει τη σύζυγό του ακόμη κι αν απλά δε του αρέσει:
“Αν κάποιος παντρευτεί γυναίκα και την αντιπαθήσει επειδή βρήκε σ’ αυτήν κάποια απρέπεια, ας της γράψει έγγραφο διαζυγίου, να της το δώσει στο χέρι της και τη διώξει από το σπίτι του. Κι αν αυτή αφού φύγει από το σπίτι του παντρευτεί άλλον άντρα και ο δεύτερος σύζυγός της την αντιπαθήσει και της δώσει στο χέρι έγγραφο διαζυγίου και τη διώξει από το σπίτι του ή πεθάνει, ο πρώτος της σύζυγος που την είχε χωρίσει, δεν επιτρέπεται να την ξαναπαντρευτεί, αφού μολύνθηκε•…” (Δευτερονόμιο 24:1-4).
Τα παραπάνω εδάφια προκάλεσαν αξιοσημείωτη αντιπαράθεση ανάμεσα στους Ιουδαίους μελετητές εξ’ αιτίας της διαφωνίας τους σχετικά με την ερμηνεία των λέξεων ‘απρέπεια’ και ‘αντιπαθήσει’ που υπάρχουν στα εδάφια.
Το Ταλμούδ καταγράφει τις διαφορετικές τους απόψεις:
“Η σχολή Σαμμάι υποστήριζε ότι ένας άντρας δεν πρέπει να χωρίσει τη σύζυγό του εκτός αν τη βρήκε ένοχη μοιχείας, ενώ η σχολή Χίλελ υποστήριζε ότι μπορεί να τη χωρίσει ακόμη κι αν του χάλασε ένα πιάτο φαγητού. Ο Ραβίνος Ακίμπα λέει ότι μπορεί να τη χωρίσει ακόμη κι αν απλά βρει μια πιο ωραία γυναίκα απ’ αυτήν” (Γκίττιν 90α-β).
Η Καινή Διαθήκη ακολουθεί την άποψη των Σαμμαϊτών ενώ ο Ιουδαϊκός νόμος έχει ακολουθήσει τη γνώμη των Χιλελικών και του Ρ. Ακίμπα. Εφόσον η άποψη των Χιλελικών επικράτησε, έγινε η αδιάσπαστη παράδοση του Ιουδαϊκού νόμου ν’ αναγνωρίζει στο σύζυγο το δικαίωμα να χωρίζει τη σύζυγό του χωρίς κανέναν λόγο. Η Παλαιά Διαθήκη όχι μόνο επιτρέπει στο σύζυγο να χωρίζει τη “δυσάρεστη” σύζυγό, αλλά θεωρεί το να χωρίσει μια «κακή σύζυγο» υποχρέωση:
“Μια κακή σύζυγος φέρνει ταπείνωση, χαμηλωμένα βλέμματα και μια πληγωμένη καρδιά. Ο άντρας με άτονα χέρια και αδύναμα γόνατα είναι εκείνος, που έχει σύζυγο ανίκανη να τον κάνει ευτυχισμένο. Η γυναίκα είναι η προέλευση της αμαρτίας και μέσω της πεθαίνουμε όλοι. Μην αφήνετε μια διαρρέουσα δεξαμενή να στάζει ή να επιτρέψετε σε μια κακή σύζυγο να λέει ό,τι της αρέσει. Εάν δε δεχτεί τον έλεγχό σας, χωρίστε την και διώξτε τη” (Σοφία Σειράχ 25:22-26).
Το Ταλμούδ έχει καταγράψει αρκετές συγκεκριμένες πράξεις συζύγων, που ώθησαν τους συζύγους τους να τις χωρίσουν : “Αν φάει στο δρόμο, αν πιει άπληστα στο δρόμο, αν θηλάσει στο δρόμο, σε κάθε περίπτωση ο Ραβίνος Μάυερ λέει ότι πρέπει ν’ αφήσει το σύζυγό της” (Γκιτ. 89α).
Το Ταλμούδ κατέστησε αναγκαστικό να χωρίσει κάποιος μια στείρα γυναίκα (που δεν έκανε καθόλου παιδιά σε περίοδο δέκα ετών) : “Οι Ραβίνοι μας δίδαξαν : Εάν ένας άντρας πήρε σύζυγο και έζησε μαζί της για δέκα χρόνια και δεν έκανε παιδί, να τη χωρίσει” (Υεμπ. 64α).
Οι γυναίκες, απ’ την άλλη δε μπορούν να κινήσουν διαδικασίες διαζυγίου βάσει του ιουδαϊκού νόμου. Ωστόσο, μια Ιουδαία σύζυγος θα μπορούσε να ισχυριστεί το δικαίωμα διαζυγίου ενώπιον ενός ιουδαϊκού δικαστηρίου δεδομένου ότι υπάρχει ένας σοβαρός λόγος. Πολύ λίγα αίτια παρέχονται σε μια γυναίκα για να κάνει αίτηση διαζυγίου. Αυτά τα αίτια συμπεριλαμβάνουν : έναν σύζυγο με σωματικά ελαττώματα, ή δερματική ασθένεια, έναν σύζυγο, που δεν εκπληρώνει τις συζυγικές του ευθύνες, κλπ. Το δικαστήριο θα μπορούσε να υποστηρίξει την αίτηση διαζυγίου της συζύγου αλλά δεν μπορεί να διαλύσει τον γάμο. Μόνο ο σύζυγος μπορεί να διαλύσει τον γάμο δίνοντας στη σύζυγό του επίσημο έγγραφο διαζυγίου. Το δικαστήριο θα μπορούσε να τον μαστιγώσει, να του επιβάλει πρόστιμο, να τον φυλακίσει και να τον αφορίσει για να τον αναγκάσει να παραδώσει το αναγκαίο έγγραφο διαζυγίου στη σύζυγό του. Ωστόσο, εάν ο σύζυγος είναι ισχυρογνώμων αρκετά, μπορεί να αρνηθεί να δώσει διαζύγιο στη σύζυγό του και να την κρατήσει δεμένη μ’ αυτόν επ’ αορίστου. Ακόμη χειρότερα, μπορεί να την εγκαταλείψει χωρίς να της δώσει διαζύγιο και να την αφήσει ανύπαντρη και αδιάζευκτη. Μπορεί να παντρευτεί άλλη γυναίκα ή να ζήσει μ’ ανύπαντρη γυναίκα χωρίς γάμο και να κάνει παιδιά απ’ αυτήν (αυτά τα παιδιά θεωρούνται βάσει του ιουδαϊκού νόμου νόμιμα).
Η εγκαταλελειμμένη σύζυγος, από την άλλη, δεν μπορεί να παντρευτεί άλλον άντρα, εφόσον είναι ακόμη νομικά παντρεμένη και δεν μπορεί να ζήσει με άλλον άντρα, γιατί θα θεωρηθεί μοιχαλίδα και τα παιδιά της από αυτήν την ένωση θα θεωρηθούν νόθα για δέκα γενιές. Μια γυναίκα σε τέτοια θέση ονομάζεται άγκουνα (αλυσοδεμένη γυναίκα) 34. Στις Ηνωμένες Πολιτείες σήμερα υπάρχουν περίπου 1000 με 1500 ιουδαίες γυναίκες, που είναι άγκουνοτ (πληθυντικός του άγκουνα), ενώ στο Ισραήλ ο αριθμός τους μπορεί να φτάσει 16,000. Οι σύζυγοι μπορούν ν’ αποσπάσουν από τις παγιδευμένες τους συζύγους χιλιάδες δολάρια, ως ανταλλαγή για ένα ιουδαϊκό διαζύγιο. 35
Το Ισλάμ βρίσκεται σ’ ενδιάμεσο έδαφος ανάμεσα στο Χριστιανισμό και τον Ιουδαϊσμό αναφορικά με το διαζύγιο. Ο γάμος στο Ισλάμ είναι ένας αγιασμένος δεσμός, που δεν πρέπει να σπάσει παρά για αναγκαστικούς λόγους. Τα ζευγάρια διδάσκονται να επιδιώξουν όλες τις δυνατές θεραπείες όταν ο γάμος τους βρίσκεται σε κίνδυνο. Να μην είναι το διαζύγιο καταφύγιο παρά μόνο όταν δεν υπάρχει άλλη έξοδος. Συνοπτικά, το Ισλάμ αναγνωρίζει το διαζύγιο, εντούτοις το αποτρέπει μ’ όλα τα μέσα. Ας συγκεντρωθούμε στην πλευρά της αναγνώρισης πρώτα. Το Ισλάμ αναγνωρίζει το δικαίωμα και των δυο συζύγων στο τερματισμό του έγγαμου βίου τους. Το Ισλάμ δίνει στο σύζυγο το δικαίωμα του “Ταλάκ” (διαζυγίου). Επιπλέον, το Ισλάμ, αντίθετα με τον Ιουδαϊσμό, δίνει στη σύζυγο το δικαίωμα του Χούλαα (απαγκίστρωσης) 36. Εάν ο άντρας διαλύσει το γάμο δίνοντας διαζύγιο στη γυναίκα του, δε μπορεί ν’ επανακτήσει κανένα από τα γαμήλια δώρα που της έχει δώσει.
Το Κοράνι απαγορεύει ξεκάθαρα στους συζύγους που διαζεύξουν να πάρουν πίσω τα γαμήλια δώρα, όσο ακριβά ή πολύτιμα ενδέχεται να είναι:
“Αν θελήσετε ν’ αντικαταστήσετε σύζυγο σας που της είχατε προσφέρει τάλαντο, να το αφήνετε ακέραιο. Άραγε θα θέλατε να αφαιρέσετε οτιδήποτε άδικα και παράνομα;” (Κοράνι 4:20).
Στην περίπτωση που η σύζυγος επιλέξει να τερματίσει το γάμο, δύναται να επιστρέψει τα γαμήλια δώρα στο σύζυγό της. Η επιστροφή των γαμήλιων δώρων σ’ αυτή την περίπτωση είναι δίκαιη αποζημίωση για το σύζυγο, που επιθυμεί να διατηρήσει τη σύζυγό του ενώ αυτή επιλέξει να τον αφήσει. Το Κοράνι δίδαξε τους Μουσουλμάνους άντρες να μην παίρνουν πίσω κανένα απ’ τα δώρα που έδωσαν στις συζύγους τους, παρά μόνο στην περίπτωση, που η σύζυγος επιλέξει να διαλύσει το γάμο:
“Δεν επιτρέπεται να πάρετε απ’ όσα της είχατε δώσει, εκτός αν δε φοβάστε να παραβείτε τις εντολές του ΑΛΛΑΧ. Αν όμως φοβάστε μήπως δεν τις τηρήσετε, δε θα επιφορτιστεί αμαρτία κανείς σας γι’ όσα εκούσια του παραχωρήσει η σύζυγος για την αποδέσμευσή της. Μην παραβαίνετε αυτά τα όρια που καθόρισε ο Αλλάχ ..” (Κοράνι 2:229).
Μια γυναίκα ήρθε στον Προφήτη Μουχάμμεντ (η ευλογία και η ειρήνη του ΑΛΛΑΧ σ’ αυτόν) επιδιώκοντας τη διάλυση του γάμου της και του είπε ότι δεν είχε κανένα παράπονο απ’ τον χαρακτήρα ή τους τρόπους του συζύγου της. Το μοναδικό της πρόβλημα ήταν ότι ειλικρινά δεν τον συμπαθούσε τόσο ώστε να είναι ανυπόφορη πλέον η ζωή μαζί του.
Ο Προφήτης τη ρώτησε:
“Θα του επέστρεφες τον κήπο του (το γαμήλιο δώρο που της είχε δώσει);” και απάντησε αυτή: “Ναι”. Ο Προφήτης τότε έδωσε εντολή στον άντρα ν’ επανακτήσει τον κήπο του και να δεχτεί τη διάλυση του γάμου.
Σε μερικές περιπτώσεις, μια μουσουλμάνα σύζυγος μπορεί να θέλει να διατηρήσει το γάμο της αλλά να βρεθεί υποχρεωμένη να ζητήσει διαζύγιο για κάποιους αναγκαστικούς λόγους όπως : αγριότητα του συζύγου, εγκατάλειψη χωρίς λόγο, αποστροφή του συζύγου απ’ τις συζυγικές του ευθύνες, κλπ. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις το Ισλαμικό δικαστήριο διαλύει τον γάμο37.
Εν συντομία, το Ισλάμ έχει προσφέρει στη Μουσουλμάνα γυναίκα κάποια αμίμητα δικαιώματα· μπορεί να τερματίσει τον γάμο μέσω του Χούλαα και μπορεί να κάνει αίτηση διαζυγίου. Δηλαδή πριν το γάμο ο σύζυγος πρέπει να δώσει ένα χρηματικό ποσό ή κάτι άλλο ως δώρο, που λέγεται «μαχρ». Μια Μουσουλμάνα σύζυγος λοιπόν που θέλει χωρίς λόγο να χωρίσει τον άντρα της, απλά του δίνει πίσω το μαχρ. Δε μπορεί ποτέ να αλυσοδεθεί με έναν δύστροπο σύζυγο. Αυτά ήταν τα δικαιώματα, που δελέασαν τις Ιουδαίες, που ζούσαν στις πρώιμες Ισλαμικές κοινωνίες του έβδομου αιώνα μ.Χ., ν’ επιδιώξουν έκδοση διαζυγίου από τους Ιουδαίους συζύγους τους στα Ισλαμικά δικαστήρια. Οι Ραββίνοι διακήρυξαν αυτά τα διαζύγια άκυρα. Εξαιτίας αυτών των δικονομιών, οι Ραββίνοι έδωσαν νέα δικαιώματα στις Ιουδαίες προσπαθώντας ν’ εξασθενήσουν την έλξη των Ισλαμικών δικαστηρίων. Οι Ιουδαίες που ζούσαν σε Χριστιανικές χώρες δεν τους προσφέρονταν παρόμοια προνόμια καθ’ ότι ο Ρωμαϊκός νόμος διαζυγίου, που εφαρμοζόταν εκεί δεν ήταν πιο ελκυστικός από τον Ιουδαϊκό νόμο38.
Ας συγκεντρώσουμε την προσοχή μας στο πώς το Ισλάμ αποτρέπει το διαζύγιο. Ο Προφήτης Μουχάμμετ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε στους πιστούς:
“Ανάμεσα σ’ όλες τις επιτρεπόμενες πράξεις, το διαζύγιο είναι το πιο μισητό στο Θεό” (Sunan Abu Dawood, Kitab at-Talaq, #2173).
Ένας Μουσουλμάνος άντρας δεν πρέπει να χωρίζει τη σύζυγό του επειδή την αντιπαθεί. Το Κοράνι διδάσκει τους Μουσουλμάνους άντρες να είναι ευγενικοί με τις συζύγους τους ακόμη και σε περιπτώσεις συναισθημάτων αδιαφορίας και αισθήματα αντιπάθειας:
“.. Να διαβιώνετε με τις συζύγους σας με καλοσύνη και δικαιοσύνη. Αν τις αποστρέφεστε, πιθανόν ν’ αποστρέφεστε κάτι στο οποίο ο Αλλάχ Έθεσε άπειρα αγαθά” (Κοράνι 4:19).
Ο Προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) έδωσε μια παρόμοια εντολή:
“Ένας πιστός δεν πρέπει να μισεί μια πιστή. Αντί να αντιπαθεί ένα απ’ τα μειονεκτήματα της, ας προσπαθήσει να σκεφτεί ένα από τα πλεονεκτήματα της” (Sahih Muslim).
Ο Προφήτης επίσης τόνισε ότι οι καλύτεροι Μουσουλμάνοι είναι εκείνοι, που είναι οι καλύτεροι με τις συζύγους τους:
“Οι πιστοί που δείχνουν τέλεια πίστη, είναι εκείνοι που έχουν τον καλύτερο χαρακτήρα και οι καλύτεροι ανάμεσά σας, είναι εκείνοι που είναι οι καλύτεροι απέναντι στις συζύγους τους” (Sahih Tirmidhi).
Ωστόσο, το Ισλάμ είναι μια πρακτική θρησκεία και αναγνωρίζει ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο γάμος φτάνει στο χείλος της κατάρρευσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια απλή συμβουλή καλοσύνης ή αυτοσυγκράτησης δεν είναι βιώσιμη λύση. Επομένως, τί γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις για να σωθεί ένας γάμος; Το Κοράνι προσφέρει κάποιες πρακτικές συμβουλές για τον / την σύζυγο, του οποίου το ταίρι είναι ο άδικος. Για το σύζυγο που η κακή συμπεριφορά της συζύγου του απειλεί το γάμο, το Κοράνι δίνει ορισμένους τύπους συμβουλών, όπως παρατίθενται λεπτομερειακά στα παρακάτω εδάφια:
“Οι άντρες είναι οι προστάτες και οι κύριοι των γυναικών γιατί ο ΑΛΛΑΧ έχει χαρίσει ανώτερο βαθμό στους άντρες απ’ ότι στις γυναίκες και επειδή ξοδεύουν απ’ τις περιουσίες τους. Γι’ αυτό οι ενάρετες γυναίκες πρέπει να είναι με ευσέβεια πειθαρχικές και όταν ο άντρας τους απουσιάζει, πρέπει να προστατεύουν ό,τι τους ανέθεσε ο ΑΛΛΑΧ να φυλάγουν. Όσο για τις γυναίκες εκείνες που φοβάστε για την παρακοή τους, συμβουλέψτε τις πρώτα, έπειτα αρνηθείτε να μοιραστείτε μαζί τους το κρεβάτι τους και τέλος να τις χτυπήσετε. Αν όμως επιστρέψουν στην υπακοή, μη χρησιμοποιήσετε εναντίον τους μέσα ενοχλητικά γιατί ο ΑΛΛΑΧ είναι Ύψιστος και Μέγας πάνω απ’ όλους σας” (Κοράνι 4:34).
Εδώ θα ήθελα να κάνω ορισμένες διευκρινήσεις. Η φράση: “Οι άντρες είναι κύριοι και προστάτες των γυναικών” σε πολλές μεταφράσεις μεταφράζεται ως: “Οι άντρες είναι ανώτεροι των γυναικών”. Το ίδιο (ότι οι γυναίκες είναι κατώτερες από τους άντρες είχε πει ο μουφάσσιρ Ιμπν Καθίρ) αλλά αυτό δεν είναι σωστό. Το σωστό είναι: “Κύριοι και προστάτες”. Η λέξη η οποία μεταφράζεται ως “Κύριοι” είναι η λέξη “qawammoona” που σημαίνει “προστάτες” (και όχι ανώτεροι). Ο άντρας είναι υποχρεωμένος να συντηρεί, να αγαπάει, να σέβεται και να προστατεύει τη σύζυγο του.
Σ’ αυτό το εδάφιο λέγεται η φράση: “γιατί ο ΑΛΛΑΧ έχει χαρίσει ανώτερο βαθμό στους άντρες απ’ ότι στις γυναίκες”. Είναι αλήθεια ότι οι άντρες έχουν μία ανωτερότητα απ’ τις γυναίκες στη μυική δύναμη αλλά αυτό δεν είναι μειωτικό για τις γυναίκες ούτε σημαίνει ότι πρέπει να γίνονται διακρίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα. Είναι κάτι φυσικό (το θέμα της μυικής δύναμης). Έτσι και αλλιώς ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είχε πει ότι αληθινά δυνατός δεν είναι αυτός ο οποίος νικάει στην πάλη με τη μυική του δύναμη αλλά αυτός που συγρατεί τα νεύρα του όταν νευριάζει.
Και οι γυναίκες άλλωστε είναι ανώτερες απ’ τους άντρες στα συναισθήματα και στη συγκίνηση. Ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είχε πει ότι οι γυναίκες κυριαρχούν απόλυτα πάνω στους άντρες με νόηση και καρδιά.
Οι άντρες λοιπόν είναι ανώτεροι των γυναικών στη μυική δύναμη ενώ οι γυναίκες είναι ανώτερες των αντρών στα συναισθήματα. Εδώ θα ήθελα να συνεχίσω την εξήγηση αυτού του εδαφίου. Η φράση “..αρνηθείτε να μοιραστείτε μαζί τους το κρεβάτι τους..” δεν είναι κάτι μειωτικό για τις γυναίκες ούτε πρέπει να εκλαμβάνεται έτσι. Είναι αλήθεια ότι ένας άντρας περισσότερο θα υποφέρει απ’ την αποχή απ’ την ερωτική επαφή παρά μια γυναίκα. Οι γυναίκες έχουν περισσότερη δύναμη σ’ αυτό το θέμα και μπορούν ευκολότερα να συγκρατηθούν απ’ ό,τι ένας άντρας. Επομένως και αυτή η φράση δεν θα πρέπει να νοηθεί ως ένα μέσο καταπίεσης προς τη γυναίκα.
Συνέχεια. Στο τέλος υπάρχει η φράση: “..να τις χτυπήσετε..” αλλά τί χτύπημα είναι αυτό? Η λέξη η οποία χρησιμοποιείτε να περιγράψει το χτύπημα είναι η λέξη “wadribuhunna” όπου στα αραβικά σημαίνει “χτύπημα”. Ο ίδιος ο προφήτης είχε πει ότι ένας άντρας δεν θα ρωτηθεί γιατί χτυπάει τη σύζυγο του αλλά με τι χτύπημα? Η λέξη όμως αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αραβική γλώσσα και για χτύπημα απαλό (ένα φιλικό χτύπημα στον ώμο) ή μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν βίαιο χτύπημα. Το ίδιο γίνεται και με την ελληνική γλώσσα όταν πούμε για παράδειγμα “με χτύπησες” ή “χτύπησα”. Μπορούμε να εννοούμε από απαλό ελαφρύ χτύπημα μέχρι σοβαρό η ακόμα βίαιο χτύπημα. Γι’ αυτό λοιπόν πρέπει να κατανοήσουμε πως ο προφήτης κάνει χρήση αυτής της λέξης και πως την ερμηνεύει, καθώς και πως ακόμα και το ίδιο το Κοράνι κάνει χρήση αυτής της λέξης.
Όταν ο προφήτης Αγιούμπ (Ιώβ)(αλέϊχι σαλάμ) δοκιμαζόταν από τον Θεό, η γυναίκα του έχασε την πίστη τής και την εμπιστοσύνη της και βλασφήμησε. Ο Αγιούμπ (αλέϊχι σαλάμ) ορκίστηκε ότι έπρεπε να την τιμωρήσει για την ολιγοπιστία της αυτή χτυπώντας την όμως δεν μπορούσε να δώσει ένα κακό παράδειγμα βίαιης συμπεριφοράς προς τον λαό του χτυπώντας την γυναίκα του. Από την άλλη όμως δεν μπορούσε να καταπατήσει τον όρκο του. Έτσι λοιπόν ο Θεός του έδωσε την λύση σε αυτό το δίλλημα λέγοντας του να την χτυπήσει πολύ ελαφριά με χορταράκι, χωρίς να την πονέσει και να την πληγώσει σωματικά η ψυχολογικά:
“Και πάρε με το χέρι σου λίγο χορτάρι και χτύπησε μ’ αυτό(την γυναίκα σου) και μη σπάσεις (τον όρκο σου)” (Κοράνι 38:44).
Αυτό είναι το νόημα της λέξης: “ουαντριμπουχούννα” (χτύπημα) στο Ιερό Κοράνι όσων αφορά τις γυναίκες και έτσι ερμήνευσε αυτό το εδάφιο ο ίδιος ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) ο οποίος είπε: “Να χτυπάτε με κάτι που είναι πιο ελαφρύ και από ένα πούπουλο” και κάποτε που μια μικρή κοπέλα έκανε μπροστά του μια σκανδαλιά, εκείνος της είπε: “Δεν θα σε χτυπούσα ούτε με ένα σιουάκ (κάτι σαν οδοντογλυφίδα)”
(al-Hakim al-Mustadrak; Al-Muttaqi, Kanz al-`Ummal; Al-Suyuti, hasan, al-Jami` al-Saghir; Ibn Sad, al-Tabaqat al-Kubra).
Επίσης είπε ο προφήτης: “Σε περίπτωση που είναι ένοχες ξεκάθαρης ακολασίας, μπορείτε να τις αφήσετε μόνες στα κρεβάτια τους και ν’ επιβάλλετε ελαφριά τιμωρία. Αν σας είναι υπάκουες, μην επιδιώξετε ενάντιά τους μέτρα ενόχλησης” (Sahih Tirmidhi)
και
“Εκείνοι που τα κάνουν αυτά (δέρνουν τις συζύγους τους) δεν οι καλύτεροι ανάμεσά σας” (Sunan Abu Dawood).
Πρέπει να ενθυμηθεί σ’ αυτό το σημείο ότι ο προφήτης επίσης είχε πει:
“Ο καλύτερος ανάμεσά σας είναι αυτός που είναι o καλύτερος με την οικογένειά του, κι εγώ είμαι ο καλύτερος ανάμεσά σας με την οικογένεια μου” (Sahih Tirmidhi).
Ο Προφήτης συμβούλεψε μια μουσουλμάνα γυναίκα, που ονομαζόταν Φάτιμα μπιντ Κάις, να μην παντρευτεί έναν άντρα, που ήταν γνωστός ότι έδερνε τις γυναίκες:
“Πήγα στον Προφήτη και είπα: ο Άμπου Τζάχμ και ο Μουαβίγια μου έκαναν πρόταση γάμου”. Ο Προφήτης (συμβουλεύοντας) είπε: “Ο Μουάβιγια είναι πολύ φτωχός και ο Άμπου Τζάχμ είναι συνηθισμένος να δέρνει τις γυναίκες” (Sahih Muslim).
H Άϊσα (σύζυγος του προφήτη) είχε πει ότι ένα βράδυ που κοιμότανε με τον προφήτη, ο προφήτης σηκώθηκε απ’το κρεβάτι χωρίς να κάνει θόρυβο και βγήκε έξω απ’το σπίτι. Τότε αυτή τον ακολούθησε και είδε ότι ο προφήτης πήγε στο νεκροταφείο “Τζάννατ ουλ Μπάκι” και προσευχήθηκε στον Θεό για να λυτρώσει τους νεκρούς. Όταν ο προφήτης γύρισε πίσω στο σπίτι, κατάλαβε ότι η Άϊσα τον είχε ακολουθήσει και της είπε: “Νόμιζες ότι ο ΑΛΛΑΧ και ο απόστολος Του θα σε εξαπατήσουνε?” και μετά η Άϊσα είπε: “Τότε ο απεσταλμένος του Θεού με πίεσε στο στήθος μέχρι που ένιωσα ένα τσούξιμο..” (Sahih Muslim, book: 004, number: 2127).
Ο ιμάμης Nawawi λέει στι έργο του “sharh” ότι λέξη που μεταφράζεται ως “πίεσε” είναι η λέξη “lahada” η οποία λανθασμένα από κάποιους μεταφράζεται ως “χτύπησε” που είναι λάθος μετάφραση. Το σωστό είναι πίεσε.
Ωστόσο αυτή η πρακτική του να πιέζει ο προφήτης κάποιον στο στήθος, ήταν κάτι που το έκανε συχνά. Όταν έβλεπε κάποιον να είναι ανήσυχος ή ταραγμένος. Για παράδειγμα ο Ουμπάϊ ιμπν Καμπ είχε πει: “Μου συνέβη κάτι στο μυαλό μου που δεν μου είχε ξανασυμβεί στις ημέρες της άγνοιας. Όταν ο απεσταλμένος του ΑΛΛΑΧ είδε τι μου είχε συμβεί, με χτύπησε στο στήθος…” (Sahih Muslim).
Επίσης ο Τζαρίρ ιμπν Αμπντουλλάχ αλ-Μπατζάλλι, λέει ότι όταν πήγε να καταστρέψει το ειδωλολατρικό ιερό «Δουλ Χαλάσα», κάτι του συνέβη. Λέει: “… δεν μπορούσα να σταθώ στο άλογο μου. Το είπα στον απεσταλμένο του ΑΛΛΑΧ και τότε πιέζωντας με στο στήθος με τα χέρια του τόσο ώστε μπορούσα να δω στο δέρμα μου τα ίχνη από τα δάχτυλα του, είπε: «Ω ΑΛΛΑΧ! Δώσ’ του δύναμη και καθοδήγησε τον στο σωστό…»” (Sahih al-Bukhari; Sahih Muslim).
Άλλωστε η ίδια η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είχε πει: “Ο απεσταλμένος του Θεού δεν χτύπησε κανέναν με το χέρι του παρά μόνο σε στιγμή μάχης. Και ποτέ δεν χτύπησε έναν δούλο ή μια γυναίκα” (Ibn Majah; Al-Albani, sahih).
Αξιοσημείωτο είναι ότι το Ταλμούδ επιδοκιμάζει τον δαρμό της συζύγου ως τιμωρία με σκοπό την πειθαρχία 39 (στην Κ.Διαθήκη δεν υπάρχει κάτι που να επιδοκιμάζει τον δαρμό της συζύγου αλλά στα διάφορα χριστιανικά δόγματα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι έχουν συντάξει κανόνες πολλές φορές κατάφορα άδικες εναντίον των γυναικών και υπέρ των αντρών). Ο σύζυγος δεν περιορίζεται από ακραίες περιπτώσεις όπως η ξεκάθαρη ακολασία. Του επιτρέπεται να δέρνει τη σύζυγό του ακόμα κι αν αυτή αρνηθεί να κάνει τις δουλειές του σπιτιού. Επιπλέον, δεν είναι περιορισμένος μόνο να κάνει χρήση ελαφριάς τιμωρίας. Του επιτρέπεται να σπάσει το πείσμα της συζύγου του με μαστίγιο ή με λιμοκτονία40. Για τη σύζυγο της οποίας η κακή συμπεριφορά του συζύγου της ίσως να ’ναι η αιτία της κατάρρευσης του γάμου, το Κοράνι προσφέρει την παρακάτω συμβουλή:
“Αν όμως η σύζυγος φοβάται την αποστροφή η την εγκατάλειψη από τον σύζυγο της, δε σφάλλουν αμφότεροι αν συμφιλιωθούν, αφού η συμφιλίωση θεωρείται μέγιστο αγαθό..” (Κοράνι 4:128).
Σ’ αυτήν την περίπτωση, υποδεικνύεται στη σύζυγο να επιδιώξει συμφιλίωση με το σύζυγό της (με ή χωρίς τη βοήθεια της οικογένειας). Είναι αξιοσημείωτο ότι το Κοράνι δε συνιστά στο σύζυγο να καταφεύγει ασύστολα στα δυο μέτρα : της αποχής απ’ τη συνουσία και τον “δαρμό” (συμβολικά). Ο λόγος αυτής της εγκράτειας είναι η προστασία της συζύγου, ίσως από μια βίαιη σωματική αντίδραση, του ήδη κακώς συμπεριφερόμενου συζύγου της. Τέτοια βίαιη σωματική αντίδραση βλάπτει τη σύζυγο και το γάμο αντί να ωφελήσει. Μερικοί Μουσουλμάνοι μελετητές έχουν προτείνει ότι τι δικαστήριο μπορεί να εφαρμόσει αυτά τα μέτρα ενάντια στο σύζυγο για λογαριασμό της συζύγου. Δηλαδή, το δικαστήριο αρχικά να επιπλήξει τον ανυπότακτο σύζυγο, έπειτα να του απαγορεύσει το κρεβάτι της συζύγου του, και τελικά να εκτελέσει έναν συμβολικό δαρμό 41.
Εδώ θα ήθελα να αναφέρω ως παράδειγμα ένα γεγονός που έγινε στη Σαουδική Αραβία. Ένας άντρας χτύπησε τη γυναίκα του τόσο άσχημα που της έσπασε τα κόκαλα του προσώπου της. Αυτός ο άντρας καταδικάστηκε με ένα χρόνο αποχή απ’το συζυγικό κρεβάτι και με 300 μαστιγώματα (αν και προσωπικά θα του επιδίκαζα ακόμα πιο αυστηρότερη ποινή).
Ανακεφαλαιώνοντας, το Ισλάμ προσφέρει στα μουσουλμανικά έγγαμα ζεύγη πολλές βιώσιμες συμβουλές για να σώσουν τους γάμους τους σε περιπτώσεις προβλημάτων και εντάσεων. Εάν ένας από τους συζύγους διακινδυνεύει την έγγαμη σχέση τους, συνιστάται από το Κοράνι στον άλλο σύζυγο να κάνει ό,τι είναι δυνατό και αποτελεσματικό για να σώσει αυτόν τον ιερό δεσμό. Εάν όλα τα μέτρα αποτύχουν, το Ισλάμ επιτρέπει στο ζευγάρι να χωρίσει ειρηνικά και φιλικά. Επίσης στο Ισλάμ μπορεί μια γυναίκα να αρνηθεί να μαγειρέψει, να καθαρίσει το σπίτι, τα πιάτα ή τα ρούχα του συζύγου της και τότε ο σύζυγος είναι υποχρεωμένος να τα καθαρίσει ο ίδιος και αν η σύζυγος απαιτήσει χρήματα απ’ τον άντρα της για να θηλάσει το ίδιο τους το παιδί, τότε ο σύζυγος είναι υποχρεωμένος να την πληρώσει!!
Από την εποχή της ακμής του φεμινιστικού κινήματος στο τέλος της δεκαετίας του ’70 η θέση της Μουσουλμάνας έχει μπει στο μικροσκόπιο. Δυστυχώς το μικροσκόπιο αυτό είναι μάλλον ασυνήθιστο, υπό την έννοια ότι είναι ιδιαίτερα επιλεκτικό στα ζητήματα που μεγεθύνει. Άλλα σημεία τα παραμορφώνει σε τέτοιο βαθμό που δεν είναι πλέον αναγνωρίσιμα. Θυμάμαι κάποτε διάβασα ένα άρθρο που προχωρούσε «σε βάθος» στη ζωή των Μουσουλμάνων γυναικών. Το άρθρο «εξηγούσε» ότι οποιαδήποτε στιγμή ο άνδρας μπορεί να χωρίσει τη γυναίκα του λέγοντας της τρεις φορές «σε χωρίζω». Το άρθρο αυτό μπορεί να οδηγήσει κάποιον άσχετο με την Ισλαμική Νομοθεσία στο συμπέρασμα ότι το διαζύγιο είναι θέμα δευτερολέπτων, και η γυναίκα βρίσκεται χωρίς σύζυγο και αφήνεται στην τύχη της (και τα παιδιά της) χωρίς τους πόρους διαβίωσης. Η ερώτηση που μου ήρθε αυθόρμητα ήταν, “άραγε ο συγγραφέας έγραψε αθώα με πλήρη άγνοια του θέματος, ή ήταν ακόμη μία προσπάθεια να υποβαθμιστεί η θρησκεία του Ισλάμ και οι πιστοί του”; Ίσως είναι δική μου παράνοια αλλά τείνω να πιστεύω τη δεύτερη εκδοχή.
Η αλήθεια στο ζήτημα αυτό είναι πως το Ισλάμ είναι το πλέον ανθρωπιστικό και δίκαιο σύστημα στο θέμα του διαζυγίου. Πρώτον, πολλές επιλογές λαμβάνονται και δοκιμάζονται προτού φτάσουν στην απόφαση του διαζυγίου. Εάν ο άνδρας και η γυναίκα αποφασίσουν ότι δεν μπορούν πλέον να ζουν μαζί σαν ανδρόγυνο, ο άνδρας (τις περισσότερες φορές, όχι πάντα) ανακοινώνει το διαζύγιο λέγοντας «σε χωρίζω». Από τη στιγμή εκείνη αρχίζει η περίοδος αναμονής. Αυτή διαρκεί όσο τρεις έμμηνοι κύκλοι για να είναι βέβαιο ότι η γυναίκα δεν είναι έγκυος. Το διάστημα αυτό επιτρέπει στο ζευγάρι να σκεφτεί γι’ αυτό που κάνουν και αν πράγματι είναι αυτό που θέλουν. Δεν υπάρχουν δικηγόροι να ανταγωνίζονται μεταξύ τους σε μία τόσο ευαίσθητη κατάσταση.
Στην περίπτωση που διαπιστωθεί ότι η γυναίκα είναι έγκυος, η περίοδος αναμονής κρατά καθ’ όλο το διάστημα της εγκυμοσύνης. Κατά το πρώτο διάστημα αναμονής ο άνδρας είναι υποχρεωμένος να παρέχει τροφή, ένδυση και στέγη όπως έκανε πριν το διαζύγιο. Εάν το ζευγάρι κρατά το διαζύγιο μέχρι τη γέννηση του παιδιού και η γυναίκα θηλάσει το παιδί, ο άνδρας είναι υποχρεωμένος να παρέχει τροφή ένδυση και στέγη στην πρώην γυναίκα του μέχρι να απογαλακτιστεί το παιδί (το ανώτατο είναι δύο έτη). Μετά από αυτό, το παιδί θα είναι στην οικονομική υποχρέωση του πατέρα μέχρι αυτό να μη χρειαστεί βοήθεια. Οι γυναίκες κάθε τάξης δεν είναι υποχρεωμένες ούτε να θηλάζουν τα παιδιά τους. Εάν ένα ζευγάρι που παίρνει διαζύγιο συμφωνεί, μπορούσαν να στείλουν το παιδί σε τροφό και τα έξοδα βαρύνουν τον πατέρα. Εάν η μητέρα αποφασίζει να κρατήσει το παιδί και να το θηλάσει η ίδια, θα πρέπει να πληρωθεί για τον κόπο της! Αυτό αναφέρεται στο Κοράνι (2:233).
Στις περιπτώσεις λοιπόν διαζυγίου, η μητέρα έχει πρώτη το δικαίωμα να ζητήσει την επιμέλεια των παιδιών, ακολουθούμενη από άλλες γυναίκες της οικογένειάς της εάν εκείνη ξαναπαντρευτεί ή είναι ανίκανη να μεγαλώσει τα παιδιά. Το δικαίωμα περνά στην οικογένεια του άνδρα αφού τα παιδιά φτάσουν σε ηλικία που να είναι ανεξάρτητα (το αγόρι μετά τα επτά και το κορίτσι μετά τα εννιά), πάντως η επιθυμία του παιδιού πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Το παράδειγμα του Προφήτη το ξεκαθαρίζει. Σε μία περίπτωση χωρισμού είπε στο παιδί: “Αυτός είναι ο πατέρας σου και αυτή η μητέρα σου, πιάσε το χέρι εκείνου που θέλεις”. Το αγόρι πήγε με τη μητέρα. (Sunan Abu Dawood, Sunan Nasai, Darimi).
Σε μία άλλη περίπτωση μία γυναίκα πλησίασε τον Προφήτη λέγοντας του ότι ο σύζυγός της ασπάστηκε το Ισλάμ ενώ εκείνη αρνήθηκε προσθέτοντας ότι η κόρη της στερήθηκε το μητρικό γάλα αφού ο πατέρας την πήρε μακριά. Ο προφήτης έβαλε το παιδί να καθίσει ανάμεσα στους δύο γονείς και τους είπε να το φωνάξουν. Το παιδί έπρεπε να διαλέξει μόνο του. Απάντησε στο κάλεσμα της μητέρας. Ο Προφήτης προσευχήθηκε στο Θεό να καθοδηγεί το παιδί και τότε το παιδί διάλεξε τον πατέρα. (Sunan Abu Dawood).
ΜΕΡΟΣ 11 – ΜΗΤΕΡΕΣ;
Και τι συμβαίνει με τις μητέρες?
Η Παλαιά Διαθήκη σε πολλά μέρη της διατάζει την ευγενική και συνετή συμπεριφορά προς τους γονείς και καταδικάζει όσους τους ατιμάζουν. Για παράδειγμα, “Αν κάποιος βλασφημήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του, πρέπει να θανατωθεί” (Λευιτικό 20:9) και “Ένας σοφός άντρας φέρνει χαρά στον πατέρα του αλλά ένας ανόητος άντρας περιφρονεί τη μητέρα του” (Παροιμίες 15:20).
Αν και η συμπεριφορά στον πατέρα μόνο με τιμή αναφέρεται σε μερικά μέρη, π.χ. “Ένας σοφός άντρας προσέχει την οδηγία του πατέρα του” (Παροιμίες 13:1), η μητέρα δεν αναφέρεται ποτέ μόνη της. Επιπλέον, δεν υπάρχει ιδιαίτερη έμφαση στην ευγενική συμπεριφορά στη μητέρα, ως ένδειξη εκτίμησης για τις μεγάλες της δεινοπάθειες στη γέννα και το θηλασμό. Άλλωστε οι μητέρες δεν κληρονομούν τα παιδιά τους, ενώ οι πατέρες κληρονομούν. 42
Είναι δύσκολο να μιλήσουμε περί Καινής Διαθήκης ως γραφή που καλεί να τιμάται η μητέρα. Αντίθετα, η Καινή Διαθήκη δίνει την εντύπωση ότι θεωρεί την ευγενική συμπεριφορά απέναντι στη μητέρα ως εμπόδιο στην οδό προς τον Θεό. Σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη, δεν μπορεί κάποιος να γίνει καλός Χριστιανός άξιος να γίνει οπαδός του Χριστού, εκτός αν μισήσει τη μητέρα του. Αναγράφεται ότι ο Ιησούς (αλέϊχι σαλάμ) είπε:
“Εάν κανείς έρχεται σε μένα για να γίνει οπαδός μου και δεν απαρνηθεί τον πατέρα του, τη μητέρα του, τη σύζυγό του, τα παιδιά του, τους αδελφούς και τις αδελφές του, … , ακόμη κι αν δεν απαρνηθεί την ίδια του τη ζωή, … , αυτός δε μπορεί να είναι οπαδός μου” (Λουκά 14:26).
Επιπλέον, η Καινή Διαθήκη απεικονίζει τον Ιησού ως αδιάφορο ή ακόμη και ανευλαβή προς την ίδια του τη μητέρα. Για παράδειγμα, όταν είχε πάει να τον ψάξει κι ενώ Εκείνος κήρυττε σε πλήθος, δεν τον ενδιέφερε να πάει να τη δει:
“Έρχονται τότε η μητέρα του και αυτοί που νομίζονται αδελφοί του κι αφού στάθηκαν έξω έστειλαν κάποιον και τον κάλεσε. Κάθονταν γύρω του πλήθος και του είπαν «Η μητέρα σου και τ’ αδέλφια σου σε ζητούν έξω». Κι τους απάντησε λέγοντας: «Ποια είναι η μητέρα μου και ποια τα αδέλφια μου»; Κι αφού περίφερε με τα μάτια του ολόγυρα σ’ αυτούς που κάθονταν γύρω του, είπε: «Ιδού η μητέρα μου και τα αδέρφια μου! Διότι εκείνος που θα εφαρμόσει το θέλημα του Θεού, αυτός είναι ο αδελφός μου και η αδελφή μου και η μητέρα μου»” (Μάρκο 3:31-35).
Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι ο Ιησούς προσπαθούσε να διδάξει το κοινό του ένα σημαντικό μάθημα, ότι τα δεσμά της θρησκείας δεν είναι λιγότερης σημασίας απ’ αυτά της οικογένειας. Ωστόσο, θα μπορούσε να διδάξει τους ακροατές του το ίδιο μάθημα χωρίς να δείξει απόλυτη αδιαφορία προς τη μητέρα του. Η ίδια ανευλαβή στάση επαναλήφθηκε, όταν αρνήθηκε να επιδοκιμάσει μια δήλωση ενός ατόμου από το πλήθος που ευλόγησε τη μητέρα του, που τον γέννησε και τον θήλασε:
“Ενώ έλεγε αυτά, κάποια γυναίκα από το πλήθος … με δυνατή φωνή είπε ‘… «Μακάρια η κοιλιά που σε βάσταξε και οι μαστοί που θήλασες». Κι αυτός ανταποκρίθηκε: «Μακάριοι είναι μάλλον αυτοί, που ακούν τον λόγο τού Θεού και τον υπακούουν»” (Λουκά 11:27-28).
Εάν σε μια μητέρα με την περιωπή της Παρθένου Μαρίας της φέρεται με τέτοια αγένεια, όπως περιγράφεται στην Καινή Διαθήκη, ένας γιος με την περιωπή του Ιησού Χριστού (αλέϊχι σαλάμ), τότε πώς πρέπει να φερθεί ένας μέσος Χριστιανός γιος σε μια μέση Χριστιανή μητέρα;
Στο Ισλάμ, η τιμή, ο σεβασμός και η εκτίμηση που συνδέονται με τη μητρότητα είναι απαράμιλλα. Το Κοράνι θέτει τη σημαντικότητα της ευγένειας προς τους γονείς σε σημείο, που έρχεται δεύτερη μετά τη λατρεία του ΑΛΛΑΧ :
“Εντολή του Κυρίου σου είναι να λατρεύεις μόνο Αυτόν και να συμπεριφέρεσαι στους γονείς σου με ευγνωμοσύνη. Αν ένας τους ή αμφότεροι γεράσουν στην παρουσία σου, μην τους περιφρονήσεις, ούτε να τους επιπλήξεις και μίλα τους με σεβασμό και ταπείνωσε την υψηλοφροσύνη σου λέγοντας: «Κύριε, οικτίρησέ τους όπως από μικρό με μεγάλωσαν»” (Κοράνι 17:23-24).
Το Κοράνι σε αρκετά μέρη τονίζει ιδιαίτερα το θαυμάσιο ρόλο της μητέρας της γέννας και του θηλασμού:
“Και συστήσαμε στον άνθρωπο να είναι ταπεινός με τους γονείς του. Κυοφορώντας η μητέρα του υπέφερα δεινά επί δεινών και τον απογαλακτίζει μετά από διετία. Να είσαι ευγνώμων σε Μένα και στους γονείς σου” (Κοράνι 31:14).
Η πολύ ιδιαίτερη θέση της μητέρας στο Ισλάμ έχει εύγλωττα περιγραφεί από τον Προφήτη Μουχάμμεντ (η ευλογία και η ειρήνη του ΑΛΛΑΧ σ’ αυτόν):
“Ένας άντρας ρώτησε τον Προφήτη: «Ποιόν πρέπει να σέβομαι περισσότερο»; Ο Προφήτης απάντησε: «Τη μητέρα σου». «Και ποιον μετά;» ρώτησε ο άντρας. Ο Προφήτης απάντησε: «Τη μητέρα σου». «Και ποιον μετά;» ρώτησε ο άντρας. Ο Προφήτης απάντησε: «Τη μητέρα σου». «Και ποιον μετά;» ρώτησε ο άντρας. Ο Προφήτης απάντησε: «Τον πατέρα σου»” (Sahih al-Bukhari, 8.2).
Ανάμεσα στα λίγα διδάγματα του Ισλάμ που οι Μουσουλμάνοι ακόμη τηρούν μέχρι και σήμερα, είναι η συνετή συμπεριφορά προς τη μητέρα. Η τιμή που λαμβάνουν οι Μουσουλμάνες μητέρες από τους γιους και τις κόρες τους είναι παραδειγματική. Οι έντονα θερμές σχέσεις ανάμεσα στις Μουσουλμάνες μητέρες και στα παιδιά τους και ο βαθύς σεβασμός με τον οποίο οι Μουσουλμάνοι άντρες πλησιάζουν τις μητέρες τους, συνήθως εκπλήσσει τους Δυτικούς43.
Επίσης, κάποτε στα χρόνια του προφήτη που έγινε μια μάχη, κάποιος άντρας που ονομαζότανε Μουαβίγια ιμπν Τζαχίμα πήγε στον προφήτη και του είπε ότι ήθελε να συμμετάσχει στη μάχη αυτή, για να γίνει μάρτυρας κι να πάει στον Παράδεισο. Ο προφήτης τον ρώτησε αν ζούσαν οι γονείς του και αυτός απάντησε ότι είχε τη μητέρα του κατάκοιτη. Τότε ο προφήτης του είπε: “Μείνε μαζί της γιατί ο Παράδεισος είναι κάτω από τα πόδια των μητέρων”
(Ibn Majah; Sunan Nasai; sahih by al-Hakim al-Mustadrak, al-Dhahabi and al-Mundhiri. –Kashf al-Khafa’, no.1078; Al-Da’ifah, no. 593).
Εδώ επίσης θα ήθελα να αναφέρω και τα λόγια του Ίσα (Ιησού)(ειρήνη σ’αυτόν) για τη μητέρα του:
“Τέλος ήρθε (η Μάριαμ) στη γεννιά της σηκώνοντας το (το μωρό/τοχ Χριστό) στα χέρια και εκείνοι είπαν: {Ω Μάριαμ! Πραγματικά έφερες ένα καταπληκτικό πράγμα.
Ω αδερφή του Ααρών (συμβολικά)! Ο πατέρας σου δεν ήταν ένας άντρας του πονηρού και ούτε η μητέρα σου μια γυναίκα ακόλαστη}.
Εκείνη όμως έδειξε προς το μωρό. Είπαν: {Πώς είναι δυνατόν να μολήσουμε με ένα παιδί που είναι στην κούνια}?
Είπε το παιδί: {Είμαι στ’ αλήθεια ένας δούλος του ΑΛΛΑΧ. Μου έδωσε το Βιβλίο (το Ευαγγέλιο) και με έκανε έναν προφήτη
και με έχει κάνει ευλογημένο οπουδήποτε και αν βρίσκομαι και έχει επιτάξει σε μένα την προσευχή και τη φιλανθρωπία εφ’ όσον βρίσκομαι στη ζωή
και μ’ έχει κάνει καλοκάγαθο στη μητέρα μου και όχι υπεροπτικό ή άθλιο
η ειρήνη ήταν πάνω μου την ημέρα που γεννήθηκα και (θα είναι) την ημέρα που θα πεθάνω και την ημέρα που θα αναστηθώ για μια άλλη ζωή” (Κοράνι 19:27-33).
ΜΕΡΟΣ 12 – ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ;
Μια από τις πιο σημαντικές διαφορές ανάμεσα στο Κοράνι και στη Βίβλο είναι η στάση προς το θέμα της περίπτωσης της γυναίκας που κληρονομεί έναν αποθανόντα συγγενή. Η Βιβλική στάση έχει ευκρινώς περιγραφεί από το Ραββίνο Έπσταϊν: “Η συνεχής και άθραυστη παράδοση από τις Βιβλικές μέρες, δε δίνει στις γυναίκες μιας οικογένειας, σύζυγο και κόρες, το δικαίωμα να κληρονομήσουν την οικογενειακή περιουσία. Στο πιο πρώιμο σχέδιο διαδοχής, τα γυναικεία μέλη της οικογένειας θεωρούνταν μέρος της περιουσίας και απομακρυσμένα από την ιδιότητα του κληρονόμου, όσο ο σκλάβος. Ενώ υπό τη Μωσαϊκή νομοθεσία, στις κόρες αναγνωρίζονταν διαδοχή, σε περίπτωση, που δεν είχε απομείνει αρσενικός γόνος, ενώ η σύζυγος δεν αναγνωρίζονταν ως διάδοχος σε τέτοιες περιπτώσεις”.44 Γιατί θεωρούνταν τα γυναικεία μέλη της οικογένειας μέρος της οικογενειακής περιουσίας; Ο Ραββίνος Έπσταϊν έχει την απάντηση: “Είναι ιδιοκτησία — πριν το γάμο, του πατέρα τους· μετά το γάμο, του συζύγου” 45
Οι Βιβλικοί κανόνες της κληροδότησης αναφέρονται στους Αριθμούς 27:1-11. Δε δίνεται στη σύζυγο μερίδιο από την περιουσία του συζύγου, ενώ αυτός είναι ο πρώτος της κληρονόμος, ακόμη και πριν από τους γιους της. Η κόρη μπορεί να κληρονομήσει αν δεν υπάρχουν άντρες κληρονόμοι. Η μητέρα δεν είναι κληρονόμος ενώ ο πατέρας είναι. Οι χήρες και οι κόρες, σε περίπτωση που υπήρχαν αρσενικοί κληρονόμοι, ήταν στο έλεος των κληρονόμων αυτών για συντήρηση και φροντίδα. Γι’ αυτό το λόγο οι χήρες και οι ορφανές ήταν ανάμεσα στους πιο άπορους της Ιουδαϊκής κοινωνίας.
Ο Χριστιανισμός εφάρμοζε το ίδιο για πολύ καιρό. Οι εκκλησιαστικοί και αστικοί νόμοι της Χριστιανοσύνης απαγόρευαν στις κόρες να μοιράζονται με τους αδελφούς τους την πατρική περιουσία. Άλλωστε, η σύζυγος στερούταν του δικαιώματος να κληρονομήσει. Αυτοί οι φαύλοι νόμοι επιβίωσαν μέχρι τα τέλη του περασμένου αιώνα. 46
Στους ειδωλολάτρες Άραβες πριν το Ισλάμ, τα κληρονομικά δικαιώματα ήταν περιορισμένα μόνο στους άντρες. Το Κοράνι κατήργησε όλα αυτά τα άδικα έθιμα και έδωσε στις γυναίκες δικαίωμα να κληρονομούν:
“Στους άντρες ανήκει μερίδιο απ’ την κληρονομιά που αφήνουν οι γονείς και οι πλησιέστεροι συγγενείς τους. Επίσης, και στις γυναίκες ανήκει μερίδιο απ’ όσα αφήνουν οι γονείς και οι πλησιέστεροι συγγενείς· μικρό ή μεγάλο, τους ανήκει όμως καθορισμένο μερίδιο” (Κοράνι 4:7).
Οι Μουσουλμάνες μητέρες, σύζυγοι, κόρες και αδελφές, είχαν λάβει κληρονομικά δικαιώματα δεκατρείς αιώνες πριν η Ευρώπη αναγνωρίσει ότι αυτά τα δικαιώματα υπήρχαν καν. Η διαίρεση της κληρονομιάς είναι ένα ευρύτατο θέμα με τεράστιες λεπτομέρειες (Κοράνι 4:7, 11, 12, 176). Ο γενικός κανόνας είναι ότι το μερίδιο της γυναίκας είναι το μισό του άντρα, μ’ εξαίρεση τις περιπτώσεις που η μητέρα λαμβάνει ίσο μερίδιο με τον πατέρα. Αυτός ο γενικός κανόνας αν ληφθεί υπ’ όψη μεμονωμένος απ’ τις άλλες νομοθεσίες που αφορούν τους άντρες και τις γυναίκες, ίσως να φαίνεται άδικος. Για να κατανοήσει κανείς τη λογική πίσω απ’ αυτόν τον κανόνα, πρέπει να λάβει υπ’ όψη το γεγονός ότι οι οικονομικές υποχρεώσεις των αντρών στο Ισλάμ υπερβαίνουν αυτές των γυναικών (βλέπε το κεφάλαιο «Περιουσία της Συζύγου»). Ο γαμπρός πρέπει να κάνει γαμήλιο δώρο στη νύφη. Αυτό το δώρο γίνεται δική της αποκλειστική περιουσία και παραμένει ακόμη κι αν αργότερα διαζευχθεί.
Η νύφη δεν υποχρεούται να δώσει στο γαμπρό της γαμήλιο δώρο. Επιπλέον, ο Μουσουλμάνος σύζυγος επωμίζεται τη συντήρηση της συζύγου του και των παιδιών του. Η περιουσία της και τα κέρδη της, είναι για τη δική της και μόνο χρήση, εκτός απ’ ό,τι αυτή εθελοντικά προσφέρει στον σύζυγό της. Άλλωστε, πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι το Ισλάμ υποστηρίζει την οικογενειακή ζωή. Ενθαρρύνει τους νέους να παντρευτούν, αποθαρρύνει το διαζύγιο και δε θεωρεί την αγαμία αρετή. Επομένως, σε μια αληθινά Ισλαμική κοινωνία, η οικογενειακή ζωή είναι ο κανόνας και η εργένικη ζωή η σπάνια εξαίρεση.
Σχεδόν όλοι οι χρόνια παντρεμένοι, γυναίκες και άντρες, είναι παντρεμένοι σε Ισλαμική κοινωνία. Υπό το φως αυτών των γεγονότων, θα μπορούσε κάποιος να εκτιμήσει ότι οι Μουσουλμάνοι άντρες, εν γένει, έχουν μεγαλύτερα οικονομικά φορτία από τις Μουσουλμάνες γυναίκες και έτσι οι κανόνες για κληρονομιά αποβλέπουν στο αντιστάθμισμα αυτής της ανισορροπίας, για μια κοινωνία ελεύθερη από φύλα και πόλεμους τάξεων. Μετά από μια απλή σύγκριση ανάμεσα στα οικονομικά δικαιώματα και καθήκοντα των Μουσουλμάνων γυναικών, μια Βρετανίδα Μουσουλμάνα έχει καταλήξει στο ότι το Ισλάμ δεν έχει φερθεί μόνο δίκαια στη γυναίκα αλλά και γενναιόδωρα. 47
ΜΕΡΟΣ 13 – Η ΔΕΙΝΟΠΑΘΕΙΑ ΤΩΝ ΧΗΡΩΝ;
Εξ’ αιτίας του γεγονότος ότι η Παλαιά Διαθήκη δεν τους αναγνώρισε το δικαίωμα να κληρονομήσουν, οι χήρες συγκαταλέγονταν ανάμεσα στους πιο εύθραυστους του Ιουδαϊκού πληθυσμού. Οι αρσενικοί κληρονόμοι που κληρονομούσαν όλη την περιουσία του αποθανόντος συζύγου μιας γυναίκας, ήταν υπεύθυνοι να τη συντηρούν απ’ εκείνη την περιουσία. Ωστόσο, οι χήρες δεν μπορούσαν να ήταν σίγουρες ότι αυτή η φροντίδα θα συνέχιζε κι έτσι ζούσαν στο έλεος των άλλων. Επομένως, οι χήρες συγκαταλέγονταν ανάμεσα στις πιο χαμηλές τάξεις στο αρχαίο Ισραήλ και η χηρεία θεωρούνταν σημείο μεγάλου υποβιβασμού (Ησαΐας 54:4). Αλλά η δεινοπάθεια μιας χήρας στη Βιβλική παράδοση επεκτεινόταν πιο πέρα ακόμη κι από την απόκλειση της από την περιουσία του συζύγου της. Σύμφωνα με τη Γένεση 38, μια χήρα χωρίς παιδί πρέπει να παντρευτεί τον αδελφό του συζύγου της, ακόμη κι αν είναι παντρεμένος, για να τεκνοποιήσει στον αποθανόντα αδελφό του, εξασφαλίζοντας έτσι ότι το όνομα του αδελφού του δε θα σβήσει. “Και ο Ιούδας είπε στον Αυνάν: «Συνουσιάσου με τη γυναίκα τού αδελφού σου, κάνε το καθήκον ως αδελφός του συζύγου της, και ανάστησε το σπέρμα στον αδελφό σου»” (Γένεση 38:8).
Η συγκατάθεση της χήρας σ’ αυτό τον γάμο δεν απαιτείται. Η χήρα θεωρείται μέρος της περιουσίας του αποθανόντος συζύγου και η κύρια λειτουργία της είναι να εξασφαλίσει απογόνους στο σύζυγό της. Ο Βιβλικός νόμος εφαρμόζεται ακόμη στο σημερινό Ισραήλ48 . Μια χήρα χωρίς παιδί κληροδοτείται στον αδελφό του συζύγου της. Αν ο αδελφός είναι πολύ νέος για να παντρευτεί, πρέπει να τον περιμένει, εωσότου φτάσει στην κατάλληλη ηλικία. Αν ο αδελφός του συζύγου αρνηθεί να την παντρευτεί, ελευθερώνεται και μπορεί να παντρευτεί άντρα της επιλογής της. Δεν είναι ασυνήθιστο φαινόμενο στο Ισραήλ, ότι οι χήρες υπόκεινται σε εκβιασμό από τους κουνιάδους τους για ν’ ανακτήσουν την ελευθερία τους.
Οι ειδωλολάτρες Άραβες πριν απ’ το Ισλάμ είχαν παρόμοιες συνήθειες. Μια χήρα θεωρούνταν μέρος της περιουσίας του συζύγου της, που κληροδοτούνταν στους άντρες κληρονόμους και παντρευόταν, συνήθως, του αποθανόντος συζύγου της το μεγαλύτερο γιο από άλλη σύζυγο.
Το Κοράνι επιτέθηκε δηκτικά και απαγόρευσε αυτό το υποβιβαστικό έθιμο:
“Μη νυμφεύεστε γυναίκα, που νυμφεύτηκε ο πατέρας σας. Εκτός απ’ τους γάμους που προηγήθηκαν του Ισλάμ, καθόσον τέτοιοι γάμοι θεωρούνται αισχρότητα και βδελυγμία” (Κοράνι 4:22).
Οι χήρες και οι διαζευγμένες κοιτάζονταν τόσο πολύ αφ’ υψηλού στη Βιβλική παράδοση, που ο αρχιερέας δε μπορούσε να παντρευτεί μια χήρα, μια διεζευγμένη ή μια ιερόδουλη:
“Κι αυτός θα πάρει γυναίκα παρθένα· χήρα ή βέβηλη ή πόρνη, αυτές δεν θα τις πάρει• αλλά παρθένα από τον λαό του θα πάρει για γυναίκα. Και δεν θα βεβηλώσει το σπέρμα του ανάμεσα στον λαό του• ..” (Λευιτικό 21:13-15).
Στο Ισραήλ σήμερα, ένας απόγονος της κάστας του Κοέν (οι αρχιερείς των ημερών του Ναού) δεν μπορεί να παντρευτεί μια διεζευγμένη, μια χήρα ή μια πόρνη. 49 Στην Ιουδαϊκή νομοθεσία, μια γυναίκα που έχει χηρέψει τρεις φορές με τους τρεις συζύγους να έχουν πεθάνει από φυσικά αίτια, θεωρείται ‘μοιραία’ και απαγορεύεται να ξαναπαντρευτεί. 50 Το Κοράνι από την άλλη, δεν αναγνωρίζει ούτε κάστες μήτε μοιραία άτομα. Οι χήρες και οι διεζευγμένες είναι ελεύθερες να παντρευτούν όποιον επιλέξουν.
Δε επισυνάπτεται στίγμα ούτε στο διαζύγιο, μήτε στη χηρεία στο Κοράνι:
“Όταν διαζευχθείτε τις συζύγους σας και φτάσει η ημέρα της αποπομπή τους, κρατήστε τις ευσχήμονα ή αποπέμψτε τις με καλοσύνη. Μην τις κρατείτε βίαια και με ασέβεια. Όποιος πράττει αυτά, αδικεί τον εαυτό του. Μη περιφρονειτε τα σημεία του ΑΛΛΑΧ” (Κοράνι 2:231),
“Αν πεθαίνοντας εγκαταλείπετε συζύγους, οφείλουν να παραμείνουν σε αναμονή τέσσερις μήνες και δέκα ημέρες. Κατόπιν αυτού, δε τους καταλογίζεται αμαρτία, αν ευσχήμονα διατεθούν” (Κοράνι 2:234),
“Όσοι από σας πεθάνουν αφήνοντας συζύγους, οφείλουν να προσδιορίσουν κληροδότημα, απ’ το οποίο θα συντηρούνται για ένα έτος, χωρίς να τις αναγκάσει κανείς να εγκαταλείψουν την οικία τους. Αλλά, αν αυτές εξέλθουν αυτοπροαίρετα, δε σας καταλογίζεται αμαρτία για τον τρόπο της αυτοδιάθεσής τους” (Κοράνι 2:240).
ΜΕΡΟΣ 14 – ΠΟΛΥΓΑΜΙΑ;
Ας ασχοληθούμε τώρα με το σημαντικό θέμα της πολυγαμίας. Η πολυγαμία είναι μια πολύ αρχαία πράξη, που βρίσκουμε σε πολλές ανθρώπινες κοινωνίες. Η Βίβλος δεν καταδίκασε την πολυγαμία. Αντίθετα, η Παλαιά Διαθήκη και τα Ραββινικά γραπτά συχνά βεβαιώνουν τη νομιμότητα της πολυγαμίας. Ο Βασιλιάς Σολομών λέγεται ότι είχε 700 συζύγους και 300 παλλακίδες (1 Βασιλείς 11:3). Επίσης, ο βασιλιάς Δαυίδ λέγεται ότι είχε πολλές συζύγους και παλλακίδες (2 Σαμουήλ 5:13). Η Παλαιά Διαθήκη έχει κάποιες εντολές για τον τρόπο διανομής της περιουσίας ενός άντρα ανάμεσα στους γιούς του από διαφορετικές συζύγους (Δευτερονόμιο 22:7). Ο μόνος περιορισμός στην πολυγαμία είναι μια απαγόρευση του να παντρευτεί κάποιος την αδελφή της συζύγου του, ως αντίζηλο σύζυγο (Λευιτικό 18:18). Το Ταλμούδ υποδεικνύει ως μέγιστο όριο τέσσερις συζύγους. 51 Οι Ευρωπαίοι Ιουδαίοι εξασκούσαν την πολυγαμία έως τον δέκατο έκτο αιώνα. Οι Ανατολικοί Ιουδαίοι εξασκούσαν τακτικά πολυγαμία, μέχρι που έφτασαν στο Ισραήλ, όπου απαγορεύεται από τον αστικό νόμο. Ωστόσο, απ’ το θρησκευτικό νόμο, που επικρατεί του αστικου νόμου σε τέτοιες περιπτώσεις, επιτρέπεται. 52
Τι γίνεται με την Καινή Διαθήκη; Σύμφωνα με τον Πατήρ Ευγένιο Χίλμαν στο ενορατικό του βιβλίο, Αναθεώρηση της Πολυγαμίας, “Πουθενά στην Καινή Διαθήκη δεν υπάρχει σαφής εντολή για μονογαμία ή κάποια σαφής εντολή που ν’ απαγορεύει την πολυγαμία”. 53 Επιπλέον, ο Ιησούς δε μίλησε για την πολυγαμία, αν και εξασκούταν από τους Ιουδαίους της κοινωνίας της εποχής του. Ο Πατήρ Χίλμαν τονίζει το γεγονός ότι η εκκλησία στη Ρώμη απαγόρεψε την πολυγαμία, για να προσαρμοστεί στην Ελληνορωμαϊκή κουλτούρα (που υπαγόρευε μόνο μια νόμιμη σύζυγο, ενώ ανέχτηκε την παλλακεία και την πορνεία). Παρέθεσε από τον Άγιο Αυγουστίνο: “Τώρα πράγματι στην εποχή μας και για να συντονιστούμε με το Ρωμαϊκό έθιμο, δεν επιτρέπεται πια ο γάμος από δεύτερη γυναίκα”. 54
Οι Αφρικανικές εκκλησίες και οι Αφρικανοί Χριστιανοί, συχνά θυμίζουν στους Ευρωπαίους αδελφούς τους ότι η απαγόρευση της πολυγαμίας από την Εκκλησία, είναι μια πολιτιστική παράδοση κι όχι μια αυθεντική Χριστιανική διαταγή.
Το Κοράνι επίσης, επέτρεψε την πολυγαμία, αλλά όχι χωρίς περιορισμούς:
“Αν φοβάστε μήπως αδικήσετε τις ορφανές, να λαμβάνετε απ’ αυτές δυο, τρεις η τέσσερις συζύγους της εκλογής σας.. Αν όμως φοβάστε μην αδικείστε τις συζύγους σας, αρκεστείτε μόνο στη μια γυναίκα ..” (Κοράνι 4:3).
Το Κοράνι, σε αντίθεση με τη Βίβλο, περιόρισε το μέγιστο αριθμό συζύγων στις τέσσερις, υπό τον αυστηρό όρο, να τους φέρονται ίσα και δίκαια. Δεν πρέπει να κατανοηθεί ότι το Κοράνι παροτρύνει τους πιστούς να εξασκήσουν πολυγαμία ή ότι η πολυγαμία θεωρείται ως ιδανικό. Μ’ άλλα λόγια, το Κοράνι ‘ανέχτηκε’ ή ‘επέτρεψε’ την πολυγαμία κι όχι περισσότερο αλλά γιατί; Γιατί είναι επιτρεπτή η πολυγαμία; Η απάντηση είναι απλή: υπάρχουν τόποι και καιροί στους οποίους υπάρχουν υποχρεωτικοί κοινωνικοί και ηθικοί λόγοι για την πολυγαμία. Όπως υποδεικνύει και το παραπάνω Κορανικό εδάφιο, το θέμα της πολυγαμίας δεν μπορεί να κατανοηθεί πέρα από τις κοινοτικές υποχρεώσεις προς τα ορφανά και τις χήρες.
Ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε ότι κάποιος που κάνει κάτι για να βοηθήσει μία χήρα ή ένα ορφανό παιδί, μοιάζει με ηρώα πολεμιστή που την ημέρα πολεμάει στο όνομα του ΑΛΛΑΧ και περνάει όλο το βράδυ του προσευχόμενος. Ασφαλώς η πολυγαμία δεν είναι το μόνο μέσο για να βοηθηθεί μια χήρα αλλά είναι ένας τρόπος. Κάποτε ο χαλίφης Όμαρ ιμπν αλ Χαττάμπ (ο ΑΛΛΑΧ ας είναι ευχαριστημένος μ’αυτόν) τριγυρνούσε στους δρόμους της πόλης Μεδίνα και περνώντας έξω από ένα σπίτι, άκουσε κλάματα και φωνές. Τότε μπήκε σ’αυτό το σπίτι και είδε μια γυναίκα (ο άντρας της είχε πεθάνει) και τα τρία παιδάκια της σε άσχημη κατάσταση να κλαίνε. Αμέσως τότε μερίμνησε να τους δωθεί φαγητό και χρήματα απ’το Μπάϊτ ουλ Μαλ (κρατικό ταμείο) και να τους δίνονται χρήματα και βοήθεια εφόρου ζωής, (δηλαδή ένα είδος επιδώματος πριν 1400 χρόνια)!!!
Ωστόσο θέλω να τονίσω ότι το εδάφιο το οποίο επιτρέπει (υπό όρους) την πολυγαμία, βρίσκεται ανάμεσα σε άλλα 15-20 εδάφια τα οποία καλούνε τους μουσουλμάνους να προστατεύουν τις χήρες και τα ορφανά.
Λέγεται στο Ιερό Κοράνι:
“Ω άνθρωποι! Σεβαστείτε τον ΑΛΛΑΧ που σας δημιούργησε από μία και μόνο ψυχή και απ’ αυτή έπλασε τη σύντροφο της και απ’ αυτούς τους δύο σκόρπισε σαν σπόρους, αμέτρητους άντρες και γυναίκες. Να σέβεστε τον ΑΛΛΑΧ που τ’ όνομα Του αναφέρεται στ’ αμοιβαία σας δίκαια αιτήματα και σεβαστείτε τη συγγένεια (την πανανθρώπινη) μεταξύ σας. Γιατί ο ΑΛΛΑΧ πάντοτε αγρυπνά πάνω σας.
Και να διατηρείτε την περιουσία των ορφανών. Και να μην αντικαταστείτε τα άχρηστα (δικά σας) πράγματα με τα δικά τους καλά να μη καταβροχθίζετε τις περιουσίες τους ανακατεύοντας τες με τις δικές σας περιουσίες γιατί αυτό είναι μεγάλη αμαρτία.
Και αν φοβάστε μήπως αδικήσετε τις ορφανές, τότε να παντρεύεστε άλλες δύο, τρεις ή τέσσερις γυναίκες της εκλογής σας. Και αν όμως φοβάστε ακόμα μήπως τις αδικήσετε, τότε να παντρεύεστε μόνο ΜΊΑ γυναίκα ή όποιες έχετε αιχμάλωτες και αυτό για να σας προφυλάξει απ’ το να φερθείτε άδικα.
Και να δίνετε στις γυναίκες που παντρεύεστε τη νόμιμη προίκα τους για χάρισμα τους αν όμως θεληματικά σας επιστρέψουν μέρος της, τότε πάρτε το και απολαύστε το με ενάρετη ευδιαθεσία.
Στους αδύνατους διανοητικά να μη μεταβιβάζετε την περιουσία σας που ο ΑΛΛΑΧ σας έχει εμπιστευτεί για να συντηρείστε. Εξασφαλίστε τους όμως τροφή και ντύστε τους και πέστε τους λόγια γεμάτα καλοσύνη.
Δοκιμάζετε τα ορφανά μέχρις ότου φτάσουν στην ηλικία της νομικής ευθύνης. Αν διαπιστώσετε ότι η κρίση τους είναι υγιής, τότε καταβάλετε σ’ αυτούς την περιουσία τους αλλά προσέξτε να μη ξοδέψετε την περιουσία τους σπάταλα και βιαστικά από φόβο μήπως μεγαλώσουν και τη ζητούν. Αν ο κηδεμόνας είναι πλούσιος, ας μη πάρει τίποτα αν όμως είναι φτωχός, αφήστε τον να πάρει ό,τι είναι αναγκαίο και δίκαιο και όταν πληρώσετε σ’ αυτούς (στα ορφανά) την περιουσία τους, πάρτε μάρτυρες γι’ αυτή σας την πράξη. Και ο ΑΛΛΑΧ καταλογίζει τα έργα σας.
Για τους άντρες ανήκει το μερίδιο απ’ ό,τι άφησαν οι γονείς τους και οι πλησιέστεροι συγγενείς τους και για τις γυναίκες ανήκει ένα μερίδιο απ’ ό,τι άφησαν οι γονείς τους και οι πλησιέστεροι συγγενείς τους. Ένα ορισμένο μερίδιο υπολογίζεται, άσχετα αν είναι μικρή ή μεγάλη η κληρονομιά.
Οι υπεύθυνοι για τα ορφανά ας φοβηθούν τον ΑΛΛΑΧ καθώς αυτοί οι ίδιοι φοβήθηκαν αφήνοντας πίσω τους αδύνατους απογόνους. Αυτοί ας φοβούνται (σέβονται) τον ΑΛΛΑΧ και ας πουν λόγια δίκαια και σωστά.
Όσοι καταβροχθίζουν άδικα την περιουσία των ορφανών, βάζουν στα σπλάχνα τους φωτιά και θα ανάψουν απ’ τις φλόγες της φωτιάς” (Κοράνι 4:1-10).
Όπως ξαναείπα, το εδάφιο που επιτρέπει την πολυγαμία, αποκαλύφτηκε ύστερα από μία μάχη, όταν ακόμα οι μουσουλμάνοι ήταν λίγοι αριθμητικά και όπου είχαν πεθάνει πολλοί μουσουλμάνοι άντρες. Για παράδειγμα ακόμα και σήμερα στην Τσετσενία οι γυναίκες αποτελούν το 70% περίπου του πληθυσμού ενώ οι άντρες το 30%. Αν εκεί δεν εφαρμοστεί η πολυγαμία, τί άλλο θα μπορούσε να γίνει? Δεν είναι υποκρισία το κράτος να νομιμοποιεί την πορνεία και τις εκτρώσεις με τη δικαιολογία της προσωπικής ελευθερίας των ανθρώπων και να απαγορεύει την πολυγαμία?
Στις περισσότερες ανθρώπινες κοινωνίες, οι γυναίκες υπερέχουν αριθμητικά από τους άντρες. Στις ΗΠΑ υπάρχουν τουλάχιστον οκτώ εκατομμύρια περισσότερες γυναίκες από άντρες. Σε μια χώρα σαν τη Γουινέα υπάρχουν 122 γυναίκες για κάθε 100 άντρες. Στην Τανζανία, υπάρχουν 95 άντρες ανά 100 γυναίκες. 55 Τι πρέπει να κάνει μια κοινωνία όταν έχει τέτοιες ανισόρροπες αναλογίες φύλου; Υπάρχουν κάποιες λύσεις· κάποιος θα μπορούσε να προτείνει την αγαμία, άλλοι θα προτιμούσαν τη βρεφοκτονία των θηλυκών (που πράγματι συμβαίνει, σε κάποιες κοινωνίες στον κόσμο σήμερα!). Άλλοι μπορεί να σκεφτούν ότι η μόνη διέξοδος πρέπει να είναι η παραδοχή όλων των τρόπων σεξουαλικής ανεκτικότητας: πορνεία, συνουσία χωρίς γάμο, ομοφυλοφιλία, κλπ.
Για άλλες κοινωνίες, όπως οι περισσότερες Αφρικανικές κοινωνίες σήμερα, η πιο έντιμη διέξοδος είναι να επιτραπεί η πολυγαμία, ως δεκτός πολιτιστικά και σεβόμενος κοινωνικά θεσμός. Το σημείο, που συχνά παρεξηγείται στη Δύση είναι ότι οι γυναίκες σ’ άλλους πολιτισμούς, δε βλέπουν την πολυγαμία αναγκαστικά ως σημάδι υποβάθμισης των γυναικών. Για παράδειγμα, πολλές Αφρικανές νύφες, Χριστιανές, ή Μουσουλμάνες ή άλλης θρησκείας, θα προτιμούσαν να παντρευτούν έναν παντρεμένο άντρα, που έχει ήδη αποδειχτεί ως υπεύθυνος σύζυγος. Πολλές Αφρικανές σύζυγοι, παρακινούν τους συζύγους τους να παντρευτούν δεύτερη σύζυγο, για να μη νιώθουν μοναξιά.56
Μια έρευνα σε περισσότερο από έξι χιλιάδες γυναίκες, ηλικίας 15 έως 59 ετών, που πραγματοποιήθηκε στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Νιγηρίας, έδειξε ότι 60 % αυτών των γυναικών θα ήταν ευχαριστημένες αν ο σύζυγός τους παντρευόταν άλλη γυναίκα. Μόνο το 23 % εξέφρασε θυμό στην ιδέα του να τον μοιράζονται με άλλη σύζυγο. 76% των γυναικών μιας έρευνας που πραγματοποιήθηκε στην Κένυα βλέπουν θετικά την πολυγαμία.
Σε μια έρευνα, που επιχειρήθηκε στην αγροτική Κένυα, 25 από τις 27 γυναίκες θεώρησαν την πολυγαμία καλύτερη απ’ τη μονογαμία. Αυτές οι γυναίκες πιστεύουν ότι η πολυγαμία μπορεί να είναι μια ευτυχής και ωφέλιμη εμπειρία, εάν οι δυο γυναίκες συνεργαστούν. 57 Η πολυγαμία στις περισσότερες Αφρικανικές κοινωνίες είναι σεβαστός θεσμός σε σημείο, που κάποιες Προτεσταντικές εκκλησίες γίνονται ολοένα και πιο ανεκτικές προς το θέμα. Ένας επίσκοπος της Αγγλικανικής εκκλησίας στην Κένυα δήλωσε ότι, “Αν και η μονογαμία θεωρείται ιδανική για την έκφραση αγάπης ανάμεσα στο σύζυγο και στη σύζυγο, η εκκλησία θα πρέπει να θεωρήσει ότι σε ορισμένους πολιτισμούς, η πολυγυνία είναι κοινωνικά δεκτή και ότι η πεποίθηση πως η πολυγυνία είναι ενάντια στο Χριστιανισμό δεν είναι πλέον αποδεκτή”. 58
Έπειτα από προσεκτική μελέτη της Αφρικανικής πολυγαμίας, ο Αιδεσιμότατος Ντέιβιντ Γκιτάρι της Αγγλικανικής Εκκλησίας, έφτασε στο συμπέρασμα ότι η πολυγαμία, εφαρμοσμένη ιδανικά, είναι πιο Χριστιανική απ’ το διαζύγιο και νέους γάμους, όσον αφορά τις εγκαταλελειμμένες συζύγους και τα παιδιά.59 Εγώ προσωπικά γνωρίζω μερικές Αφρικανές συζύγους, υψηλά μορφωμένες, που αν και έχουν ζήσει στη Δύση πολλά χρόνια, δεν έχουν αντιρρήσεις ενάντια στην πολυγαμία. Μια απ’ αυτές, που ζει στις ΗΠΑ, παροτρύνει σοβαρά το σύζυγό της να παντρευτεί δεύτερη γυναίκα για να τη βοηθήσει στην ανατροφή των παιδιών. Το πρόβλημα των ανισόρροπων αναλογιών φύλου γίνεται αληθινά πρόβλημα σε καιρούς πολέμου. Οι φυλές των Ιθαγενών Αμερικάνων Ινδιάνων υπέφεραν πολύ, από ανισόρροπες αναλογίες φύλου, μετά απ’ τις απώλειες πολέμου. Οι γυναίκες σ’ αυτές τις φυλές που δεν απολάμβαναν υψηλή θέση, δέχτηκαν την πολυγαμία σαν την καλύτερη προστασία ενάντια στην ικανοποίηση από άσεμνες πράξεις. Οι Ευρωπαίοι άποικοι, χωρίς να προσφέρουν εναλλακτικό, καταδίκασαν αυτήν την Ινδιάνικη πολυγαμία ως ‘απολίτιστη’. 60
Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, υπήρχαν 7.300.000 περισσότερες γυναίκες στη Γερμανία (3,3 εκατομμύρια απ’ αυτές ήταν χήρες).Υπήρχαν 100 άντρες της ηλικίας 20 έως 30, για κάθε 167 γυναίκες σ’ αυτή την ηλικιακή ομάδα. 61 Πολλές απ’ αυτές τις γυναίκες χρειαζόντουσαν έναν άντρα μόνο ως σύντροφο αλλά και ως συντηρητή του νοικοκυριού, σε εποχή αθλιότητας και στέρησης άνευ προηγουμένου. Οι στρατιώτες των νικητών Συμμαχικών Δυνάμεων, εκμεταλλεύονταν αυτές τις ευάλωτες γυναίκες. Πολλά νεαρά κορίτσια και χήρες είχαν ερωτικές σχέσεις με μέλη των δυνάμεων της κατοχής. Πολλοί Αμερικάνοι και Βρετανοί στρατιώτες πλήρωναν για τις απολαύσεις τους με τσιγάρα, σοκολάτα και ψωμί. Τα παιδιά ήταν καταχαρούμενα με τα δώρα, που έφερναν αυτοί οι ξένοι.
Ένα 10χρονο αγόρι ακούγοντας γι’ αυτά απ’ τα άλλα παιδιά ευχόταν απ΄ την καρδιά του, να τύχει ένας ‘Άγγλος’ στη μητέρα του για να μην πεινάσουν άλλο. 62
Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να ρωτήσουμε τη συνείδησή μας: Τι είναι πιο τιμητικό για μια γυναίκα; Μια δεκτή και σεβαστή δεύτερη σύζυγος της προσέγγισης των ιθαγενών Ινδιάνων ή μια υποκρυπτόμενη ιερόδουλη ‘πολιτισμένης’ προσέγγισης της Συμμαχίας; Μ’ άλλα λόγια, τί είναι πιο τιμητικό για μια γυναίκα : η Κορανική οδηγία ή η θεολογία που βασίζεται στον πολιτισμό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί, ότι συζητήθηκε σε ένα διεθνές συνέδριο νεολαίας που πραγματοποιήθηκε στο Μόναχο το 1948, το πρόβλημα της υψηλής ανισόρροπης αναλογίας των φύλων στη Γερμανία. Όταν ξεκαθαρίστηκε ότι δεν υπήρχε λύση στην οποία να συμφωνούν, μερικοί συμμετέχοντες πρότειναν την πολυγαμία. Η αρχική αντίδραση των παρευρισκομένων ήταν ένα κράμα ταραχής και αποτροπιασμού. Ωστόσο, έπειτα από μελέτη της πρότασης, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι ήταν η μόνη δυνατή λύση. Επομένως, η πολυγαμία συμπεριλήφθηκε στις τελικές συστάσεις του συνεδρίου. 63
Ο κόσμος σήμερα έχει περισσότερα όπλα μαζικής καταστροφής από ποτέ και η Ευρωπαϊκή Εκκλησία ίσως αργά ή γρήγορα ν’ αναγκαστεί να δεχτεί την πολυγαμία ως τη μόνη διέξοδο. Ο Πατήρ Χίλμαν αναγνώρισε αυτό το γεγονός, “Είναι αντιληπτό ότι αυτές οι γενοκτονικές μέθοδοι (πυρηνικές, βιολογικές, χημικές,…), θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τόσο δραστικά μια ανισορροπία ανάμεσα στα φύλα, που η πολυγαμία θα ήταν αναγκαίο μέτρο επιβίωσης…
Τότε, αντίθετα με προηγούμενα έθιμα και νόμους, μια παραμερισμένη φυσική και ηθική ροπή, ίσως να υψωθεί προς όφελος της πολυγαμίας. Σε τέτοια περίπτωση, οι θεολόγοι και οι αρχηγοί της Εκκλησίας, θα παρουσιάσουν βαρυσήμαντους λόγους και βιβλικά κείμενα για να δικαιολογήσουν μια νέα αντίληψη του γάμου” 64
Στη σημερινή εποχή, η πολυγαμία συνεχίζει να είναι βιώσιμη λύση σε κάποια απ’ τα κοινωνικά δεινά των σύγχρονων κοινωνιών. Οι κοινωνικές υποχρεώσεις που αναφέρει το Κοράνι σε σχέση με την άδεια πολυγαμίας, είναι πιο ορατές σήμερα σε κάποιες Δυτικές κοινωνίες, απ’ ότι στην Αφρική. Για παράδειγμα, σήμερα στις ΗΠΑ υπάρχει μια σοβαρή φυλετική κρίση στην κοινότητα των μαύρων. Ένας στους είκοσι μαύρους νέους, πιθανολογείται να πεθάνει, πριν φτάσει την ηλικία των είκοσι ένα. Γι’ αυτούς ανάμεσα στις ηλικίες των 20 και 35, η ανθρωποκτονία είναι η κύρια αιτία θανάτου. 65
Άλλωστε, πολλοί μαύροι νέοι άντρες είναι άνεργοι, φυλακισμένοι ή ναρκομανείς. 66 Ως αποτέλεσμα, μια στις τέσσερις μαύρες γυναίκες της ηλικίας των σαράντα, δεν έχει ποτέ παντρευτεί, σε σύγκριση με μια στις δέκα λευκές γυναίκες. 67
Επιπλέον, πολλές νέες μαύρες γυναίκες γίνονται ανύπαντρες μητέρες, πριν την ηλικία των είκοσι και βρίσκονται στην ανάγκη κάποιου να τις συντηρήσει. Το τελικό αποτέλεσμα αυτών των τραγικών περιστάσεων είναι ένας αυξανόμενος αριθμός μαύρων γυναικών, που δεσμεύονται σ’ αυτό, που ονομάζεται ‘μοίρασμα άντρα’.68
Δηλαδή, πολλές απ’ αυτές τις άμοιρες ανύπαντρες μαύρες γυναίκες, εμπλέκονται σε σχέσεις με παντρεμένους άντρες. Οι σύζυγοι αυτών των αντρών, συχνά δε γνωρίζουν το γεγονός ότι άλλες γυναίκες μοιράζονται τους συζύγους τους. Μερικοί παρατηρητές της κρίσης του μοιράσματος των αντρών στις Αφρο-αμερικάνικες κοινότητες, συνιστούν ομόφωνη πολυγαμία, ως προσωρινή λύση της έλλειψης μαύρων αντρών, εωσότου επιχειρηθούν πιο περιεκτικές ανασχηματίσεις ευρύτερα στην Αμερικάνικη κοινωνία.69
Με ομόφωνη πολυγαμία εννοούν πολυγαμία, που εγκρίνεται από την κοινότητα και όπου όλα τα συμβαλλόμενα μέλη έχουν συμφωνήσει, αντίθετα με το συνηθισμένο μυστικό μοίρασμα του άντρα, που είναι επιβλαβές και για τη σύζυγο και για την κοινότητα εν γένει.
Το πρόβλημα του μοιράσματος του άντρα στην Αφρο-αμερικάνικη κοινότητα ήταν το θέμα μιας δημόσιας συζήτησης, που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Φιλαδέλφειας στις 27 Ιανουαρίου 1993.70 Μερικοί από τους ομιλητές συνέστησαν την πολυγαμία, ως μια πιθανή θεραπεία για την κρίση. Πρότειναν επίσης ότι η πολυγαμία δεν πρέπει να απαγορεύεται από το νόμο, ιδιαίτερα σε μια κοινωνία που ανέχεται την πορνεία και τις ερωμένες. Το σχόλιο μιας γυναίκας από το κοινό, ότι οι Αφρο-αμερικανοί χρειάζονταν να μάθουν απ’ την Αφρική, όπου η πολυγαμία εξασκείται υπεύθυνα, απόσπασε ενθουσιαστικό χειροκρότημα.
Ο Φίλλιπ Κιλμπράιντ, ένας Αμερικάνος ανθρωπολόγος του Ρωμαιοκαθολικισμού, στο προκλητικό του βιβλίο “Πολλαπλοί γάμοι για τον καιρό μας”, προτείνει την πολυγαμία ως μια γενικότερη λύση σε κάποια από τα δεινά της Αμερικάνικης κοινωνίας. Υποστηρίζει ότι ο πολλαπλός γάμος μπορεί να εξυπηρετήσει ως πιθανή εναλλακτική του διαζυγίου, σε πολλές περιπτώσεις, για να αποτραπεί η επιβλαβής επίπτωση του διαζυγίου σε πολλά παιδιά. Ισχυρίζεται ότι πολλά διαζύγια προκαλούνται από τις αχαλίνωτες εξωσυζυγικές σχέσεις στην Αμερικάνικη κοινωνία. Σύμφωνα με τον Κιλμπράιντ, τερματίζοντας μια εξωσυζυγική σχέση με πολυγαμία αντί με διαζύγιο είναι καλύτερο για τα παιδιά. “Τα παιδιά ωφελούνται καλύτερα εάν θεωρηθεί ως επιλογή η οικογενειακή αύξηση, αντί της διάστασης και της διάλυσης”. Επιπλέον, προτείνει ότι και άλλες ομάδες θα ωφεληθούν από την πολυγαμία, όπως οι ηλικιωμένες γυναίκες που αντιμετωπίζουν χρόνια έλλειψη αντρών και οι Αφρο-αμερικανοί που είναι εμπλεκόμενοι στο μοίρασμα του άντρα.71
Το 1987, μια δημοσκόπηση που διεξάχθηκε από φοιτητική εφημερίδα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκελεϋ, ρώτησε τους φοιτητές αν συμφωνούσαν ότι στους άντρες πρέπει να επιτρέπεται απ’ το νόμο να έχουν παραπάνω από μια σύζυγο, ως απάντηση σε μια παρατηρούμενη έλλειψη υποψηφίων αντρών στην Καλιφόρνια. Σχεδόν όλοι οι υποψήφιοι ψήφισαν υπέρ της ιδέας. Μια φοιτήτρια δήλωσε ότι η πολυγαμία θα εκπλήρωνε τις αισθηματικές και σωματικές της ανάγκες, δίνοντας της μεγαλύτερη ελευθερία από μια μονογαμική ένωση.72 Όντως, αυτό το ίδιο επιχείρημα χρησιμοποιείται από τις λίγες παραμένοντες θεμελιωτίστριες Μορμόνες, που ακόμη εξασκούν την πολυγαμία στις ΗΠΑ. Πιστεύουν ότι η πολυγαμία είναι ένας ιδανικός τρόπος για μια γυναίκα να έχει καριέρα και παιδιά αφού οι σύζυγοι αυτές βοηθάνε η μια την άλλη στην φροντίδα των παιδιών. 73
Η Ουμ Χαμπίμπα –σύζυγος του προφήτη- του είπε: “Ω απεσταλμένε του ΑΛΛΑΧ! Παντρέψου την αδερφή μου, την κόρη του Άμπου Σουφιάν” και ο προφήτης τη ρώτησε: “Πραγματικά θα σου άρεσε αυτό;” και τότε η Ουμ Χαμπίμπα του είπε: “Ναι αφού ήδη δεν είμαι η μόνη σου σύζυγος και θα μου άρεσε να σε μοιράζομαι με την αδερφή μου” και τότε ο προφήτης είπε: “Αλλά αυτό δεν μου επιτρέπεται” και τότε αυτή του είπε: “Μα άκουσα ότι θέλεις να παντρευτείς την κόρη του Άμπου Σαλάμα” και ο προφήτης της είπε: “Εννοείς την κόρη της συζύγου μου Ουμ Σαλάμα;” και αυτή είπε: “Ναι”. Τότε ο προφήτης της είπε: “Ακόμα και αν δεν ήταν η θετή μου κόρη, θα μου ήταν απαγορευμένο να την παντρευτώ, εφόσον είναι πνευματική ανιψιά μου. Εγώ και ο πατέρας της, θηλάσαμε την ίδια τροφό, την Θουγάϊμπα. Δεν πρέπει να μου προτείνετε για γάμο τις κόρες σας ή τις αδερφές σας”.
Ας προστεθεί ότι η πολυγαμία στο Ισλάμ είναι θέμα αμοιβαίας συγκατάθεσης. Κανείς δεν μπορεί ν’ αναγκάσει μια γυναίκα να παντρευτεί έναν έγγαμο άντρα. Άλλωστε η σύζυγος έχει το δικαίωμα να ορίσει (σε προγαμιαίο συμβόλαιο) ότι ο άντρας δεν πρέπει να νυμφευθεί άλλη γυναίκα ως δεύτερη σύζυγο.74 Η Βίβλος απ’ την άλλη, μερικές φορές προσφεύγει σε αναγκαστική πολυγαμία. Μια χήρα χωρίς παιδιά πρέπει να παντρευτεί τον αδελφό του συζύγου της, ακόμη κι αν αυτός είναι παντρεμένος (βλέπε κεφάλαιο «Η Δεινοπάθεια Των Χηρών»), ανεξάρτητα της συγκατάθεσής της (Γένεση 38:8-10).
Πρέπει να σημειωθεί ότι σε πολλές Μουσουλμανικές κοινωνίες σήμερα, η εξάσκηση της πολυγαμίας είναι σπάνια, καθώς το χάσμα ανάμεσα στους αριθμούς των δύο φύλων δεν είναι τεράστιο. Θα μπορούσε κάποιος να πει, ότι η αναλογία της πολυγαμίας στον Ισλαμικό κόσμο, είναι πολύ μικρότερη αυτής των εξωσυζυγικών σχέσεων στη Δύση. Μ΄ άλλα λόγια, οι άντρες στον Ισλαμικό κόσμο σήμερα, είναι κατά πολύ περισσότερο μονογαμικοί, από τους άντρες στο Δυτικό κόσμο. Ο Μπίλυ Γκράχαμ, ο εξέχων Χριστιανός ευαγγελιστής αναγνώρισε το γεγονός:
“Ο Χριστιανισμός δεν μπορεί να συμβιβαστεί στο θέμα της πολυγαμίας. Αν σήμερα ο Χριστιανισμός δεν μπορεί να το κάνει αυτό, είναι για δική του ζημιά. Το Ισλάμ έχει επιτρέψει την πολυγαμία, ως λύση στα κοινωνικά δεινά και έχει επιτρέψει έναν συγκεκριμένο βαθμό ευρύτητας στην ανθρώπινη φύση αλλά μόνo εντός το αυστηρά καθορισμένο πλαίσιο του νόμου. Οι Χριστιανικές χώρες κάνουν θαυμάσια επίδειξη της μονογαμίας αλλά στην πραγματικότητα εξασκούν πολυγαμία. Κανείς δεν αγνοεί το ρόλο που παίζει η ερωμένη στη Δυτική κοινωνία. Απ’ αυτήν την άποψη το Ισλάμ, είναι μια θεμελιωτιστική ειλικρινής θρησκεία και επιτρέπει σ’ ένα Μουσουλμάνο άντρα να παντρευτεί μια δεύτερη σύζυγο, αν πρέπει αλλά απαγορεύει αυστηρά όλες τις μυστικές ερωτικές συσχετίσεις, για να προστατεύσει την ηθική χρηστότητα της κοινότητας”. 75
Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι πολλές μη-Μουσουλμανικές καθώς και Μουσουλμανικές χώρες σήμερα, έχουν κηρύξει εκτός νόμου την πολυγαμία. Ο γάμος από δεύτερη σύζυγο είναι παράβαση του νόμου. Από την άλλη, η εξαπάτηση της συζύγου χωρίς τη γνώση ή συγκατάθεσή της, είναι νόμιμη κατά τα πλαίσια του νόμου (δηλαδή οι δυτικές χώρες απαγορεύουν την πολυγαμία αλλά δεν τιμωρούν τη μοιχεία και την πορνεία).
Ποια είναι η νομική σοφία πίσω από μια τέτοια αντίφαση; Σχεδιάστηκε ο νόμος για ν’ αμείβει την απάτη και να τιμωρεί την ειλικρίνεια; Είναι ένα από τα ανεξιχνίαστα παράδοξα του σύγχρονου ‘πολιτισμένου’ κόσμου μας.
Σε κάθε πάντως περίπτωση η πολυγαμία είναι μια εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα (που είναι η μονογαμία).
ΜΕΡΟΣ 15 – ΤΟ ΧΙΤΖΑΜΠ (η ισλαμική μαντίλα).
Και τί είναι το χιτζάμπ?
Τέλος, ας φωτίσουμε αυτό, που θεωρείται στη Δύση ως το μεγαλύτερο σύμβολο καταπίεσης και δουλείας των γυναικών, η καλύπτρα ή το κάλυμμα του κεφαλιού. Είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχει κάτι τέτοιο στην Ιουδαιο-Χριστιανική παράδοση; Ας διευκρινίσουμε την κατάσταση. Σύμφωνα με το Ραβίνο Δρ. Μενάχεμ Μ. Μπράυερ (Καθηγητή της Βιβλικής Γραμματείας στο Πανεπιστήμιο της Υέσιβα) στο βιβλίο του “Η Ιουδαία Γυναίκα στη Ραββινική Γραμματεία”, ήταν έθιμο των Ιουδαίων γυναικών να βγαίνουν δημοσίως μ’ ένα κάλυμμα κεφαλιού που μερικές φορές κάλυπτε ακόμα κι όλο το πρόσωπο, αφήνοντας ένα μάτι ελεύθερο. 76 Παραθέτει κάποια διάσημα αρχαία ρητά Ραβίνων, “Δεν είναι συνήθεια των θυγατέρων του Ισραήλ να βγαίνουν με ακάλυπτα κεφάλια” και “Καταραμένος ας είναι ο άντρας που αφήνει τα μαλλιά της συζύγου του να φανούν…μια γυναίκα που επιδεικνύει τα μαλλιά της για αυτοστολισμό φέρνει τη φτώχεια”. Ο Ραββινικός νόμος απαγορεύει την απαγγελία ευλογιών ή προσευχών στην παρουσία μιας ακάλυπτης παντρεμένης γυναίκας καθώς τ’ ακάλυπτα μαλλιά της γυναίκας θεωρούνται γυμνότητα. 77
Ο Δρ. Μπράυερ αναφέρει επίσης ότι “Κατά τη διάρκεια της Τανναϊτικής περιόδου, η μη-κάλυψη του κεφαλιού μιας γυναίκας θεωρούνταν προσβολή της σεμνότητάς της. Όταν το κεφάλι της δεν ήταν καλυμμένο, θα μπορούσε να της επιβληθεί πρόστιμο τετρακοσίων ζούζιμ γι’ αυτό το παράπτωμα”. Ο Δρ. Μπράυερ εξηγεί επίσης ότι η καλύπτρα των Ιουδαίων γυναικών δε θεωρούνταν πάντα σημάδι σεμνότητας. Μερικές φορές, η καλύπτρα ήταν μια κατάσταση διάκρισης και πολυτέλειας αντί σεμνότητας. Η καλύπτρα παρίστανε την αξιοπρέπεια και ανωτερότητα των αριστοκρατικών γυναικών. Αντιπροσώπευε επίσης το απροσπέλαστο μιας γυναίκας, ως αγιασμένη ιδιοκτησία του συζύγου της. 78
Η καλύπτρα σήμαινε τον αυτοσεβασμό και την κοινωνική θέση μιας γυναίκας. Οι γυναίκες χαμηλότερων τάξεων φορούσαν, συχνά πέπλα για να δώσουν την εντύπωση μιας υψηλότερης θέσης. Το γεγονός ότι η καλύπτρα ήταν το σημάδι της αριστοκρατίας, ήταν ο λόγος που στην παλιά Ιουδαϊκή κοινωνία, δεν επιτρεπόταν στις ιερόδουλες να καλύπτουν τα μαλλιά τους. Ωστόσο, οι ιερόδουλες συχνά φορούσαν ένα ειδικό μαντήλι για να δείχνουν σεβαστές.79
Οι Ιουδαίες γυναίκες στην Ευρώπη, συνέχιζαν να φοράνε πέπλα έως το δέκατο ένατο αιώνα, όταν πια είχαν αρχίσει να αναμιγνύονται με τον περιβάλλοντα κοσμικό πολιτισμό.
Οι Ιουδαίες γυναίκες στην Ευρώπη, συνέχιζαν να φοράνε πέπλα έως το δέκατο ένατο αιώνα, όταν πια είχαν αρχίσει να αναμιγνύονται με τον περιβάλλοντα κοσμικό πολιτισμό. Οι εξωτερικές πιέσεις της Ευρωπαϊκής ζωής στο δέκατο ένατο αιώνα, ανάγκασε πολλές από αυτές, να εμφανίζονται με ακάλυπτο κεφάλι. Μερικές Ιουδαίες το βρήκαν πιο βολικό, ν’ αντικαταστήσουν την παραδοσιακή τους καλύπτρα με περούκα, ως μια άλλη μορφή κάλυψης των μαλλιών. Σήμερα οι περισσότερες από τις θεοσεβούμενες Ιουδαίες, δεν καλύπτουν το κεφάλι παρά μόνο στη Συναγωγή80. Μερικές, όπως οπαδοί των δογμάτων του Χασίντικ, ακόμη χρησιμοποιούν την περούκα81.
Τι γίνεται όμως με τη Χριστιανική παράδοση; Είναι γνωστό ότι οι Καθολικές καλόγριες σκεπάζουν το κεφάλι τους, από εκατοντάδες έτη αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Ο Απ.Παύλος στην Καινή Διαθήκη έκανε κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες δηλώσεις σχετικά με την καλύπτρα:
“Θέλω δε να ξέρετε ότι κεφαλή κάθε άντρα είναι ο Χριστός• κεφαλή δε της γυναίκας είναι ο άντρας• κεφαλή δε του Χριστού, είναι ο Θεός. Κάθε άντρας όταν προσεύχεται ή όταν προφητεύει έχοντας καλυμμένο το κεφάλι του, καταντροπιάζει τη δική του κεφαλή. Κάθε γυναίκα όμως όταν προσεύχεται ή προφητεύει μ’ ακάλυπτο το κεφάλι, καταντροπιάζει τη δική της κεφαλή, επειδή είναι ένα και το αυτό με την ξυρισμένη. Επειδή, αν δεν σκεπάζεται η γυναίκα, ας κουρέψει και τα μαλλιά της• αλλά, αν είναι αισχρό στη γυναίκα να κουρεύει τα μαλλιά της ή να ξυρίζεται, ας σκεπάζεται. Επειδή ο άντρας μεν δεν έχει χρέος να σκεπάζει το κεφάλι του, επειδή είναι εικόνα και δόξα τού Θεού• ενώ η γυναίκα είναι δόξα του άντρα. Για τον λόγο ότι ο άντρας δεν προέρχεται από την γυναίκα αλλά η γυναίκα από τον άντρα• επειδή δεν κτίστηκε ο άντρας για τη γυναίκα αλλά η γυναίκα για τον άντρα. Γι’ αυτό, η γυναίκα έχει χρέος να έχει εξουσία επάνω στο κεφάλι της, εξαιτίας των αγγέλων” (Κορινθίους Α’ 11:3-10).
Ας σημειωθεί ότι στο Ισλάμ, δεν γίνεται διάκριση ανάμεσα στα δύο φύλα. Πρέπει και ο άντρας και η γυναίκα να είναι ντυμένοι σεμνά. Ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είχε πει: “Να μη παραμένετε για πολύ χρόνο γυμνοί γιατί εκτός απ’ τις ώρες που είστε στην τουαλέτα ή συνουσιάζεστε, υπάρχουν γύρω σας άγγελοι που σας βλέπουν. Να είστε ντροπαλοί ακόμα και απέναντι τους και να τους είστε γενναιόδωροι”.
Η αιτιολογία του Απ.Παύλου για το ότι οι γυναίκες πρέπει να φοράνε καλύπτρα, είναι ότι η καλύπτρα αντιπροσωπεύει την κυριαρχία του άντρα, που είναι εικόνα και δόξα του Θεού, έναντι της γυναίκας που προέρχεται από τον άντρα. Ο Άγιος Τερτυλλιανός στη διάσημη διατριβή του ‘Περί Καλύπτρας των Παρθένων’ έγραψε: “Νεαρές γυναίκες, φοράτε τα πέπλα σας στους δρόμους, έτσι να τα φοράτε στην εκκλησία, τα φοράτε όταν είστε ανάμεσα σε ξένους, τότε να τα φοράτε ανάμεσα στα αδέλφια σας..”. Μεταξύ των νόμων του Κανόνα της Καθολικής (και όχι μόνο) Εκκλησίας σήμερα, υπάρχει ένας νόμος που απαιτεί από τις γυναίκες να καλύπτουν τα κεφάλια τους στην εκκλησία.82
Μερικές Χριστιανικές αιρέσεις όπως οι Άμις και οι Μεννονίτες για παράδειγμα, διατηρούν στις γυναίκες τους την καλύπτρα μέχρι σήμερα. Ο λόγος για την καλύπτρα όπως προσφέρεται από τους αρχηγούς της Εκκλησίας, είναι ότι “Το κάλυμμα του κεφαλιού είναι ένα σύμβολο υποταγής της γυναίκας στον άντρα και Τον Θεό”, που είναι η ίδια λογική που εισήγαγε ο Άπ.Παύλος στην Καινή Διαθήκη.83
Απ’ όλες τις παραπάνω αποδείξεις, είναι φανερό ότι το Ισλάμ δεν επινόησε το κάλυμμα του κεφαλιού. Ωστόσο, το Ισλάμ το επιδοκίμασε. Το Κοράνι παροτρύνει τους πιστούς άντρες και γυναίκες, να καλλιεργήσουν και να φυλάξουν τη σεμνότητά τους και παρακινεί τις πιστές γυναίκες να επεκτείνουν το κάλυμμα του κεφαλιού τους, ώστε να καλύπτεται ο λαιμός και το στήθος:
“Να πεις στους πιστούς να χαμηλώνουν τα βλέμματά τους και να προφυλάσσουν τη σεμνότητα τους. Αυτό τους κάνει να γίνονται πιο αγνοί για τον εαυτό τους. Και ο ΑΛΛΑΧ γνωρίζει όλα όσα κάνουν.
Και να πεις στις πιστές να χαμηλώνουν τα βλέμματά τους και να προφυλάσσουν τη σεμνότητα τους και να καλύπτουν τα θέλγητρα τους, εκτός των εξωτερικών και να ρίχνουν το πέπλο πάνω από τα στήθη τους και να μην εκθέτουν τις ομορφιές τους εκτός στον άντρα τους ή στον πατέρα τους ή στον πατέρα του ανδρός τους ή στα παιδιά τους ή στα παιδιά του ανδρός τους ή στ’ αδέρφια τους ή στα παιδιά των αδερφών τους ή στα παιδιά των (θηλυκών) αδερφών τους ή στις εμπιστευόμενες γυναίκες τους ή στις σκλάβες τους που το δεξί τους χέρι εξουσιάζει ή στους άρρενες υπηρέτες τους που είναι ελεύθεροι από φυσικές ανάγκες ή στα μικρά παιδιά που δεν διακρίνουν σεξουαλικά ηδονή. Να μη κτυπούν με τα πόδια τους για να σύρουν την προσοχή στις κρυμμένες ομορφιές τους. Ω εσείς οι πιστοί, μετανοήστε και επιστρέψτε στον ΑΛΛΑΧ για να επιτύχετε” (Κοράνι 24:30-31).
Τα χρόνια όταν επικρατούσε η ειδωλολατρία στην Αραβία, οι γυναίκες συνήθιζαν να φοράνε κάτι σαν τακούνια και χτυπούσαν έτσι τα πόδια τους για να τραβήξουν την προσοχή. Τα εδάφια 24:30-31, δείχνουν ότι όχι μόνο απαγορεύεται στο Ισλάμ να φοράνε οι γυναίκες τακούνια αλλά απαγορεύεται αυστηρά να δείχνουν έστω και το παραμικρό μέρος του σώματος τους. Ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είχε πει: “Κατά την Ημέρα της Κρίσης ο ΑΛΛΑΧ δεν θα κοιτάξει σ’ αυτούς τους άντρες που σέρνουν τα ρούχα τους από υπερηφάνεια”. Τότε η Ουμ Σαλάμα (ραντιγιαλλάχου άνχα) τον ρώτησε: “Και τι γίνεται με τις γυναίκες?” και ο προφήτης απάντησε: “Ας μακρύνουν τα ρούχα τους όσο ένα χέρι (περισσότερο από τους άντρες – μέχρι τον αστράγαλο)”. “Μα θα μπερδεύονται τα πόδια τους απεσταλμένε του Θεού” είπε η Ουμ Σαλάμα (ραντιγιαλλάχου άνχα) και ο προφήτης της είπε: “Ας τα μακρύνουν όσο ένα μπράτσο (λιγότερο)” (Tabarani).
Η λέξη που μεταφράζεται ως “πέπλο”, είναι η λέξη “Khimar” που σημαίνει κάτι που καλύπτει το κεφάλι, τους ώμους, το λαιμό κ.τ.λ. Δηλαδή πρέπει η γυναίκα να καλύπτει ολόκληρο το σώμα της απ’ το κεφάλι μέχρι τα πόδια.
Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από το παρακάτω εδάφιο:
“Προφήτη! Να πεις στις συζύγους σου, στις κόρες σου και στις συζυγούς των πιστών ν’ αφήνουν κρεμάμενο το τζιλμπάμπ (καλύπτρα που καλύπτει όλο το σώμα) τους. Αυτό για να αναγνωρίζονται ως αγνές και να μην παρενοχλούνται..” (Κοράνι 33:59).
Είναι λοιπόν φαρντ (υποχρέωση) για όλες τις γυναίκες (και όχι μόνο για τις γυναίκες τους προφήτη) να καλύπτουν το σώμα τους και να δείχνουν μόνο τα μάτια τους. Αυτό φαίνεται καθαρά από τη φράση: “…και στις συζύγους των πιστών”.
Η Σαφίγια μπιντ Σέϊμπα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είπε ότι η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είπε:
“Όταν το εδάφιο «..και να ρίχνουν το πέπλο πάνω από τα στήθη τους (και απ’ τα πρόσωπα)..» αποκαλύφτηκε, οι γυναίκες έκοψαν τις άκρες των ρούχων τους και κάλυψαν μ’ αυτά τα πρόσωπα τους” (Sahih al-Bukhari, Volume 6, Book 60, Hadith #282).
Η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είχε πει ότι ο προφήτης τελούσε την πρωινή προσευχή (από τις 5 καθημερινές) και μετά οι γυναίκες επέστρεφαν στο σπίτι τους χωρίς να τις αναγνωρίζουν (Sahih al-Bukhari, Volume 1, Book 8, Hadith #368).
Ο σέϊχ Μουχάμμεντ ιμπν Σάλιχ αλ-Ουθάϊμιν (ραχίμαχουλλάχ) είπε εξηγώντας αυτό το χαντίθ:
“Το χαντίθ μας δείχνει ότι το χιτζάμπ καλύπτει όλο το σώμα, ακόμα και το πρόσωπο και τα χέρια γιατί τότε πως δεν θα αναγνωρίζονταν οι γυναίκες?..” (Ibn Uthaimin in the book “Hijaab” page #12 and 13).
Ο ίδιος ο προφήτης είπε: “Όλη η γυναίκα είναι άουρα (κάτι που πρέπει να καλύπτεται)” (Sunan Tirmidhi, sahih).
Σχολιάζοντας το παραπάνω χαντίθ ο σέϊχ Μουχάμμεντ ιμπν Σάλιχ αλ-Μουνάτζτζιντ λέει ότι μόνο από αυτό το χαντίθ είναι ξεκάθαρο ότι οι γυναίκες πρέπει να καλύπτουν ολόκληρο το σώμα τους.
Λέγεται στο Άγιο Κοράνι:
“Ω εσύ ο προφήτης! Να πεις στις συζύγους σου, στις κόρες σου και στις γυναίκες των πιστών ότι πρέπει να ρίχνουν πάνω τους τα τζαλάμπιμπ τους . Αυτό είναι πιο κατάλληλο για να αναγνωρίζονται (ως πιστές) και να μην ενοχλούνται. Ο ΑΛΛΑΧ είναι Σπλαχνικός, Ελεήμονας” (Κοράνι, 33:59).
“Τζαλάμπιμπ” είναι ο πληθυνιτκός της λέξης “τζιλμπάμπ”. Τί είναι το τζιλμπάμπ? Είναι ένα εξωτερικό ρούχο που καλύπτει τα ρούχα και το σώμα μιας γυναίκας απ’ το κεφάλι μέχρι τα πόδια.
Ο Ιμπν αλ-Χαζμ είπε: “Η λέξη τζιλμπάμπ υποδηλώνει εκείνο το ρούχο το οποίο καλύπτει το γυναικείο σώμα ολόκληρο. Ένα ρούχο – κάλυμα μικρότερο απ’ αυτό (που καλύπτει όλο το σώμα0, δεν μπορεί να θεωρηθεί τζιλμπάμπ” (al-Muhallah,Vol 3. Pg. 217).
Το ίδιο είχε πει και ο Μουχάμμεντ ιμπν Σιρίν, ότι το τζιλμπάμπ είναι αυτό το ρούχο που καλύπτει όλο το σώμα μιας γυναίκας εκτός από τα μάτια της (Commentary by Ibn Jarir and Ahkam-ul-Quran, Vol.III, p .457).
Όλες οι γυναίκες πρέπει να φοράνε τζιλμπάμπ ανεξάρτητα αν έίναι όμορφες ή άσχημες, πλούσιες ή φτωχές. Η Ουμ Ατίγια (ραντιγιαλλάχου άνχα) είπε ότι μία γυναίκα ρώτησε τον προφήτη: “Ω απεσταλμένε του Θεού, τί σχετικά με αυτές που δεν έχουν τζιλμπάμπ?” και ο προφήτης απάντησε: “Ας δανειστούν ένα” (Sahih Al-Bukhari Volume 1, Book 8, Hadith #347).
Ο σέϊχ Μουχάμμεντ ιμπν Σάλιχ αλ-Ουθάϊμιν είπε σχολιάζοντας το παραπάνω χαντίθ: “..απ’ τη στιγμή που ο προφήτης είπε ότι οι γυναίκες να φοράνε το τζιλμπάμπ μπροστά σε ξένους άντρες, πώς τότε μερικοί επιτρέπουν στις γυναίκες να κυκλοφορούν στις αγορές και έξω σε μέρη που τα δύο φύλα αναμειγνύονται, χωρίς να καλύπτουν το πρόσωπο ?” (by Shaikh Ibn Uthaimin in the book “Hijaab” page #11).
Επίσης η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είπε ότι μια φορά που μια γυναίκα (που δεν ήταν καλυμμένη) θέλησε να δώσει κάτι στον απεσταλμένο του Θεού, του το έδωσε πίσω από μαι κουρτίνα (Sunan Abu Dawood, Book 33, Hadith #4154).
Ο Ιμπν Τζαρίρ είχε πει ότι οι γυναίκες πρέπει να καλύπτουν τα πρόσωπα τους εκτός από τα μάτια τους….(Tafseer Ibn Jarir, Vol. 22, pg.29) και το ίδιο είπε και ο σέϊχ Ιμπν Ταϊμίγγια στο βιβλίο του “Hijaab wa Safur” στη σελίδα 11΄και το ίδιο είχε πει και ο σαχάμπι Άμπου Ουμπάϊντα Σαλμάνι (Tafseer Al-Qurtubi).
Ο Χασάν αλ-Μπάσρι (ραχίμαχουλλάχ) είπε σχολιάζοντας το εδάφιο 24:31 ότι οι γυναίκες πρέπει να καλύπτουν ολόκληρο το σώμα τους και αυτό που επιτρέπεται στους ξένους άντρες να βλέπουν απ’ αυτές, είναι τα εξωτερικά ρούχα (και όχι το πρόσωπο) τα οποία φοράνε για να καλύψουν την ομορφιά τους (Quoted in the book “Purdah” P#194).
Ο σέϊχ Αμπντουλ-Αζίζ ιμπν Αμπντουλλάχ ιμπν Μπαζ (ραχίμαχουλλάχ) είπε: “Είναι υποχρεωτικό για μια γυναίκα να καλύπτει το πρόσωπο της μπροστά από ξένους άντρες” (This has been quoted in Shaikh Bin Bazz’s pamphlet on Hijab and in the book ‘Islamic Fatwas regarding Women’ and in the Arabic version of the book “hijaab Wa Safur” page #51).
Ο μούφτι Ανουάρ Αλί Αντάμ αλ-Μαδάχιρι από το Τρινιντάντ, είπε: “Οι σέϊχ Μάλικ, Άχμεντ ιμπν Χάνμπαλ και ο σέϊχ Σάφιι, είπαν ότι το νικάμπ (το κάλυμα που καλύπτει το πρόσωπο εκτός από τα μάτια) είναι υποχρεωτικό για μια γυναίκα να φοράει μπροστά σε ξένους άντρες ενώ ο ιμάμ Άμπου Χανίφα είπε ότι μπορεί μια γυναίκα να δείξει το πρόσωπο και τα χέρια, αρκεί να μην υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα να προκληθεί κάποιος, διαφορετικά απαγορεύεται σε μια γυναίκα να δείξει το πρόσωπο της”
(This is from the fatwaa issued by Mufti Anwar Ali Adam Al Mazahiri on 13/9/99. He derived the opnions of the 4 Imaams from these sources Tafseer Ibn Katheer, Tafseer Ma’rifatul Qur’aan, Durre Muhtaar, Fatawa Shami, Al Mabsoot, Fathul Qadeer. And the opinion of Imaam Abu hanifah is a directly derived from his statements in the Famous book of hanafi Fiqh Fatwaa Shami).
Το ίδιο είπαν και άλλοι scholars όπως ο Ibn Al-Mandhur, ο Abu Βakr Jassas, ο ιμάμης Γκαζάλι και ο Ibn Hajar Al-Asqalanee. Επίσης στο γνωστό βιβλίο “Fiqh Durrul Mukhtar” λέγεται ότι απαγορεύεται στις γυναίκες να δείχνουν το πρόσωπο τους.
Εδώ ωστόσο πρέπει να πω ότι δεν είναι ακριβώς έτσι. Ο Αμπντουλλάχ ιμπν Αμπμπάς (ραντιγιαλλάχου άνχου) που ήταν ανιψιός του προφήτη, είπε ότι όταν αποκαλύφτηκε το εδάφιο «33:59», καθιερώθηκε ως υποχρέωση για τις γυναίκες να καλύπτουν ολόκληρο το σώμα τους εκτός από τα μάτια τους ενώ αργότερα (μετά τη μάχη εναντίον των «Μπενί αλ-Μουστάλικ») που αποκαλύφτηκε το εδάφιο «24:31» επιτράπηκε οι γυναίκες να δείχνουν το πρόσωπο και τα χέρια (μετά από τον καρπό). Έτσι λοιπόν το νικάμπ (το ύφασμα που καλύπτει το πρόσωπο εκτός από τα μάτια) είναι πλέον απλά μουσταχάμπ (συνιστόμενο) και όχι φαρντ (υποχρεωτικό). Αυτό λοιπόν που πρέπει μία γυναίκα να καλύπτει, είναι ολόκληρο το σώμα της εκτός από τις παλάμες και το πρόσωπο.
Η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είπε:
“Όταν ήμασταν με τον απεσταλμένο του Θεού, οι καβαλάρηδες πέρναγαν από κοντά μας. Όταν μας πλησίαζαν, ρίχναμε το ρούχο μας πάνω στο πρόσωπο μας και όταν έφευγαν, το αποκαλύπταμε” (Sunan Abu Dawood, Book 10, Hadith #1829).
Ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε:
“Μια γυναίκα η οποία βάζει άρωμα και περνάει μέσα από ένα πλήθος, έχει κάνει το πρώτο βήμα προς τη μοιχεία” (Mishkat, Hadith #1065; Abu Dawud, Hadith #4161)
Ο Άμπου Αουσάϊντ αλ-Ανσάρι είπε ότι ο προφήτης είπε:
“..οι γυναίκες να μην περπατάτε στη μέση του δρόμου” (Sahih al-Bukhari).
Επίσης απαγορεύεται η συζήτηση άσεμνου σεξουαλικού περιεχομένου ανάμεσα σε δύο ανθρώπους του αντίθετου φύλου που δεν είναι σύζυγοι αλλά δεν απαγορεύεται να κουβεντιάζουν για κάτι σωστό, ηθικό, θρησκευτικό ή γενικά για κάτι μη ανήθικο απαγορεύεται όμως η χειραψία ανάμεσα τους και ο οποιοσδήποτε εναγκαλισμός.
Επίσης τα ρούχα τα οποία θα φοράει η γυναίκα, δεν πρέπει να είναι λεπτά, διάφανα ή στενά. Η γυναίκα πρέπει να φοράει τέτοια ρούχα που να μη δείχνουν τη γραμμή του σώματος ούτε στο ελάχιστο. Κάποτε κάποιες γυναίκες απ’ τη φυλή Μπενί Ταμίμ επισκεφτήκαν την Άϊσα και όταν τις είδε να φοράνε λεπτά στενά ρούχα, τις είπε: “Αν είστε πιστές γυναίκες, αυτά δεν είναι ρούχα για πιστές γυναίκες” (Tafsir al-Qurtubi).
Επίσης ο προφήτης είχε πει ότι δεν θα μεσολαβήσει κατά την Ημέρα της Κρίσης για δύο κατηγορίες ανθρώπων και δήλωσε ότι η μια αυτή κατηγορία ήταν γυναίκες γυμνές (Sahih Muslim) ,εννοώντας προφανώς σημερινές γυναίκες οι οποίες φοράνε λεπτά και στενά ρούχα όπως κολάν, παντελόνια, μίνι φούστες, ντεκολτέ κ.τ.λ.
Γιατί λοιπόν πρέπει στο Ισλάμ οι άντρες να καλύπτουν το μέρος εκείνο του σώματος τους από τα γόνατα μέχρι τον αφαλό και οι γυναίκες ολόκληρο το σώμα εκτός από το πρόσωπο και τις παλάμες των χεριών τους? Απλά για σεμνότητα. Η μαντίλα λοιπόν στο Ισλάμ (σε αντίθεση με τον Χριστιανισμό στον οποίο η μαντίλα συμβολίζει την κυριαρχία του άντρα πάνω στη γυναίκα σύμφωνα με την Κ.Διαθήκη) στο Ισλάμ η μαντίλα (χιτζάμπ, νικάμπ, τζιλμπάμπ κ.α.) συμβολίζει τη σεμνότητα και ΠΡΟΦΥΛΑΣΕΙ τη γυναίκα από το βλέμμα των ξένων. Αυτό είναι όλο το νόημα, η σεμνότητα συνιστάται στις γυναίκες για να τις προστατεύει από την παρενόχληση ή απλά η σεμνότητα είναι προστασία. Επομένως, ο μόνος λόγος της καλύπτρας στο Ισλάμ είναι η προστασία. Η Ισλαμική καλύπτρα, αντίθετα με την καλύπτρα στη Χριστιανική παράδοση, δεν είναι σημείο κυριαρχίας του άντρα στη γυναίκα ούτε είναι σημείο της υποταγής της γυναίκας στον άντρα. Η Ισλαμική καλύπτρα αντίθετα με την καλύπτρα στην Ιουδαϊκή παράδοση, δεν είναι μόνο σημείο πολυτέλειας και διάκρισης κάποιων αριστοκρατισσών παντρεμένων γυναικών. Η Ισλαμική καλύπτρα είναι μόνο σημείο σεμνότητας με σκοπό να προστατεύσει τις γυναίκες, όλες τις γυναίκες. Η Ισλαμική φιλοσοφία είναι ότι είναι πάντοτε καλύτερο ν’ ασφαλίζουμε αντί να λυπόμαστε. Πράγματι, το Κοράνι μεριμνά τόσο πολύ για την προστασία των σωμάτων των γυναικών και τη φήμη των γυναικών, που ένας άντρας ο οποίος θα τολμήσει να κατηγορήσει άδικα μια γυναίκα για έλλειψη αγνότητας θα τιμωρηθεί αυστηρώς:
“Όσοι κατηγορούν ενάρετη γυναίκα για μοιχεία και δεν προσάγουν τέσσερις μάρτυρες βεβαίωσης, τιμωρείστε τους με ογδόντα μαστιγώματα. Ο ισχυρισμός τους απορρίπτεται ολοσχερώς καθότι είναι ασεβείς” (Κοράνι 24:4).
Ας συγκριθεί αυτή η αυστηρή στάση του Κορανίου με την εξαιρετικά χαλαρή τιμωρία του βιασμού στη Βίβλο: “Αν κάποιος συναντήσει μια νέα παρθένα μη αρραβωνιασμένη και συνουσιαστεί μαζί της και τους ανακαλύψουν• τότε, ο άντρας που κοιμήθηκε μαζί της θα δώσει στον πατέρα της νέας πενήντα σίκλους ασήμι κι αυτή θα είναι γυναίκα του, επειδή την ταπείνωσε, δεν μπορεί να τη διαζευχθεί για την υπόλοιπη ζωή του..” (Δευτερονόμιο 22:28-30).
Πρέπει κάποιος να κάνει μια απλή ερώτηση εδώ, ποιός στ’ αλήθεια τιμωρείται; Ο άντρας, που πλήρωσε μόνο πρόστιμο για βιασμό ή η κοπέλα που είναι αναγκασμένη να παντρευτεί το βιαστή της και να ζήσει μαζί του για την υπόλοιπη ζωή του; Μια άλλη ερώτηση που επίσης θα πρέπει να ερωτηθεί είναι : ποια είναι πιο προστατευτική για τις γυναίκες, η Κορανική αυστηρή στάση ή η Βιβλική χαλαρή στάση;
Μερικοί, ειδικά στη Δύση, τείνουν να περιγελούν τ’ όλο επιχείρημα της σεμνότητας για προστασία. Το επιχείρημά τους είναι ότι η καλύτερη προστασία είναι η εξάπλωση της μόρφωσης, της πολιτισμένης συμπεριφοράς και της αυτοσυγκράτησης. Θα μπορούσαμε να πούμε :έξοχα αλλά δεν αρκεί. Εάν ο ‘πολιτισμός’ είναι επαρκής προστασία, τότε γιατί στη Βόρεια Αμερική (και όχι μόνο) δεν τολμάει κανείς να προχωρήσει μόνος σε σκοτεινό δρόμο – ή ακόμη να διασχίσει ένα άδειο χώρο στάθμευσης; Αν η μόρφωση είναι η λύση, τότε γιατί ένα αξιοσέβαστο πανεπιστήμιο, σαν το Κουίνζ έχει υπηρεσία ‘συνοδείας στο σπίτι’ κυρίως για τις φοιτήτριες της Πανεπιστημιούπολης;
Αν η αυτοσυγκράτηση είναι η απάντηση, τότε γιατί περιπτώσεις σεξουαλικής παρενόχλησης σε χώρο εργασίας αναγγέλλονται καθημερινά στις ειδήσεις των ΜΜΕ; Ένα δείγμα των κατηγορούμενων για σεξουαλική παρενόχληση, στα τελευταία χρόνια, περιλαμβάνει : Αξιωματικούς του Ναυτικού, Διευθυντές, Καθηγητές Πανεπιστημίου, Γερουσιαστές, Αρεοπαγίτες, και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ!
Δεν πίστευα τα μάτια μου, όταν διάβασα τις παρακάτω στατιστικές, γραμμένες σε φυλλάδιο, που εκδόθηκε από τον Πρύτανη του Γραφείου των Θηλυκών Φοιτητικών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο του Κουίνζ :
• Στον Καναδά, μια γυναίκα κάθε 6 λεπτά δέχεται σεξουαλική επίθεση,
• 1 στις 3 γυναίκες στον Καναδά θα δεχτεί επίθεση σε κάποια στιγμή της ζωής της,
• 1 στις 4 γυναίκες βρίσκονται στο ρίσκο του βιασμού ή της απόπειρας βιασμού κατά τη διάρκεια της ζωής της,
• 1 στις 8 γυναίκες θα δεχτεί σεξουαλική επίθεση ενώ φοιτεί και
• μια μελέτη βρήκε ότι το 60% των αντρών ηλικίας φοίτησης, λένε ότι θα διέπρατταν σεξουαλική επίθεση, αν ήταν σίγουροι ότι δε θα τους έπιαναν.
Κάτι είναι βασικά λανθασμένο στην κοινωνία που ζούμε. Μια ριζοσπαστική αλλαγή στο ύφος της ζωής της κοινωνίας και της κουλτούρας είναι απαραιτήτως αναγκαία. Μια κουλτούρα σεμνότητας είναι έντονα αναγκαία, σεμνότητα στο ντύσιμο, στο λόγο και στους τρόπους αντρών και γυναικών. Αλλιώς οι φρικτές στατιστικές θα μεγαλώσουν μέρα με τη μέρα και δυστυχώς, μόνο οι γυναίκες θα πληρώσουν το τίμημα. Στην πραγματικότητα όλοι υποφέρουμε αλλά όπως έχει πει ο Χ. Γκιμπράν, “…διότι αυτός, που δέχεται τα χτυπήματα δεν είναι σαν αυτόν που τα μετράει…” 84
Επίσης πολλοί θεωρούν ότι η γυναικεία ισλαμική ενδυμασία είναι κάτι αναχρονιστικό αλλά αυτό είναι λάθος. Οι Μουσουλμάνες κάνουν διάφορες δουλειές και σε καμία από αυτές δε υποτιμόνται ή εμποδίζονται από τον τρόπο ντυσίματός τους. Όσο για το αν είναι παρωχημένο το ντύσιμο για τη σύγχρονη εποχή, μάλλον είναι το πλέον κατάλληλο λόγω της πτώσης των ηθικών αξιών.
Όσοι λένε ότι το Ισλαμικό ντύσιμο είναι ξεπερασμένο έχουν άγνοια. Η κατάπτωση της ηθικής και οι δοκιμασίες των καιρών καθιστούν τη μαντίλα απαραίτητη. Τα σεξουαλικά εγκλήματα δεν έχουν όριο πια. Παρόλα αυτά η κοινωνία λέει στη γυναίκα να φορά ό,τι θέλει, και όταν συμβεί ένας βιασμός, η γυναίκα είναι αυτή που δικάζεται και η πρώτη ερώτηση που της κάνουν είναι “Τι φορούσες”; Αυτό το θέμα μοιάζει στημένο, σκηνοθετημένο ενάντια στην αποκαλούμενη “σύγχρονη γυναίκα”. Επίσης έχει άμεση συνάρτηση ο σεβασμός που τρέφει ένας άνδρας για μία γυναίκα, και το ποσοστό του κορμιού της που αφήνει ακάλυπτο.
Θα υπενθυμίσω ένα παράδειγμα ευσέβειας μιας γυναίκας η οποία φορούσε την ισλαμική ενδυμασία, πριν αυτή γίνει υποχρεωτική. Ο Θάμπιτ ιμπν Κάϊς (ραντιγιαλλάχου άνχου) είπε ότι μία γυναίκα, η Ουμ Χάλλαντ πήγε στον προφήτη καλυμμένη για να ρωτήσει για τον γιο της που είχε σκοτωθεί σε μία μάχη. Τότε ακόμα η ισλαμική ενδυμασία δεν είχε γίνει υποχρεωτική. Όταν λοιπόν οι σαχάμπα (ακόλουθοι) του προφήτη την είδαν καλυμμένη, της είπαν: “Ερχεσαι εδώ να ρωτήσεις για τον γιο σου ενώ καλύπτεις το πρόσωπο σου?” και εκείνη απάντησε: “Μπορεί να έχω χάσει τον γιο μου αλλά δεν έχασα την ηθική μου…”
(Sunan Abu Dawood Book 14, Hadith #2482).
Επομένως, μια κοινωνία σαν την Γαλλία, που αποβάλλει από τα σχολεία τα κορίτσια εξαιτίας της σεμνής τους αμφίεσης, τελικά βλάπτει τον ίδιο της τον εαυτό. Είναι σήμερα μια από τις μεγαλύτερες ειρωνείες του κόσμου μας ότι η ίδια αυτή καλύπτρα του κεφαλιού θεωρείται σημείο ‘αγιότητας’, όταν τη φοράνε οι Καθολικές Καλόγριες αποσκοπώντας στην ένδειξη της κυριαρχίας του άντρα και σημείο ‘καταπίεσης’ όταν το φοράνε οι Μουσουλμάνες γυναίκες για προστασία.
ΜΕΡΟΣ 16 - Απάντηση στις κριτικές. ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΝΟΙΑ.
Εδώ τώρα θα ήθελα να λύσω μερικές απορίες και ορισμένες παρεξηγήσεις.
Λένε οι επικριτές του Ισλάμ ότι το Κοράνι επιτρέπει το σεξ μεταξύ Μουσουλμάνων και των αιχμαλώτων ή σκλάβων γυναικών (π.χ. εκείνων που κατέχει το δεξί τους χέρι):
“Οι Πιστοί πρέπει (τελικά) να νικήσουν -Εκείνοι που ταπεινώνουν τον εαυτόν τους όταν προσεύχονται, που αποφεύγουν μάταιες συζητήσεις, που είναι ενεργοί στην ελεημοσύνη, που απέχουν από το σεξ, εκτός με εκείνες που τους ενώνουν τα δεσμά του γάμου, ή με εκείνες (τις αιχμάλωτες) που το δεξί τους χέρι κατέχει, επειδή (στην περίπτωση αυτή) δεν θεωρούνται κατακριτέοι” (Κοράνιο, 23:1-6).
“Όχι όμως εκείνοι που είναι αφιερωμένοι στην προσευχή – εκείνοι που μένουν αμετακίνητοι στην προσευχή τους. Και εκείνοι που στην περιουσία τους ευρίσκεται ένα αναγνωρισμένο δικαίωμα (για τον ενδεή) που ζητά και που εμποδίζεται (για κάποιο λόγο να ζητήσει), και εκείνοι που παραμένουν στην αλήθεια της Ημέρας της Κρίσεως – και εκείνοι που φοβούνται την δυσαρέσκεια του Κυρίου τους, επειδή η δυσαρέσκεια του Κυρίου τους είναι το αντίθετο της Ειρήνης και Γαλήνης, και εκείνοι που φυλάσσουν την αγνότητά τους, εκτός μόνο με τις συζύγους τους και εκείνες (τις αιχμάλωτες) που το δεξί τους χέρι κατέχει, διότι (τότε) δεν εμπίπτουν σε φταίξιμο” (Κοράνι, 70:22-30).
Η πρακτική του σεξ με αιχμαλωτισμένες γυναίκες αναφέρεται συχνά στο χαντίθ:
Ο Αγγελιοφόρος του Αλλάχ (αλέϊχι σαλάμ) έστειλε στρατό στο Autas και αντιμετώπισε εκεί τον εχθρό και πολέμησε μαζί τους. Αφού τους κατατρόπωσε και τους αιχμαλώτισε, οι Σύντροφοι του Αγγελιοφόρου του Αλλάχ (αλέϊχι σαλάμ) φάνηκαν να αποφεύγουν την συνουσία με τις αιχμαλωτισμένες γυναίκες, επειδή εκείνες είχαν συζύγους πολυθεϊστές. Τότε ο Αλλάχ ο Ύψιστος, εμήνυσε κάτω πως; “Και τις γυναίκες τις ήδη παντρεμένες, εκτός από εκείνες που το δεξί σας χέρι κατέχει (4:24)” (δηλ., ήσαν νόμιμες για αυτούς, όταν η περίοδος Idda τελείωνε).
Λένε οι επικριτές του Ισλάμ:
“Οι αιχμάλωτες αυτές ήσαν γυναίκες των οποίων οι σύζυγοι και οικογένειες είχαν δολοφονηθεί από τους Μουσουλμάνους. Θα δέχονταν πρόθυμα την συνουσία με τους άνδρες αυτούς, που είχαν δολοφονήσει τις οικογένειές τους; Μάλλον όχι. Αλλά, αφού το Κοράνι και ο Μωάμεθ ενέκριναν το σεξ με τις αιχμάλωτες αυτές, τότε μάλλον εξυπακούεται πως ο Μωάμεθ επέτρεπε να τις βιάζουν….”
Απάντηση:
Όταν το Ισλάμ αποκαλύφθηκε στον Προφήτη Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) πριν 1400 + χρόνια, η δουλεία ήταν ένα κοινωνικό γεγονός όπως επίσης και η αιχμαλωσία σε πολέμους. Όταν γινόντουσαν πόλεμοι μεταξύ των Μουσουλμάνων και τον παγανιστών εξαιτίας της καταδίωξης που κάνανε οι δεύτεροι στους πρώτους, ο νικητής έπαιρνε αιχμάλωτους πολέμου όπου αργότερα γινόντουσαν δούλοι και υπηρέτες. Είχαν την επιλογή να πληρώσουν και να αφεθούν ελεύθεροι η να κρατήσουν το πιστεύω τους σαν δούλοι. Ο αρθρογράφος ξεχνάει το γεγονός ότι αυτή η πρακτική ήταν κοινωνικό φαινόμενο.
Αυτό όμως που δεν γνωρίζει ο αρθρογράφος (αυτός που έγραψε τις κατηγορίες εναντίον του Ισλάμ) είναι ότι το Ισλάμ έπαιξε μεγάλο ρόλο στην εξαφάνιση της δουλείας, και σταδιακά την εξαφάνισε. Οι Μουσουλμάνοι απαγορευόταν να έχουν δούλους η σκλάβους ομόθρησκους, έτσι όταν εξαπλώθηκε το Ισλάμ ταυτόχρονα και σταδιακά εξαφανιζόταν και η δουλεία.
Το Ισλάμ αντιμετώπισε την δουλεία σαν ένα κακό κοινωνικό φαινόμενο και σιγά σιγά (όχι αμέσως) την εξαφάνισε όπως έκανε και με την περίπτωση του αλκοόλ.
Οι δούλες και οι σκλάβες (και άντρες) στο Ισλάμ είχαν την καλύτερη αντιμετώπιση. Το Ισλάμ διέταζε τους Μουσουλμάνους να δέχονται τους σκλάβους και τις σκλάβες σαν αδέρφια τους και να τους συμπεριφέρονται με τον καλύτερο τρόπο, με καλοσύνη και αγάπη. Ο αρθρογράφος της Χριστιανικής Ομάδας προσπαθεί απελπισμένα να δείξει ότι οι Μουσουλμάνοι βίαζαν τις σκλάβες τους και τις αιχμάλωτες πολέμου. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν αληθεύει. Ο αρθρογράφος δεν έδωσε κανένα απολύτως στοιχείο, το μόνο που κατάφερε να δείξει είναι ότι στο Ισλάμ (συγκεκριμένα εκείνα τα πρώτα του χρόνια) επιτρέπει το σεξ με της αιχμάλωτες. Είναι αλήθεια ότι το Ισλάμ επιτρέπει το σεξ με τις αιχμάλωτες αλλά σε καμία περίπτωση δεν τον επιβάλει και απαγορεύει τον βιασμό τους. Για να δούμε κάποια στοιχεία για το επιχείρημα μου.
Ο Προφήτης είπε: “Μην προξενείτε κακό, βλάβη και ζημιά στους εαυτούς σας και στους άλλους” (Al-Daraqutni, Ibn Majah and Ahmad).
Άρα, σε καμία περίπτωση να βιάσουν γιατί ο βιασμός προκαλεί σωματική και ψυχολογική βλάβη, κακό, και ζημιά. Ο Προφήτης δίδαξε τον σεβασμό και την καλή μεταχείριση προς τις σκλάβες(σκλάβους) που δείχνει ότι ο βιασμός δεν επιτρέπεται.
Ο Προφήτης λέει: “Οι υπηρέτες σας και οι σκλάβες-σκλάβοι σας είναι αδέρφια σας. Όποιος έχει σκλάβα-σκλάβο έχει την υποχρέωση να τους δίνει φαγητό από την μερίδα του και ρούχα από αυτά που ντύνετε. Δεν πρέπει να τους βάζετε εργασίες πέρα από τις αντοχές τους. Αν πρέπει να τους βάλετε να κάνουν σκληρή εργασία τότε να τους βοηθήσετε” (Sahih al-Bukhari, Iman, 22; Adab, 44; Muslim, Iman, 38–40; Abu Dawud, Adab, 124).
Τα τελευταία λόγια που καταγράφει ο Αλί πριν το θάνατο του Προφήτη είναι: “Η Προσευχή! Η Προσευχή! Φοβηθείτε το Θεό όσων αναφορά τις σκλάβες-σκλάβους σας” (Al-Adab al-Mufrad Al-Bukhari , Nr. 158).
“Kανείς από εσάς όταν συστήνει την υπηρέτρια του η υπηρέτη του να λέει {από εδώ ο σκλάβος μου η σκλάβα μου} το καλύτερο είναι να τον συστήσει ως αδερφό του η αδελφή του” (Ahmed ibn Hanbal, Musnad, 2 ,4).
Λέγεται στο Ιερό Κοράνι:
“Και να λατρεύετε τον ΑΛΛΑΧ και να μην έχετε στην λατρεία Αυτού κανένα μέτοχο. Και να προσφέρετε καλοσύνη στους γονείς, τους συγγενείς στα ορφανά και στους φτωχούς στους γείτονες που συνδέεστε με συγγένεια και στους γείτονες που δεν είναι συγγενείς, στους στενούς συντρόφους (φίλους και συνεταίρους), και στους οδοιπόρους που συναντάτε και σ’ όσες έχετε σαν αιχμάλωτες. Γιατί ο ΑΛΛΑΧ δεν αγαπά τον υπερήφανο, τον ματαιόδοξο” (Κοράνι 4:36).
Πως λοιπόν υπό το φως αυτών το στίχων και των λεγομένων του Προφήτη δικαιολογείτε ο βιασμός προς τις αιχμάλωτες στο Ισλάμ; Είναι ολοφάνερο ότι το Ισλάμ όχι μόνο απαγορεύει τον Βιασμό αλλά και γενικά την κακομεταχείριση στις αιχμάλωτες και σκλάβες.
Τι γίνεται όμως αν αυτές οι αιχμάλωτες ήταν παντρεμένες; Ο τίτλος ιδιοκτησίας για μια αιχμάλωτη, παρέχεται κατόπιν απόφασης από τον Κυβερνήτη. Αν είναι παντρεμένη δεν μπορεί ο αφέντης της να έχει σεξουαλικές επαφές μαζί της αν πρώτα δεν χωρίσει και περάσουν 3 μήνες από τον χωρισμό. Το να πιάνεται και να μεταφέρεται σε Ισλαμική περιοχή η αιχμάλωτη λογικά λήγει και ο γάμος που έχει.
Επίσης είναι πολλή σημαντικό να σημειωθεί ότι οι αιχμάλωτες και σκλάβες είχαν κάθε δικαίωμα να ζητήσουν την απελευθέρωση τους κάτω από τον Κορανικό νόμο και ακόμα το Κοράνι περιγράφει τους Μουσουλμάνους σαν «ευσεβείς» όταν τους απελευθερώνει.
“Ευσέβεια δεν είναι μόνο να στρέφετε ανατολικά και δυτικά τα πρόσωπα σας αλλά η ευσέβεια είναι εκείνου που πιστεύει στον ΑΛΛΑΧ και στην Έσχατη Μέρα, στους Αγγέλους και στο Βιβλίο και στους προφήτες” Να δίνει από την περιουσία του, ενώ την αγαπάει για τους συγγενείς του, και για τα ορφανά, και για τους απόρους, και για τους οδοιπόρους, και τους ζητιάνους και για την απελευθέρωση των σκλάβων” (Κοράνι 2:177).
Ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε για το παραπάνω εδάφιο: ” Όποιος εφαρμόσει στη ζωή του το παραπάνω εδάφιο, έχει τελειοποιήσει την πίστη του”.
Ο αρθρογράφος μίλησε για εξαναγκαστικούς βιασμούς των σκλάβων. Πράγμα που πουθενά δεν υπάρχει στο Κοράνι και τα λόγια του Προφήτη. Τέλος, για άλλη μια φορά το Κοράνι αποστομώνει την κατηγορία αυτή σε ένα όμορφο στίχο:
“Και να παντρεύεστε – ανάμεσα σας άγαμους και τους ενάρετους από τους δούλους σας (είτε άνδρες – είτε γυναίκες). Αν είναι φτωχοί, ο ΑΛΛΑΧ θα τους πλουτίσει από τη Χάρη Του. Γιατί ο ΑΛΛΑΧ είναι Πολυγενναιόδωρος(και) Παντογνώστης.
Κι ας μείνουν αγνοί εκείνοι που δεν βρίσκουν τα μέσα για να παντρευτούν, μέχρις ότου ο ΑΛΛΑΧ τους πλουτίσει με (τα μέσα) της χάρης Του. Κι αν κανείς από τους σκλάβους σας που το δεξί σας χέρι εξουσιάζει (οι δούλοι να ζητήσουν με γραπτή αίτηση την ελευθερία τους (με τίμημα) κάνετε τους αυτή τη χάρη, αν ξέρετε ανάμεσα τους κανέναν που, να αξίζει αυτό το καλό. Και δώστε τους από την περιουσία του ΑΛΛΑΧ που σας έχει δώσει. Και μην αναγκάζετε τις παρθένες σας (τις σκλάβες) να εκπορνεύονται (αν επιθυμούν αγνότητα) για να κερδίσετε τα πρόσκαιρα αγαθά της ζωής αυτού του κόσμου. Κι όποιος τις εξαναγκάζει, ο ΑΛΛΑΧ – για τον εξαναγκασμό αυτόν -θα τις συγχωρήσει και θα στείλει – σ’ αυτές – την ευσπλαχνία Του” (Κοράνι 24:32-33).
Λένε κάποιοι επικριτές του Ισλάμ ότι ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) διατεινόταν πως τα μυαλά των γυναικών είναι ανεπαρκή, και πως τους έλειπε και η κοινή λογική.
Ο προφήτης είπε: “Ω, γυναίκες, θα πρέπει να κάνετε ελεημοσύνες και να ζητάτε πολλές φορές την συγχώρηση, επειδή σας είδα μαζικά ανάμεσα στους κατοίκους της Κόλασης”. Μια σοφή κυρία από αυτές είπε: “Πώς είναι, αγγελιοφόρε του Αλλάχ, και το είδος μας είναι μαζικά στην Κόλαση”; Πάνω σ’ αυτό παρατήρησε ο άγιος προφήτης: “Καταριέστε πολύ, και είστε αγνώμονες στους συζύγους σας. Κανέναν άλλο δεν έχω δει, που να του λείπει η κοινή λογική και να χωλαίνει στην πίστη, ενώ (ταυτόχρονα) να κλέβει την γνώση των σοφών, παρά μόνο εσάς”. Σε αυτό, σχολίασε η γυναίκα: “Τι έχει η κοινή λογική μας και η πίστη”? Εκείνος (ο προφήτης) παρατήρησε: “Η έλλειψη κοινής λογικής (κρίνεται επαρκώς από το γεγονός) ότι η μαρτυρία δύο γυναικών ισούται με την μαρτυρία ενός ανδρός. Αυτό είναι μια απόδειξη της έλλειψης κοινής λογικής” (Sahih Muslim).
Ο προφήτης (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε: “Δεν αληθεύει πως η μαρτυρία μιας γυναίκας ισούται με την μαρτυρία μισού ανδρός”; Η γυναίκα είπε “Ναι”. Εκείνος τότε είπε: “Αυτό είναι εξ αιτίας της ανεπάρκειας του μυαλού της” (Sahih al-Bukhari).
Λέει ένας επικριτής του Ισλάμ σχολιάζοντας τα παραπάνω:
“Προσέξτε εδώ πως, στην πρώτη παράγραφο, ο Μωάμεθ δικαιολογεί την πεποίθησή του πως οι γυναίκες υστερούν σε κοινή λογική, με το να λέει πως η μαρτυρία τους αξίζει όσο η μισή μαρτυρία ενός ανδρός. Και όμως, στην δεύτερη παράγραφο, ο Μωάμεθ δικαιολογεί την πεποίθησή του πως η μαρτυρία των γυναικών ισοδυναμεί κατά το ήμισυ με την μαρτυρία των ανδρών, με το να λέει πως οφείλεται στην ανεπάρκεια του μυαλού των γυναικών.
Αυτό είναι ένα κλασικό παράδειγμα «κυκλικής» λογικής. Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε πώς θα διεξαγόταν μια συζήτηση ανάμεσα στον Μωάμεθ και ένα πιο κριτικό «ερευνητή»
Ερευνητής: «Ω, Μωάμεθ, γιατί είναι γεμάτη από γυναίκες η Κόλαση;»
Μωάμεθ: «Επειδή τους λείπει η κοινή λογική!»
Ερευνητής: «Πώς το ξέρεις ότι τους λείπει η κοινή λογική;»
Μωάμεθ: «Η έλλειψη κοινής λογικής φαίνεται από το ότι η μαρτυρία τους αξίζει τα μισά απ’ ότι αξίζει η μαρτυρία ενός άνδρα!»
Ερευνητής: «Αλλά γιατί να αξίζει η μαρτυρία τους μόνο κατά το ήμισυ από του άνδρα;»
Μωάμεθ: «Εξ αιτίας της ανεπάρκειας του μυαλού τους!»
Ερευνητής: «Πώς το ξέρεις ότι τα μυαλά τους είναι ανεπαρκή;»
Μωάμεθ: «Η ανεπάρκεια του μυαλού τους φαίνεται από το γεγονός ότι η μαρτυρία τους αξίζει μισή ανδρική μαρτυρία.»
Ερευνητής: «Ξαναρωτάω, γιατί αξίζει τα μισά η μαρτυρία τους;»
Μωάμεθ: «
Επειδή τα μυαλά τους είναι ανεπαρκή!»
Ερευνητής: «Μάλλον τελικά το μόνο ανεπαρκές πράγμα εδώ, είναι ο συλλογισμός σου……»
Παρατηρήστε επίσης, πως οι ισχυρισμοί του Μωάμεθ είναι νοθεύσιμοι (λένε οι επικριτές του Ισλάμ). Δηλαδή, μπορούν να υποβληθούν σε εξέταση και, στην θεωρία, να καταρριφθούν. Μπορούμε δηλαδή πολύ εύκολα να στήσουμε ένα πείραμα, προκειμένου να διαπιστώσουμε αν οι δηλώσεις του Μωάμεθ περί κατωτερότητας της γυναικείας διάνοιας αληθεύουν. Επίσης μπορούμε κάλλιστα να στήσουμε ένα πείραμα όπου μια ομάδα ανδρών και μια ομάδα γυναικών θα είναι μάρτυρες στο ίδιο ατύχημα. Αν οι μαρτυρίες που θα συγκεντρωθούν από την ανδρική ομάδα αποδειχθούν δυο φορές πιο ακριβείς από τις μαρτυρίες της γυναικείας ομάδας, τότε οι δηλώσεις του Μωάμεθ θα έχουν δικαιωθεί. Από την άλλη όμως, αν οι μαρτυρίες από τις δυο ομάδες είναι όμοιες, μπορούμε να ξεγράψουμε τις ιδέες του Μωάμεθ, ως σεξιστικά σχόλια ενός ανθρώπου επηρεασμένου από κοινωνικές απόψεις”.
Απάντηση:
Το μόνο που βλέπουμε εδώ είναι η ανεπάρκεια κατανόησης του αρθρογράφου προς τον τρόπο όπου ο προφήτης μίλησε σε αυτές τις γυναίκες. Επίσης ο απολογητής της ομάδας δεν παρέθεσε ολόκληρο το κείμενο της ιστορίας. Όπου είναι το εξής:
Μια φορά ο Απόστολος του Θεού πήγε στο χώρο προσευχής (Μουσάλλα) την ημέρα της προσευχής της γιορτής (αλ φιτρ, αντχα). Μετά πέρασε από τις γυναίκες και τους είπε: “Γυναίκες! Δίνετε ελεημοσύνη γιατί όπως είδα οι περισσότεροι κάτοικοι της κόλασης ήσασταν εσείς”. ‘Ρώτησαν: “Για ποιο λόγω απόστολε του Θεού”? Απάντησε: “Καταριόσαστε συχνά και είστε αγνώμονες με τους άντρες σας. Δεν έχω δει κανέναν με τόση ανεπάρκεια νοημοσύνης και ανεπάρκεια θρησκείας όπως εσείς. Ένας προσεκτικός άντρας μπορεί να πλανευτεί από εσάς”. Οι γυναίκες απάντησαν: “Απόστολε του Θεού τι ανεπάρκεια νοημοσύνης και θρησκείας έχουμε”? Είπε: “Δεν είναι στοιχείο ότι οι δυο μαρτυρίες γυναικείες ισοδυναμούν με μια μαρτυρία ενός άντρα”? Απάντησαν καταφατικά. Είπε “αυτό είναι η ανεπάρκεια στην νοημοσύνη της”. Είπε: “Δεν είναι αλήθεια ότι μια γυναικά δεν μπορεί να νηστέψει και να προσευχηθεί κατά την διάρκεια της εμμηνόρροια της”; Οι γυναίκες απάντησαν καταφατικά. “Αυτό είναι η ανεπάρκεια στην θρησκεία της”.
Όπως καταλάβατε ο αρθρογράφος της ομάδας των Χριστιανών έκοψε και έραψε τα λόγια του Προφήτη στα μέτρα του. Επίσης ο αρθογράφος δεν γνωρίζει τον τρόπο ομιλίας του Προφήτη ο οποίος όταν χρησιμοποίησε τις λέξεις “ανεπάρκεια νοημοσύνης(όχι μυαλού) και θρησκείας” ήθελε απλά να υπερβάλει για να τους τραβήξει το ενδιαφέρον σε αυτό που πραγματικά ήθελε να τους πει. Είναι καταγεγραμμένο και σε άλλα χαντίθ (λόγια) του προφήτη ότι ο προφήτης χρησιμοποιεί τέτοιου είδους υπερβολές, λέγοντας λόγια τα οποία είναι άσχετα με το κεντρικό του θέμα μόνο και μόνο να τραβήξει την προσοχή. Επίσης η δήλωση του εκφράζει έκπληξη από το γεγονός ότι ένας άντρας προσεκτικός και λογικός μπορεί να ξεμυαλιστεί από μια γυναικά και να αρχίσει να χαλάει η συμπεριφορά του και η αξιοπρέπεια του.
Το κείμενο επίσης αναφέρει ότι οι γυναίκες ζήτησαν από τον Προφήτη να τους διευκρινίσει τι εννοούσε. Η διευκρίνιση του Προφήτη δεν έδειξε σε καμιά περίπτωση ότι οι γυναίκες είναι κατώτερες έναντι του άνδρα. Η ανεπάρκεια της νοημοσύνης ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ στο γεγονός ότι ορισμένες φορές δυο γυναίκες μάρτυρες χρειάζονται όταν από την άλλη χρειάζεται ένας άντρας μάρτυρας. Αυτό έχει να κάνει σχέση με τον ρόλο της γυναίκας και του άντρα που έχουν σε μια Ισλαμική κοινωνία (και που το εξήγησα παραπάνω). Δεν έχει να κάνει, και σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει ότι η Γυναίκα έχει ανεπάρκεια μυαλού όπως θέλει η Χριστιανική ομάδα να δείξει.
Ο Προφήτης επίσης το έλεγε και με μορφή χιούμορ στις γυναίκες διότι ήταν ημέρα χαράς και γιορτής. Σε καμιά περίπτωση ο Προφήτης δεν θα ήθελε να προσβάλει τις γυναίκες στα καλά του καθουμένου. Έτσι λοιπόν ο συλλογισμός του ερευνητή που παρατίθεται από την απολογητική ομάδα των Χριστιανών πέφτει στο κενό και ακόμα χειροτέρα έχουμε λογικά σφάλματα (fallacies) όταν δεν γνωρίζουν τα βασικά στοιχειά του κειμένου. Πάρω όλα αυτά όμως η άγνοια τους δεν τους εμποδίζει να κάνουν κριτική όπως επίσης ανακόλουθα πειράματα.
Εδώ θέλω να πω κάτι άλλο.
Ο Αμπντουλλάχ ιμπν Όμαρ (ραντιγιαλλάχου άνχου) είπε ότι ο προφήτης Μουχάμμεντ (η ευλογία και η ειρήνη του ΑΛΛΑΧ σ’ αυτόν) είχε πει: “Ο διάβολος βρίσκεται στη γυναίκα, στο σπίτι και στο άλογο”
(παρεξηγημένη προέλευση).
Για το παραπάνω λοιπόν χαντίθ (λόγο) του προφήτη που το εμφανίζουν πολλοί επικριτές του Ισλάμ, θέλω να πω ότι το χαντίθ δεν είναι ολόκληρο αλλά η πραγματική μορφή του παραπάνω χαντίθ είναι αλλιώς. Ο Άμπου Χάσαν είπε ότι δύο άντρες πήγαν στην σύζυγο του προφήτη Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) και της είπαν ότι ο Άμπου Χουράϊρα (ραντιγιαλλάχου άνχου) είπε ότι ο προφήτης είχε πει ότι η κακιά διαβολική τύχη βρίσκεται στη γυναίκα, στο σπίτι και στα άλογα. Τότε η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είπε: “Μα τον ΑΛΛΑΧ που αποκάλυψε το Κοράνι στον απεσταλμένο Του, ποτέ δεν είπε ο προφήτης κάτι τέτοιο αλλά είπε ότι αυτή την αντίληψη την είχαν οι αμαθείς (οι παγανιστές)”
(Ahmed ibn Hanbal, al-Musnad).
Ο Άμπου Δαρ αλ-Γκιφάρι (ραντιγιαλλάχου άνχου) είπε ότι ο προφήτης είχε πει: “Οταν κάποιος από σας στέκεται για προσευχή, ας βάλει μπροστά του κάτι σαν εμπόδιο γιατί αν δεν βάλει μπροστά του κα΄τι σαν εμπόδιο, τότε η προσευχή του θα ακυρωθεί αν περάσει μπροστά του ένας γάϊδαρος, μια γυναίκα και ένας μαύρος σκύλος…” (Sahih Muslim).
Πολλοί επικριτές του Ισλάμ χρησιμοποιούν το παραπάνω χαντίθ (λόγο) του προφήτη για να δείξουν ότι ο προφήτης παρομοίαζε τις γυναίκες με τα γαϊδούρια και τα σκυλιά αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια γιατί ο Άμπου Σαίντ αλ Χούντρι (ραντιγιαλλάχου άνχου) είπε ότι είχε ακούσει τον προφήτη να λέει: “Αν κάποιος από σας προσεύχεται πίσω από ένα εμπόδιο (σούτρα) και κάποιος άλλος προσπαθήσει να περάσει από μπροστά του, τότε (ο προσευχόμενος) θα έπρεπε να τον εμποδίσει και αν (ο διερχόμενος) αρνηθεί, τότε θα πρέπει (ο προσευχόμενος) να τον σμπρώξει γιατί είναι ο σατανάς” (Sahih al-Bukhari).
Έτσι λοιπόν όχι μόνο γυναίκες γαϊδούρια και σκυλιά αλλά και άντρες αν περάσουν μπροστά από κάποιον που προσεύχεται, τότε και πάλι θα ακυρωθεί η προσευχή.
Εδώ θα ήθελα να αναφερθώ και στο θέμα της κλειτοριδεκτομής, το οποίο πολλοί παρεξηγούν και το θεωρούν ως ένα ισλαμικό έθιμο.
Λένε ότι η περιτομή είναι υποχρεωτική για κάθε αρσενικό και θηλυκό. Λένε ψέματα. Ο προφήτης Μουχάμμεντ (η ευλογία και η ειρήνη του ΑΛΛΑΧ σ’ αυτόν) είχε πει: “Η περιτομή είναι Σούννα για τον άντρα και μακρούμα για τη γυναίκα” (Sunan Bayhaki).
“Σούννα” σημαίνει “Παράδοση” (δηλαδή κάτι μη υποχρεωτικό στο Ισλάμ) ενώ “Μακρούμα” σημαίνει απλά “Κάτι καλό” (κάτι δηλαδή που δεν είναι καν παράδοση).
Η ιστορική καταγωγή του εθίμου του σεξουαλικού ακρωτηριασμού χάνεται κάπου ανάμεσα στη σημιτική και αιγυπτιακή παράδοση. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι τον 5ο αιώνα π.Χ. , οι Φοίνικες, οι Χετταίοι και οι Αιθίοπες πραγματοποιούσαν κλειτοριδεκτομή στα κορίτσια τους. Το έθιμο παρατηρήθηκε από ιστορικούς-ανθρωπολόγους ερευνητές στις τροπικές ζώνες της Αφρικής, στις Φιλιππίνες, στις φυλές του Αμαζονίου, στους Ίνκας του Μεξικού , στους Αβοριγίνες της Αυστραλίας…Ο Στράβων αναφέρεται στη “γυναικεία περιτομή” στην Ερυθρά Θάλασσα, “όπως έπρατταν οι Ιουδαίοι”.
Ο Έλληνας γεωγράφος Αγαθαρχίδης , στην πτολεμαϊκή εποχή , περιγράφοντας τους Τρωγλοδύτες , φυλή εγκατεστημένη στα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας, γράφει: “Έχουν έθιμο να κόβουν μέρη των γεννητικών τους οργάνων , όπως έκαναν οι Αιγύπτιοι. Γι’ αυτό οι Έλληνες τους ονομάζουν κολοβούς”.
Η πρακτική ξεπερνά ιστορικά και γεωγραφικά την περιοχή του Ισλάμ, το οποίο ωστόσο την έχει “χρεωθεί” τους τελευταίους αιώνες, καθότι απαντάται πρωτίστως σε περιοχές της μουσουλμανικής Αφρικής και της Ινδονησίας. Πάντως, δεν μπορούμε να μιλάμε για ένα αυστηρά μουσουλμανικό έθιμο, εφόσον απουσιάζει από την περιοχή του λεγόμενου “σκληρού πύρινα” του Ισλάμ (Σαουδική Αραβία κ.τ.λ), ενώ αντίθετα παρατηρείται ακόμη και σε μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς, όπως στους Κόπτες χριστιανούς της Αιθιοπίας και της Αιγύπτου, στους αυτόχθονες του Αμαζονίου, των Φιλιππίνων , του Μεξικού και της Αυστραλίας, κλπ. Επιπλέον δεν υπάρχει καμιά αναφορά σεξουαλικού ακρωτηριασμού των γυναικών μέσα στο Κοράνι.
Ο ιμάμης Mustafa Abdullahi Aden τελευταία διακηρύσσει ότι η γυναικεία περιτομή είναι θρησκευτικό καθήκον…Και συστήνει την αγαπημένη του μέθοδο, που αφαιρεί ολοκληρωτικά όλα τα γυναικεία εξωτερικά όργανα.
Ο ιμάμης αυτός κάνει λάθος. Υπάρχουν τέσσερις τύποι κλειτοριδεκτομής.
Τύπος 1. Εκτομή της ακροποσθίας με ή χωρίς εκτομή μέρους ή ολόκληρης της κλειτορίδας.Ο όρος που χρησιμοποιείται για τον τύπο αυτόν είναι περιτομή, τυπική περιτομή (ritualistric circumcision), sunnah (ο όρος αυτός δεν είναι σωστός), κλειτοριδεκτομή.
Τύπος 2. Εκτομή της κλειτορίδας με μερική ή ολική εκτομή των μικρών χειλέων. Οι όροι που χρησιμοποιούνται για τον τύπο 2 είναι κλειτοριδεκτομή sunnah (ο όρος αυτός δεν είναι σωστός), εκτομή και περιτομή.
Τύπος 3. Εκτομή μέρους ή όλων των μικρών και μεγάλων χειλών και ράψιμο /στένεμα της εισόδου του κόλπου (αγκτηριασμός-infibulation). Οι όροι που χρησιμοποιούνται για τον τύπο 3 είναι αγκτηριασμός, Φαραωνική ή Σομαλική περιτομή.
Τύπος 4. Αταξινόμητες περιπτώσεις που περιλαμβάνουν:
“Απλό ή διαμπερές τρύπημα ή τομή στην κλειτορίδα και/η τα χείλη του αιδοίου”, “Καυτηριασμός με κάψιμο της κλειτορίδας και των πέριξ ιστών”, “Γδάρσιμο των ιστών γύρω από την είσοδο του κόλπου (κοψίματα-angurga) ή κόψιμο του κόλπου (κοψίματα- gishiri)”, “Εισαγωγή διαβρωτικών μέσων ή φυτών στον κόλπο ώστε να προκληθεί αιμορραγία ή με τον σκοπό να γίνει ποιο σφικτός ή στενός”.
Ο τρίτος και ο τέταρτος τύπος της κλειτοριδεκτομής είναι αυστηρά απαγορευμένες στο Ισλάμ, είναι αρχαίες παγανιστικές πρακτικές και δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με το Ισλάμ (αν και υποστηρίζονται από ορισμένους μισογύνιδες ιμάμηδες).
Αναφέρουν οι συκοφάντες ένα σημείο απ’ τη ζωή του προφήτη όπου είδε μία γυναίκα να κάνει κλειτοριδεκτομή σε ένα μικρό κοριτσάκι και της είπε: “Αφαίρεσε αλλά ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙΣ”. Ο προφήτης αναφερότανε στους δύο πρώτους τύπους κλειτοριδεκτομής η οποία γινότανε ΜΟΝΟ όταν κάποια κορίτσια είχαν πολύ διογκωμένη κλειτορίδα (εξαιτίας της ζέστης). Οι άλλοι δύο τύποι (ο 3ος και ο 4ος) κλειτοριδεκτομής είναι κτηνωδίες και δεν έχουν απολύτως καμία σχέση με το Ισλάμ.
Ένα άλλο θέμα το οποίο θα ήθελα να σχολιάσω και το οποίο συχνά επικρίνουν, είναι η σεξουαλική επαφή. Όπως είπα, η γυναίκα στο Ισλάμ μπορεί να αρνηθεί στον άντρα να πλύνει τα ρούχα του, μπορεί να αρνηθεί να καθαρίσει το σπίτι του, μπορεί να αρνηθεί να θηλάσει ακόμα και το ίδιο τους το παιδί και είναι υποχρεωμένος ο σύζυγος να την πληρώσει. Το μόνο που δεν μπορεί να του αρνηθεί, είναι η σεξουαλική επαφή, γιατί οι άγγελοι «Θα την καταριούνται» μέχρι το επόμενο πρωί, όπως είχε πει ο προφήτης. Να πω βέβαια εδώ κάτι που οι επικριτές του Ισλάμ ξεχνούν να αναφέρουν ή δεν αναφέρουν επίτηδες, ότι και ο άντρας δεν πρέπει να αρνείται τη σεξουαλική επαφή από την σύζυγο του και ότι αν ένας άντρας δεν ικανοποιεί τη σύζυγο του σεξουαλικά, τότε αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως αιτία διαζυγίου από τα ισλαμικά δικαστήρια.
Επίσης θα αναφερθώ και στο εδάφιο 2:223 :
“Οι γυναίκες σας είναι για σας όπως η καλλιεργήσιμη γη. Καλλιεργείστε την όποτε και όπως θέλετε όμως προηγουμένως, κάντε μια καλή πράξη για την ψυχή σας και σεβαστείτε τον ΑΛΛΑΧ και μάθετε ότι πρόκειται να Τον συναντήσετε…” (Κοράνι, 2:223).
Συχνά λοιπόν οι επικριτές του Ισλάμ χρησιμοποιούν το παραπάνω εδάφιο για αν αποδείξουν δήθεν ότι η γυναίκα στο Ισλάμ αποτελεί κτήμα του άντρα αλλά «ξεχνάνε» να πουν ότι το εδάφιο αυτό έχει σχέση με τη σεξουαλική επαφή και ΜΟΝΟ.
Κάποτε στους Εβραίους κατοίκους της πόλη; Μεδίνα, επικρατούσε η αντίληψη ότι αν το ζευγάρι συνουσιάζονταν με τη γυναίκα να στέκεται στα τέσσερα, τότε το παιδί θα γεννιόταν λειψό. Τότε λοιπόν κάποιος ανέφερε στον προφήτη Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) την αντίληψη αυτή και αποκαλύφτηκε το παραπάνω εδάφιο, με το οποίο καταργήθηκε αυτή η αντίληψη και επιτρέπεται ο σύζυγος και η σύζυγος να συνουσιάζονται με τη σύζυγο να στέκεται στα τέσσερα, ΑΠΑΓΟΡΕΎΕΤΑΙ όμως αυστηρά η πρωκτική σεξουαλική επαφή (η οποία ορισμένοι επικριτές του Ισλάμ ψευδώς ισχυρίζονται ότι επιτρέπεται), που θεωρείται αμαρτία.
Όταν αποκαλύφθηκε το εδάφιο «2:223» ο Αμπντουλλάχ ιμπν Αμπμπάς (ραντιγιαλλάχου άνχου) είπε ότι ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε:
“Να αποφεύγετε όμως δύο πράγματα, τον σοδομισμό και την συνουσία όταν η γυναίκα έχει περίοδο” (Sunan Tirmidhi),
“Ο ΑΛΛΑΧ δεν διστάζει να πει την αλήθεια, μην κάνετε σοδομισμό με τις γυναίκες” (Mishkaat),
“Ο ΑΛΛΑΧ δεν θα κοιτάξει σε έναν που έρχεται με τη σύζυγο του σε σεξουαλική επαφή μέσω του πρωκτού” (Sharh us-Sunnah),
“Αυτός ο οποίος διαπράττει με τη σύζυγο του σοδομισμό, είναι καταραμένος” (Ahmed ibn Hanbal, al-Musnad).
Φυσικά ο σοδομισμός είναι ακόμα περισσότερο απαγορευμένος ανάμεσα σε άντρες. Ο προφήτης Μουχάμμεντ (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ) είπε:
“Ο ΑΛΛΑΧ Σουμπχάνα ουά Ταάλα δεν θα κοιτάξει σε κάποιον που διαπράττει σοδομισμό με έναν άντρα ή με μία γυναίκα” (Sunan Tirmidhi).
Λέγεται λοιπόν στο εδάφιο «2:223» ότι για τους άντρες οι γυναίκες είναι σαν ένα χωράφι αλλά εννοεί ότι η γυναίκα είναι αντικείμενο που μπορεί ο σύζυγος της να την κάνει ό,τι θέλει? Όχι φυσικά γιατί όπως είπα το εδάφιο αυτό αφορά ΜΟΝΟ την σεξουαλική επαφή. Ο σύζυγος πρέπει να έχει αγάπη προς τη σύζυγο του. Αν ένας γεωργός δεν αγαπήσει το χωράφι του, αν δεν το σπείρει, αν δεν το ποτίσει και αν δεν το καλλιεργ’ησει, τότε το χωράφι δεν θα βγάλει καρπούς. Για να βγάλει καρπούς και να μη βγουν τσουκνίδες, θάμνοι και άλλα τέτοια, ασφαλώς ο γεωργός πρέπει να φροντίσει το χωράφι του. Έτσι και ο σύζυγος πρέπει να έχει και να αισθάνεται αγάπη για τη σύζυγο του.
Λέγεται στο Άγιο Κοράνι:
“Και από τα Σημεία Του (του ΑΛΛΑΧ) είναι και το ότι έχει πλάσει από τον ίδιο τον εαυτό σας συζύγους, για να συγκατοικείτε μαζί τους και έκανε ανάμεσα σας την αγάπη και τη στοργή. Βέβαια σ’ αυτά υπάρχουν Σημεία γι’ αυτούς που σκέπτονται” (Κοράνι, 30:21).
Ο ίδιος ο σύζυγος πρέπει να το λέει στη σύζυγο του ότι την αγαπά και να είναι τρυφερός μαζί της. Κάποτε η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) η σύζυγος του προφήτη, τον ρώτησε:
- “Μ’ αγαπάς απεσταλμένε του Θεού?”
και ο προφήτης απάντησε:
- “Ναι Άϊσα, φυσικά σ’ αγαπώ”.
- “Πόσο?” ρώτησε η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) και ο προφήτης απάντησε:
- “Σαν τυφλός….” (Ahmed ibn Hanbal, al-Musnad, 6:210).
Επίσης η ίδια η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) είχε πει ότι όταν έτρωγε με τον προφήτη, ο προφήτης πρώτα τάιζε την Άϊσα και μετά έτρωγε ο ίδιος του. Κάποτε ο προφήτης, είχε έναν γείτονα απ’ την Περσία ο οποίος προσκάλεσε τον προφήτη για γεύμα. Ο προφήτης τότε τους ρώτησε αν προσκαλούσαν μαζί του και την Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) και του είπαν ότι η πρόσκληση ίσχυε μόνο για τον προφήτη. Ο προφήτης τότε αρνήθηκε την πρόσκληση. Τρεις φορές μέσα σε λίγη ώρα γείτονας αυτός επανέλαβε στον προφήτη και τρεις φορές ο προφήτης αρνήθηκε την πρόσκληση, γιατί δεν είχαν προσκαλέσει και την Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα). Όταν για τρίτη φορά ζήτησαν από τον προφήτη να έρθει στο σπίτι του γείτονα του να φάει, ο προφήτης ρώτησε αν η πρόσκληση ίσχυε και για την Άϊσα και όταν του είπαν ότι ίσχυε και γι’ αυτήν, τότε αποδέχτηκε την πρόσκληση (Sahih Muslim, Esribe 199; Sunan Nasai, Talaq 23;).
Υπάρχουν πολλά άλλα παραδείγματα που δείχνουν πως τρυφερός και γλυκός πρέπει να είναι ο άντρας με τη γυναίκα του.
ΜΕΡΟΣ 17 – ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η ερώτηση που είχαν όλοι οι μη-Μουσουλμάνοι που διάβασαν μια προηγούμενη εκδοχή αυτής της μελέτης, ήταν κοινή : λαμβάνουν οι Μουσουλμάνες γυναίκες στον Ισλαμικό κόσμο αυτήν την ευγενή αντιμετώπιση που περιγράφεται εδώ; Η απάντηση δυστυχώς, είναι όχι. Αφού αυτή η ερώτηση είναι αναπόφευκτη, σε οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με τη θέση της γυναίκας στο Ισλάμ, πρέπει να επεξεργαστούμε την απάντηση για να εφοδιάσουμε τον αναγνώστη με την πλήρη εικόνα.
Έχει γίνει ξεκάθαρο, ότι οι τεράστιες διαφορές ανάμεσα στις Ισλαμικές κοινωνίες καθιστούν τις περισσότερες γενικεύσεις πιο απλουστευόμενες. Υπάρχει σήμερα ένα ευρύ φάσμα αντιμετώπισης των γυναικών του Ισλαμικού κόσμου. Αυτές οι τάσεις αντιμετώπισης διαφέρουν από μια κοινωνία στην άλλη, καθώς και μέσα στην ίδια κοινωνία. Παρόλα αυτά μερικές γενικές τάσεις είναι ευδιάκριτες. Σχεδόν όλες οι Ισλαμικές κοινωνίες έχουν σε κάποιο σημείο ή σ’ άλλο, αποκλίσει απ’ τα ιδανικά του Ισλάμ αναφορικά με τη θέση των γυναικών. Αυτές οι αποκλίσεις, για το μεγαλύτερο μέρος, είναι σε μια από τις δυο αντίθετες κατευθύνσεις. Η πρώτη κατεύθυνση είναι πιο συντηρητική, περιοριστική και παραδοσιακά προσανατολισμένη ενώ η δεύτερη είναι πιο φιλελεύθερη και Δυτικά προσανατολισμένη.
Οι κοινωνίες που υιοθετούν την πρώτη κατεύθυνση, φέρονται στις γυναίκες σύμφωνα με τα έθιμα και τις παραδόσεις που κληρονόμησαν από τους προγονούς τους. Αυτές οι παραδόσεις συνήθως στερούν τις γυναίκες από πολλά δικαιώματα που τους έδωσε το Ισλάμ. Άλλωστε, φέρονται στις γυναίκες με κριτήρια πολύ διαφορετικά απ’ αυτά, που εφαρμόζονται στους άντρες. Αυτή η διάκριση διαποτίζει τη ζωή κάθε γυναίκας: γίνεται δεκτή η γέννησή της με λιγότερη χαρά απ’ ότι ένα αγόρι, είναι λιγότερες οι πιθανότητές της να πάει σχολείο, δύναται να της στερηθεί οποιοδήποτε μερίδιο της οικογενειακής της κληρονομιάς, είναι υπό συνεχή παρακολούθηση για να συμπεριφέρεται σεμνά ενώ οι άσεμνες πράξεις των αδελφών της γίνονται ανεκτές· ίσως ακόμα και να σκοτωθεί για κάτι που οι άντρες της οικογένειάς της καυχιόνται ότι κάνουν. Έχει πολύ περιορισμένη επιρροή σε θέματα της οικογένειας ή σε κοινοτικά ενδιαφέροντα. Ίσως να μην έχει πλήρη έλεγχο στην περιουσία της και τα γαμήλια της δώρα και τέλος ως μητέρα, αυτή η ίδια θα προτιμούσε να γεννήσει αγόρια, ούτως ώστε ν’ αποκτήσει μια υψηλότερη κοινωνική θέση στην κοινότητά της.
Για παράδειγμα η μπούργκα του Αφγανιστάν ή η κλειτοριδεκτομή που εφαρμόζεται σε πολλές χώρες της Αφρικής, είναι έθιμα των χωρών αυτών, δηλαδή έθιμα μη ισλαμικά, που ορισμένα προϋπήρχαν στους λαούς αυτούς πολύ πριν την έλευση του Ισλάμ και απλά συνεχίστηκαν να εφαρμόζονται μέχρι σήμερα και για τα οποία έθιμα και συνήθειες, λανθασμένα πολλοί άνθρωποι -είτε μουσουλμάνοι είτε όχι-, πιστεύουν ότι προέρχονται από το Ισλάμ. Επίσης το γεγονός ότι απαγορεύεται στις γυναίκες της Σαουδικής Αραβίας να οδηγούν, δεν έχει να κάνει με το Ισλάμ. Από παλιά οι γυναίκες οδηγούσαν τις καμήλες τους, όπως όταν η Άϊσα (ραντιγιαλλάχου άνχα) ηγήθηκε στρατού 2.000 αντρών για να εκδικηθεί για τη δολοφονία του χαλίφη Οθμάν (ραντιγιαλλάχου άνχου) ενώ η Άρουα μπιντ Άχμεντ ήταν ηγεμώνας-κυβερνήτης της επαρχίας του Ιράκ αλλά και άλλες γυναίκες που αναλάμβαναν πόστα σε καίριες θέσεις.
Απ’ την άλλη, υπάρχουν Ισλαμικές κοινωνίες (ή συγκεκριμένες τάξεις εντός κάποιων κοινωνιών) που έχουν παρασυρθεί από τη Δυτική κουλτούρα και τον τρόπο ζωής της. Αυτές οι κοινωνίες συχνά μιμούνται απερίσκεπτα ό,τι λαμβάνουν από τη Δύση και συνήθως καταλήγουν στην υιοθεσία των χειρότερων καρπών του Δυτικού πολιτισμού. Σ’ αυτές τις κοινωνίες, η ανώτατη προτεραιότητα στη ζωή μιας τυπικής ‘σύγχρονης’ γυναίκας είναι ν’ επαυξάνει τη φυσική της ομορφιά. Επομένως, συχνά έχει έμμονη ιδέα με τη μορφή του σώματός της, το μέγεθος και το βάρος. Τείνει να ενδιαφέρεται περισσότερο για το σώμα της αντί για το μυαλό της και περισσότερο για τη γοητεία της, αντί για τη διάνοιά της. Η ικανότητα της να γοητεύσει, να ελκύσει και να διεγείρει έχει περισσότερη αξία στην κοινωνία, αντί των μορφωτικών της επιτευγμάτων, των διανοητικών της επιδιώξεων και των κοινωνικών έργων. Δεν μπορεί κανείς να έχει την προσδοκία να βρει στην τσάντα της ένα αντίγραφο του Κορανίου, καθώς είναι γεμάτη από καλλυντικά, που τη συνοδεύουν όπου και να πάει. Η πνευματικότητά της δεν έχει θέση σε μια κοινωνία που την απασχολεί η ελκυστικότητά της.
Ο προφήτης Μουχάμμεντ είχε πει: “Η γυναίκα είναι ευαίσθητη και όταν βγαίνει έξω, ο σατανάς την κάνει ακόμα πιο ελκυστική” .
Επομένως, θα μπορούσε να περάσει όλη της τη ζωή πασχίζοντας να πραγματοποιήσει τη θηλυκότητά της, αντί να εκπληρώσει τον ανθρωπισμό της. Γιατί οι Ισλαμικές κοινωνίες παρεκκλίνουν από τα ιδανικά του Ισλάμ; Δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Μια διεισδυτική εξήγηση των αιτιών του γιατί οι Μουσουλμάνοι δεν είναι προσκολλημένοι στην Κορανική οδηγία όσον αφορά τις γυναίκες, θα ήταν πέραν του πλαισίου αυτής της μελέτης.
Πρέπει ωστόσο να ξεκαθαριστεί ότι οι Ισλαμικές κοινωνίες, από πολύ καιρό έχουν αποκλίσει απ’ τα Ισλαμικά διδάγματα, που αφοράνε πολλά θέματα της ζωής τους. Υπάρχει ένα μεγάλο κενό ανάμεσα σ’ αυτό που οι Μουσουλμάνοι υποτίθεται ότι πιστεύουν και σ’ αυτό που πραγματικά εφαρμόζουν. Αυτό το κενό δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο. Υπάρχει από αιώνες και μεγαλώνει μέρα με την μέρα. Αυτό το αυξανόμενο κενό έχει επιφέρει καταστροφικές επιπτώσεις στον Ισλαμικό κόσμο, που εκδηλώνεται σ΄ όλες σχεδόν τις όψεις της ζωής: πολιτική τυραννία και θρυμματισμός, οικονομική οπισθοδρομικότητα, κοινωνική αδικία, επιστημονική πτώχευση, διανοητική στασιμότητα, κλπ. Η μη-Ισλαμική θέση των γυναικών στον Ισλαμικό κόσμο σήμερα, δεν είναι παρά σύμπτωμα μιας πιο βαθιάς ασθένειας. Οποιοσδήποτε ανασχηματισμός στην τωρινή θέση των Μουσουλμάνων γυναικών δεν αναμένεται να καρποφορήσει, αν δεν συνοδεύεται από πιο περιεκτικές τροποποιήσεις στο συνολικό τρόπο ζωής των Ισλαμικών κοινωνιών. Ο Ισλαμικός κόσμος χρειάζεται μια αναγέννηση, που θα τον φέρει πιο κοντά στα ιδανικά του Ισλάμ και όχι πιο μακριά.
Συνοψίζοντας, η αντίληψη ότι η πενιχρή θέση των Μουσουλμάνων γυναικών σήμερα είναι στην κατάσταση που είναι εξαιτείας του Ισλάμ, είναι απόλυτα εσφαλμένη. Τα προβλήματα των Μουσουλμάνων γενικά δεν είναι εξαιτίας της υπερβολικής προσκόλλησης στο Ισλάμ, είναι τ΄ αποκορύφωμα μιας μακρόχρονης και βαθιάς απόσπασης απ’ αυτό. Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι σκοπός αυτής της συγκριτικής μελέτης, δεν είναι κατά κανέναν τρόπο να δυσφημήσει τον Ιουδαϊσμό ή τον Χριστιανισμό. Η θέση των γυναικών στην Ιουδαιο-Χριστιανική παράδοση ίσως να φαίνεται τρομακτική με τα πρότυπα του ύστερου εικοστού αιώνα μας. Παρόλα αυτά, πρέπει να εξεταστεί μέσω του κατάλληλου γενικού ιστορικού πλαισίου. Μ’ άλλα λόγια, οποιαδήποτε αντικειμενική εκτίμηση της θέσης της γυναίκας στην Ιουδαιο-Χριστιανική παράδοση πρέπει να λάβει υπ’ όψη τις ιστορικές περιστάσεις, στις οποίες αυτή η παράδοση εξελίχθηκε. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι απόψεις των Ραββίνων και των Εκκλησιαστικών Πατέρων σχετικά με τις γυναίκες είχαν επηρεαστεί στις κοινωνίες τους από τις κυρίαρχες τάσεις απέναντι στις γυναίκες. Η ίδια η Βίβλος γράφτηκε από διάφορους συγγραφείς και σε διαφορετικούς καιρούς. Αυτοί οι συγγραφείς δε θα μπορούσαν να ήταν ανεπηρέαστοι από τις αξίες και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων γύρω τους.
Για παράδειγμα, οι νόμοι της μοιχείας της Παλαιάς Διαθήκης είναι τόσο μεροληπτικοί κατά των γυναικών, που αψηφούν τη λογική εξήγηση με τη δική μας νοοτροπία. Ωστόσο, αν λάβουμε υπ’ όψη το γεγονός ότι οι πρώιμες Ιουδαϊκές φυλές είχαν εμμονή με τη γενετική τους ομογένεια και είχαν υπερβολικά έντονη επιθυμία να καθοριστούν ξεχωριστά από τις περιβάλλουσες φυλές κι ότι μόνο η ερωτική παραφορά των παντρεμένων γυναικών των φυλών θα μπορούσε να απειλήσει αυτά τα περιφρουρούμενα ιδανικά, θα μπορούσαμε τότε να καταλάβουμε αλλά όχι απαραίτητα να συμμεριστούμε τους λόγους γι΄ αυτήν την προκατάληψη. Επίσης, οι επικριτικές τους συγγράμματα των Εκκλησιαστικών Πατέρων ενάντια στις γυναίκες, δεν πρέπει ν’ αποσπαστούν απ΄ το πλαίσιο του μισογύνη Ελληνορωμαϊκού πολιτισμού στον οποίο ζούσαν. Θα ήταν άδικο να εκτιμήσουμε την Ιουδαιο-Χριστιανική κληρονομιά, χωρίς να εξετάσουμε καθόλου το σχετικό ιστορικό πλαίσιο.
Πράγματι, μια σωστή κατανόηση του Ιουδαιο-Χριστιανικού ιστορικού πλαισίου είναι επίσης κρίσιμη για την κατανόηση της σημαντικότητας των συνεισφορών του Ισλάμ στην παγκόσμια ιστορία και στον ανθρώπινο πολιτισμό. Η Ιουδαιο-Χριστιανική παράδοση έχει επηρεαστεί και σχηματιστεί από περιβάλλοντα, συνθήκες και πολιτισμούς στους οποίους έχει υπάρξει.
Μέχρι και τον έβδομο αιώνα, αυτή η επιρροή είχε διαστρεβλώσει το αυθεντικό θεϊκό μήνυμα, που αποκαλύφθηκε στον Μωϋσή και στον Ιησού (ειρήνη και στους δύο) πέραν αναγνώρισης. Η πενιχρή θέση των γυναικών στην Ιουδαιο-Χριστιανική παράδοση μέχρι και τον έβδομο αιώνα, είναι μόνο ένα σχετικό παράδειγμα. Επομένως, υπήρχε μεγάλη ανάγκη για ένα θεϊκό μήνυμα που θα οδηγούσε την ανθρωπότητα πίσω στο ίσιο μονοπάτι. Το Κοράνι περίγραψε την αποστολή του νέου απεσταλμένου ως απαλλαγή για τους Ιουδαίους και τους Χριστιανούς από τα βαριά τους φορτία που σήκωναν: «Όσοι ακολουθούν τον απόστολο, τον αναλφάβητο προφήτη για τον οποίον θα βρουν αναφορές στην Πεντάτευχο και στο Ευαγγέλιο, ο οποίος τους παραγγέλνει να πράττουν τ’ αγαθά και τους απαγορεύει τα φαύλα και τους επιτρέπει τη βρώση των άψογων τροφών και τους απαγορεύει τις ακάθαρτες τροφές και ελαφρύνει τα βάρη τους και καταλύει τα δεσμά τους…” (Κοράνι 7:157)
Επομένως το Ισλάμ δεν πρέπει να θεωρείται ως μια ανταγωνιστική παράδοση με τον Ιουδαϊσμό ή το Χριστιανισμό. Πρέπει να θεωρηθεί ως η συμπλήρωση, η αποπεράτωση και η τελειοποίηση των θεϊκών μηνυμάτων, που αποκαλύφτηκαν πριν απ’ αυτό. Στο τέλος αυτής της μελέτης, θα ήθελα να προσφέρω την παρακάτω συμβουλή στην παγκόσμια Ισλαμική κοινότητα. Πολλές γυναίκες στερήθηκαν τα βασικά Ισλαμικά τους δικαιώματα για πολύ καιρό. Τα λάθη του παρελθόντος πρέπει να διορθωθούν. Αυτό για να γίνει, δεν είναι χάρη, είναι καθήκον επικείμενο όλων των Μουσουλμάνων. Η παγκόσμια Ισλαμική κοινότητα, πρέπει να εκδώσει έναν καταστατικό χάρτη των δικαιωμάτων των Μουσουλμάνων γυναικών, βάσει των οδηγιών του Κορανίου και των διδαγμάτων του Προφήτη του Ισλάμ. Αυτό το Καταστατικό, πρέπει να δίνει στις Μουσουλμάνες γυναίκες όλα τα δικαιώματα που τους χάρισε ο Δημιουργός τους. Τότε, όλα τα αναγκαία μέσα πρέπει ν’ αναπτυχθούν για να εξασφαλιστεί η ορθή εκτέλεση αυτού του καταστατικού. Το καταστατικό αυτό είναι εκπρόθεσμο αλλά καλύτερα αργά παρά ποτέ. Αν οι Μουσουλμάνοι σ’ όλο τον κόσμο δεν εγγυηθούν τα πλήρη Ισλαμικά δικαιώματα στις μητέρες τους, στις συζύγους τους, στις αδελφές τους και στις κόρες τους, τότε ποιός άλλος θα το κάνει;
Επιπλέον, πρέπει να έχουμε το κουράγιο να αντιμετωπίσουμε το παρελθόν μας και να απορρίψουμε εντελώς τις παραδόσεις και τα έθιμα των προγόνων μας, όποτε αντικρούονται με τις εντολές του Ισλάμ. Δεν επέκρινε το Κοράνι αυστηρά τους ειδωλολάτρες Άραβες που ακολουθούσαν τυφλά τις παραδόσεις των προγόνων τους; Από την άλλη, πρέπει ν’ αναπτύξουμε μια κρίσιμη στάση προς οτιδήποτε λαμβάνουμε από τη Δύση ή από οποιονδήποτε άλλο πολιτισμό.
Η αλληλεπίδραση και η μάθηση από άλλους πολιτισμούς, είναι μια ανεκτίμητη εμπειρία. Το Κοράνι έχει ευκρινώς θεωρήσει αυτήν την αλληλεπίδραση, ως έναν από τους λόγους της δημιουργίας: «Άνθρωποι! Σας πλάσαμε άρσεν και θήλυ και σας κατατάξαμε σε λαούς και φυλές για να αναγνωρίζετε ο ένας τον άλλον …» (Κοράνι 49:13).
Συνεχίζει χωρίς ωστόσο ν’ αναφέρει ότι η τυφλή απομίμηση των άλλων είναι βέβαιο σημάδι απόλυτης έλλειψης αυτό-εκτίμησης. Οι τελευταίες λέξεις αφιερώνονται στο μη-Μουσουλμάνο αναγνώστη, Εβραίο, Χριστιανό ή άλλον. Προκαλεί απορία το γιατί η περιοχή που είχε φέρει την επανάσταση στη θέση της γυναίκας να είναι ξεχωρισμένη και δυσφημισμένη για την καταπίεση των γυναικών. Αυτή η αντίληψη για το Ισλάμ είναι ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους του κόσμου μας σήμερα. Αυτός ο μύθος διαιωνίζεται μέσω ακατάπαυτων καταιγισμών πολύκροτων βιβλίων, άρθρων, εικόνες ΜΜΕ και ταινίες του Χόλιγουντ. Τ’ αναπόφευκτο αποτέλεσμα αυτών των αδιάκοπων αποπλανητικών εικόνων ήταν η απόλυτη παρανόηση και ο φόβος οτιδήποτε σχετικού με το Ισλάμ. Αυτή η αρνητική απεικόνιση στα παγκόσμια ΜΜΕ πρέπει να τελειώσει αν πρόκειται να ζήσουμε σ’ ένα κόσμο ελεύθερο από διάκριση, προκατάληψη και παρανόηση.
Οι μη-Μουσουλμάνοι πρέπει να δημιουργήσουν ευρεία διαχώριση ανάμεσα στις πεποιθήσεις των Μουσουλμάνων και στις πράξεις τους, κατανοώντας το απλό γεγονός ότι οι πράξεις των Μουσουλμάνων δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά το Ισλάμ. Το να θεωρηθεί η θέση των γυναικών στον Ισλαμικό κόσμο σήμερα ως “Ισλαμική” είναι κάθε άλλο παρά αλήθεια, τόσο όσο δεν επιδέχεται και η θέση των γυναικών στη Δύση να θεωρηθεί ως “Ιουδαιο-Χριστιανική”. Με αυτή την έννοια κατά νου, οι Μουσουλμάνοι και οι μη-Μουσουλμάνοι πρέπει να ξεκινήσουν μια διαδικασία επικοινωνίας και διαλόγου, για να αρθούν όλες οι λανθασμένες αντιλήψεις, οι υποψίες και οι φόβοι.
Ένα ειρηνικό μέλλον για την ανθρώπινη οικογένεια, απαιτεί έναν τέτοιο διάλογο. Το Ισλάμ πρέπει ν’ αντιλαμβάνεται ως μια θρησκεία που έχει βελτιώσει πάρα πολύ τη θέση των γυναικών και τους έδωσε πολλά δικαιώματα, που ο σύγχρονος κόσμος μόλις αναγνώρισε αυτόν τον αιώνα. Το Ισλάμ έχει ακόμη τόσα να προσφέρει στη γυναίκα του σήμερα: αξιοπρέπεια, σεβασμό, προστασία σ’ όλες τις απόψεις και τα στάδια της ζωής της από τη γέννηση μέχρι το θάνατο, συν την αναγνώριση, την ισορροπία και τα μέσα για την εκπλήρωση όλων των πνευματικών, διανοητικών, σωματικών και συναισθηματικών αναγκών της. Διόλου παράξενο που οι περισσότεροι που διαλέγουν να εξισλαμιστούν σε χώρες όπως η Βρετανία είναι οι γυναίκες.
Οι γυναίκες των ΗΠΑ, που προσηλυτίζονται στο Ισλάμ υπερέχουν των αντρών κατά 4 προς ένα85 . Το Ισλάμ έχει πολλά να προσφέρει στον κόσμο μας, που χρειάζεται τόσο πολύ ηθική καθοδήγηση και αρχηγία. Ο πρέσβης Χέρμαν Έϋλτς, σε κατάθεση στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Οίκου των Αντιπροσώπων του Κογκρέσου των ΗΠΑ στις 24 Ιουνίου, 1985, είπε: “Η Ισλαμική κοινότητα του κόσμου σήμερα είναι μια γειτονιά ενός δισεκατομμυρίου. Είναι ένας εντυπωσιακός αριθμός. Αλλά για μένα εξίσου εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το Ισλάμ σήμερα είναι η πιο γρήγορα αυξανόμενη μονοθεϊστική θρησκεία. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη. Το Ισλάμ έχει κάτι σωστό. Ελκύει πολύ κόσμο”.
Ναι, το Ισλάμ έχει κάτι σωστό και είναι καιρός να μαθευτεί. Ελπίζω αυτή η μελέτη να είναι ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ :
1. The Globe and Mail, Oct. 4,1994.
2. Leonard J. Swidler, Women in Judaism: the Status of Women in Formative Judaism (Metuchen, N.J: Scarecrow Press, 1976) p. 115.
3. Thena Kendath, “Memories of an Orthodox youth” in Susannah Heschel, ed. On being a Jewish Feminist (New York: Schocken Books, 1983), pp. 96-97.
4. Swidler, op. cit., pp. 80-81.
5. Rosemary R. Ruether, “Christianity”, in Arvind Sharma, ed., Women in World Religions (Albany: State University of New York Press, 1987) p. 209.
6. For all the sayings of the prominent Saints, see Karen Armstrong, The Gospel According to Woman (London: Elm Tree Books, 1986) pp. 52-62. See also Nancy van Vuuren, The Subversion of Women as Practiced by Churches, Witch-Hunters, and Other Sexists (Philadelphia: Westminister Press) pp. 28-30.
7. Swidler, op. cit., p. 140.
8. Denise L. Carmody, “Judaism”, in Arvind Sharma, ed., op. cit., p. 197.
9. Swidler, op. cit., p. 137.
10. Ibid., p. 138.
11. Sally Priesand, Judaism and the New Woman (New York: Behrman House, Inc., 1975) p. 24.
12. Swidler, op. cit., p. 115.
13. Lesley Hazleton, Israeli Women The Reality Behind the Myths (New York: Simon and Schuster, 1977) p. 41.
14. Gage, op. cit. p. 142.
15. Jeffrey H. Togay, “Adultery,” Encyclopaedia Judaica, Vol. II, col. 313. Also, see Judith Plaskow, Standing Again at Sinai: Judaism from a Feminist Perspective (New York: Harper & Row Publishers, 1990) pp. 170-177.
16. Hazleton, op. cit., pp. 41-42.
17. Swidler, op. cit., p. 141.
18. Matilda J. Gage, Woman, Church, and State (New York: Truth Seeker Company, 1893) p. 141.
19. Louis M. Epstein, The Jewish Marriage Contract (New York: Arno Press, 1973) p. 149.
20. Swidler, op. cit., p. 142.
21. Epstein, op. cit., pp. 164-165.
22. Ibid., pp. 112-113. See also Priesand, op. cit., p. 15.
23. James A. Brundage, Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe ( Chicago: University of Chicago Press, 1987) p. 88.
24. Ibid., p. 480.
25. R. Thompson, Women in Stuart England and America (London: Routledge & Kegan Paul, 1974) p. 162.
26. Mary Murray, The Law of the Father (London: Routledge, 1995) p. 67.
27. Gage, op. cit., p. 143.
28. For example, see Jeffrey Lang, Struggling to Surrender, (Beltsville, MD: Amana Publications, 1994) p. 167.
29. Elsayyed Sabiq, Fiqh al Sunnah (Cairo: Darul Fatah lile’lam Al-Arabi, 11th edition, 1994), vol. 2, pp. 218-229.
30. Abdel-Haleem Abu Shuqqa, Tahreer al Mar’aa fi Asr al Risala (Kuwait: Dar al Qalam, 1990) pp. 109-112.
31. Leila Badawi, “Islam”, in Jean Holm and John Bowker, ed., Women in Religion (London: Pinter Publishers, 1994) p. 102.
32. Amir H. Siddiqi, Studies in Islamic History (Karachi: Jamiyatul Falah Publications, 3rd edition, 1967) p. 138.
33. Epstein, op. cit., p. 196.
34. Swidler, op. cit., pp. 162-163.
35. The Toronto Star, Apr. 8, 1995.
36. Sabiq, op. cit., pp. 318-329. See also Muhammad al Ghazali, Qadaya al Mar’aa bin al Taqaleed al Rakida wal Wafida (Cairo: Dar al Shorooq, 4th edition, 1992) pp. 178-180.
37. Ibid., pp. 313-318.
38. David W. Amram, The Jewish Law of Divorce According to Bible and Talmud ( Philadelphia: Edward Stern & CO., Inc., 1896) pp. 125-126.
39. Epstein, op. cit., p. 219.
40. Ibid, pp 156-157.
41. Muhammad Abu Zahra, Usbu al Fiqh al Islami (Cairo: al Majlis al A’la li Ri’ayat al Funun, 1963) p. 66.
42. Epstein, op. cit., p. 122.
43. Armstrong, op. cit., p. 8.
44. Epstein, op. cit., p. 175.
45. Ibid., p. 121.
46. Gage, op. cit., p. 142.
47. B. Aisha Lemu and Fatima Heeren, Woman in Islam (London: Islamic Foundation, 1978) p. 23.
48. Hazleton, op. cit., pp. 45-46.
49. Ibid., p. 47.
50. Ibid., p. 49.
51. Swidler, op. cit., pp. 144-148.
52. Hazleton, op. cit., pp 44-45.
53. Eugene Hillman, Polygamy Reconsidered: African Plural Marriage and the Christian Churches (New York: Orbis Books, 1975) p. 140.
54. Ibid., p. 17.
55. Ibid., pp. 88-93.
56. Ibid., pp. 92-97.
57. Philip L. Kilbride, Plural Marriage For Our Times (Westport, Conn.: Bergin & Garvey, 1994) pp. 108-109.
58. The Weekly Review, Aug. 1, 1987.
59. Kilbride, op. cit., p. 126.
60. John D’Emilio and Estelle B. Freedman, Intimate Matters: A history of Sexuality in America (New York: Harper & Row Publishers, 1988) p. 87.
61. Ute Frevert, Women in German History: from Bourgeois Emancipation to Sexual Liberation (New York: Berg Publishers, 1988) pp. 263-264.
62. Ibid., pp. 257-258.
63. Sabiq, op. cit., p. 191.
64. Hillman, op. cit., p. 12.
65. Nathan Hare and Julie Hare, ed., Crisis in Black Sexual Politics (San Francisco: Black Think Tank, 1989) p. 25.
66. Ibid., p. 26.
67. Kilbride, op. cit., p. 94.
68. Ibid., p. 95.
69. Ibid.
70. Ibid., pp. 95-99.
71. Ibid., p. 118.
72. Lang, op. cit., p. 172.
73. Kilbride, op. cit., pp. 72-73.
74. Sabiq, op. cit., pp. 187-188.
75. Abdul Rahman Doi, Woman in Shari’ah (London: Ta-Ha Publishers, 1994) p. 76.
76. Menachem M. Brayer, The Jewish Woman in Rabbinic Literature: A Psychosocial Perspective (Hoboken, N.J: Ktav Publishing House, 1986) p. 239.
77. Ibid., pp. 316-317. Also see Swidler, op. cit., pp. 121-123.
78. Ibid., p. 139.
79. Susan W. Schneider, Jewish and Female (New York: Simon & Schuster, 1984) p. 237.
80. Ibid., pp. 238-239.
81. Alexandra Wright, “Judaism”, in Holm and Bowker, ed., op. cit., pp. 128-129
82. Clara M. Henning, “Cannon Law and the Battle of the Sexes” in Rosemary R. Ruether, ed., Religion and Sexism: Images of Woman in the Jewish and Christian Traditions (New York: Simon and Schuster, 1974) p. 272.
83. Donald B. Kraybill, The riddle of the Amish Culture (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1989) p. 56.
84. Khalil Gibran, Thoughts and Meditations (New York: Bantam Books, 1960) p. 28.
85. The Times, Nov. 18, 1993.
Απριλίου 3, 2009 at 7:24 πμ
Brother Ali Asalamu Alaykum
I am in the process of reading and I will spend a lot more time reading and no just brushing through as this topic is very important to me.
I just wanted to say very quickly that in the
” Holy Qur’an ” a whole chapter , chapter 19 is written in honour of Maryam RA , the mother of prophet Esa AS . She is a WOMAN and she is Highly Honoured by the Divine Scripture where such thing does not happen in the Old or New Testament.
I will comment in more detail after I finish reading Insha Allah
May Allah bless you.
Great effort
Απριλίου 3, 2009 at 9:18 πμ
Salam (peace) to you sister Yasmin. ALLAH bless you!
Απριλίου 4, 2009 at 12:27 μμ
Masha Allah
Excellent insight and comparison of the Three Major Religions in the Subject of “Women”.
As a woman I know which is my choice.
I would recomend this article for those who really want to know the truth about the treatment of women in Islam.
Jazak Allah brother Ali.
May Allah bless you and may your work and efforts be appreciated in this life and the next.
Yasmin Xenia
Απριλίου 4, 2009 at 5:44 μμ
Salam (peace) to you Yasmin Xenia. As salamu alaman ittaba al-Huda (peace to them who have the guidance).
Απριλίου 6, 2009 at 1:17 πμ
Salam,
Really nice article, very informative and changed my perception of women in Islam.
Keep up the good work ALi and may Allah bless you!
That article really opened and changes my mind,
Απριλίου 6, 2009 at 11:16 πμ
ALLAH bless you too Elena. May ALLAH give you the Guidance.
Απριλίου 7, 2009 at 11:36 πμ
Αγαπητέ μου Αλή, γράφεις
“Επομένως το Ισλάμ δεν πρέπει να θεωρείται ως μια ανταγωνιστική παράδοση με τον Ιουδαϊσμό ή το Χριστιανισμό. Πρέπει να θεωρηθεί ως η συμπλήρωση, η αποπεράτωση και η τελειοποίηση των θεϊκών μηνυμάτων, που αποκαλύφτηκαν πριν απ’ αυτό”.
Αυτό δεν είναι δυνατόν, για πάρα πολλούς λόγους: Ένας είναι ότι ο Χριστιανισμός έχει καταργήσει το Νόμο με τις σκληρές ανθρωποκτονικές διατάξεις του, ενώ το Ισλάμ επανέρχεται πίσω επιτάσσοντας να θανατώνονται οι μοιχοί.
Ο Χριστός είχε απαγορεύσει ουσιαστικά την θανατική καταδίκη, με το “ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω῾. Όποιος δηλαδή είναι αναμάρτητος ο ίδιος, ας αρχίσει να λιθοβολεί τη μοιχαλίδα (και κατ’ επέκταση τον όποιο θεωρείται από την κοινωνία άξιος θανάτου).
Μετά από κάποιες εκατοντάδες χρόνια, έρχεται ο Μωάμεθ και διατάζει ο ίδιος προσωπικά, να λιθοβολούν τους μοιχούς, σε αντίθεση με τη σαφή και ρητή και κατηγορηματική θέση του Ιησού, τον οποίο Ιησού παρ’όλα αυτά, αποκαλείτε προφήτη. (Αναφέρομαι μόνο σε ένα από τα αντιχριστιανικά που έχει επιτάξει ο Μωάμεθ, για να μην επεκταθώ πολύ). Αυτό αγαπητέ μου είναι πισωγύρισμα, όχι “τελειοποίηση” και “πρόοδος”.
“΄Οποιος έχει αυτιά για ν’ακούει ας ακούσει”.
Με την ευκαιρία της δημοσίευσης αυτής, να σου ευχηθώ και καλή πρόοδο και ανάπτυξη στο μπλογκ σου το οποίο βλέπω ότι το έχεις πολύ τακτικό.
Βέβαια μου δημιουργείται η απορία, πώς οι αναγνώστες σου που φαίνονται αγγλόφωνοι, διαβάζουν τα ελληνικά σου κείμενα. Προφανώς θα χρησιμοποιούν αυτόματο μεταφραστή.
Απριλίου 7, 2009 at 1:22 μμ
Dear Yasmin,
What you write about the Old and New Testament is not correct. In fact in the Old Testament there are two (2) books named after women, namely “Ruth” and “Esther” – and those books relate the stories of those women. In the book of Judges there is also Deborah, who was a prophetess and Judge of Israel, the equivalent of king. Her leadership was honored. As Judge, she was also leader of the army of Israel.
Also in the New Testament, there are several references to Jesus’ women disciples (Martha, Maria and others) as well as to the Virgin Maryam, especially in the first chapters of the Gospel of Luke. In fact Luke wrote those chapters after he interviewed Maryam herself.
In the Orthodox tradition, Maryam is the one and only human who is considered and venerated as the greatest saint among the saints – that is to say, she is the most holy of every other holy man and holy woman. We call her “Our most Holy Lady” (“Panagia”).
There are also many women apostles (Nina, Thekla and others) and many-many women saints.
Αγαπητή Γιασμίν,
Αυτά που γράφεις σχετικά με την Παλαιά και Καινή Διαθήκη δεν είναι ακριβή. Στην πραγματικότητα, στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχουν δύο (2) βιβλία που παίρνουν το όνομά τους από γυναίκες, δηλαδή το “Ρούθ” και το “Εσθήρ”, και αφηγούνται την ιστορία τους. Στο βιβλίο “Κριτές” υπάρχει επίσης η Δεββώρα, η οποία ήταν προφήτισσα και δικαστής του Ισραήλ, το ισοδύναμο του βασιλιά. Η ηγεσία της τιμήθηκε. Ως δικαστής, ήταν επίσης επικεφαλής του στρατού του Ισραήλ.
Επίσης στην Καινή Διαθήκη, υπάρχουν πολλές αναφορές στις μαθήτριες του Ιησού (τη Μάρθα, η Μαρία και άλλες), καθώς και στην Παρθένο Μαρία, ειδικά στα πρώτα κεφάλαια του Ευαγγελίου του Λουκά. Στην πραγματικότητα ο Λουκάς έγραψε τα κεφάλαια αυτά σύμφωνα με τις αφηγήσεις της ίδιας της Μαρίας, από την οποία “πήρε συνεντεύξεις”.
Στην Ορθόδοξη παράδοση, η Παρθένος Μαρία είναι ο μοναδικός άνθρωπος που θεωρείται και τιμάται ως η μεγαλύτερη αγία μεταξύ των αγίων – δηλαδή, ότι η πιο άγια από κάθε άλλο άγιο άνδρα και άγια γυναίκα. Την αποκαλούμε «Παναγία».
Υπάρχουν επίσης πολλές γυναίκες απόστολοι ((π.χ. η Νίνα, η Θέκλα και άλλες) και πάρα πολλές άγιες γυναίκες.
Απριλίου 7, 2009 at 1:26 μμ
Εξπάγκανους,
Λες:
“Ένας είναι ότι ο Χριστιανισμός έχει καταργήσει το Νόμο με τις σκληρές ανθρωποκτονικές διατάξεις του, ενώ το Ισλάμ επανέρχεται πίσω επιτάσσοντας να θανατώνονται οι μοιχοί”.
Απάντηση.
Πουθενά και ποτέ ο Χριστός (αλέϊχι σαλάμ) δεν κατήργησε τον Νόμο. Ίσα ίσα είπε (σύμφωνα με τη Βίβλο πάντα) ότι όποιος καταργήσει έστω και ένα {και} από τον Νόμο, δεν θα έχει θέση στη βασιλεία του Θεού.
Λες:
“Ο Χριστός είχε απαγορεύσει ουσιαστικά την θανατική καταδίκη, με το {ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω}. Όποιος δηλαδή είναι αναμάρτητος ο ίδιος, ας αρχίσει να λιθοβολεί τη μοιχαλίδα (και κατ’επέκταση τον όποιο θεωρείται από την κοινωνία άξιος θανάτου)”.
Απάντηση.
Πουθενά δεν υπάρχει κατάργηση του Νόμου. Απλά ο Χριστός (αλέϊχι σαλάμ) ήθελε να χτυπήσει την υποκρισία των Εβραίων. Πουθενά δεν κατήργησε τον Νόμο. Δηλαδή να τους αφήσουμε όλους ελεύθερους να πορνεύουν και να μοιχεύουν και να δημιουργήσουμε μια κοινωνία μπουρδέλο? Ωραία λογική έχεις.
Λες:
“Μετά από κάποιες εκατοντάδες χρόνια, έρχεται ο Μωάμεθ και διατάζει ο ίδιος προσωπικά, να λιθοβολούν τους μοιχούς, σε αντίθεση με τη σαφή και ρητή και κατηγορηματική θέση του Ιησού, τον οποίο Ιησού παρ’όλα αυτά, αποκαλείτε προφήτη. (Αναφέρομαι μόνο σε ένα από τα αντιχριστιανικά που έχει επιτάξει ο Μωάμεθ, για να μην επεκταθώ πολύ). Αυτό αγαπητέ μου είναι πισωγύρισμα, όχι “τελειοποίηση” και “πρόοδος””.
Απάντηση.
Δεν υπάρχει καμία ούτε ρητή ούτε κατηγορηματική θέση του Ιησού (αλέϊχι σαλάμ). Απλά ο Ιησούς (αλέϊχι σαλάμ) ήθελε να χτυπήσει την υποκρισία των φαρισαίων και των υπόλοιπων Εβραίων. Φυσικά, κατηγορηματικός ήταν αλλά που? Μα φυσικά στον Νόμο. “όποιος καταργήσει έστω και ένα {και} από τον Νόμο, δεν θα έχει θέση στη βασιλεία του Θεού”.
Δεύτερον δεν υπάρχει Μωάμεθ αλλά “Μουχάμμεντ αλ-Μουσταφά ιμπν Αμπντουλλάχ ιμπν Αμπντουλ-Μουττάλιμπ ιμπν Χάσιμ αλ-Κουράϊσι αλ-Μάκκι” (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ).
Το να επιτρέπεται στις γυναίκες (και στους άντρες) να πορνεύουν και να μοιχεύουν ελεύθερα, δεν είναι ούτε δικαίωμα ούτε ελευθερία αγαπητέ. Είναι κατάντια, ανηθικότητα, ασυδοσία και ντροπή.
Επίσης αγαπητέ, να σου υπενθυμήσω ότι τα εδάφια όπου εξιστορείται η ιστορία του Χριστού με τη μοιχαλίδα, αμφισβητούνται και δεν υπάρχουν στα περισσότερα αρχαία χειρόγραφα. Άλλωστε στο Ισλάμ πιστεύουμε ότι οι άντρες και οι γυναίκες που καταδικάζονται σε θάνατο διά λιθοβολισμού, πηγαίνουν στον Παράδεισο.
Λες:
“Στην πραγματικότητα, στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχουν δύο (2) βιβλία που παίρνουν το όνομά τους από γυναίκες, δηλαδή το “Ρούθ” και το “Εσθήρ”, και αφηγούνται την ιστορία τους”.
Απάντηση.
Αυτό είναι ψέμα. “Ρουθ” και “Εσθήρ” είναι τα ονόματα που έδωσαν Έλληνες μεταφραστές. Στην πραγματικότητα στα εβραϊκά τα Ρουθ και Εσθήρ, έχουν εβραϊκά ονόματα (που δεν είναι Ρουθ και Εσθήρ).
Απριλίου 7, 2009 at 1:30 μμ
Αγαπητέ Εξπάγκανους,
δεν θα απαντήσω για το δεύτερο σχόλιο σου αλλά θα σου πω μόνο ότι στον Χριστιανισμό απλά ανέβηκε κάπως η θέση της γυναίκας από ότι ήταν στον Ιουδαϊσμό και τίποτα παραπάνω. Κανένα δικαίωμα δεν έδωσε στις γυναίκες ο Χριστιανισμός. Απλά υπάρχουν κάποια καλά λόγια για τις γυναίκες στην Κ.Διαθήκη και τίποτα άλλο (αλλά πολύ μίσος προς τις γυναίκες από “αγίους” και από τον ίδιο τον Παύλο).
Ούτε ένα δικαίωμα δεν δίνει στις γυναίκες ο Χριστιανισμός. Η θρησκεία η οποία δίνει δικαιώματα στις γυναίκες και τις τιμάει, είναι το Ισλάμ και όχι ο Χριστιανισμός. Διάβασε όλο το παραπάνω βιβλίο αγαπητέ και θα το καταλάβεις.
Επίσης, δεν βλέπω γιατί η Παναγία πρέπει να τιμάται τόσο όσο λες. Επειδή γέννησε τον Ιησού (αλέίχι σαλάμ)? Μα ο Θεός τη διάλεξε. Δεν το διάλεξε η ίδια από μόνη της. Άρα στον Θεό πρέπει να πάει η τιμή η μεγαλύτερη (αλλά και στην Παναγία πρέπει να πάει τιμή, για την ευσέβεια της).
Σε ευχαριστώ για τις ευχές σου για το μπλογκ. Να ‘σαι καλά.
Απριλίου 7, 2009 at 2:29 μμ
“Επίσης, δεν βλέπω γιατί η Παναγία πρέπει να τιμάται τόσο όσο λες. Επειδή γέννησε τον Ιησού (αλέίχι σαλάμ)? Μα ο Θεός τη διάλεξε. Δεν το διάλεξε η ίδια από μόνη της. Άρα στον Θεό πρέπει να πάει η τιμή η μεγαλύτερη (αλλά και στην Παναγία πρέπει να πάει τιμή, για την ευσέβεια της).”
Ο Θεός την επέλεξε, αλλά δεν της το επέβαλε. Αν δεν ήθελε, δεν θα γεννούσε τον Ιησού. Η Παναγία είναι η γυναίκα που ελεύθερα ταύτισε το θέλημά της με αυτό του Θεού, σε αντίθεση με την Εύα που ήταν ο πρώτος άνθρωπος που ελεύθερα απομακρύνθηκε από αυτό. Για την επιλογή τη δική της την τιμούμε.
Ο Παύλος δεν έχει μίσος προς τις γυναίκες. Πού το είδες αυτό;
Απριλίου 7, 2009 at 2:36 μμ
Εξπάγκανους, η Παναγία απλά υπάκουσε στο θέλημα του Θεού και τίποτα άλλο.
Ο Παύλος, άνθρωπος φανατικός και μονήρης, ανύπαντρος ο ίδιος, ενώ από τη μια ισχυρίζεται ότι “μπροστά στα μάτια του Θεού δεν υπάρχει αρσενικό και θηλυκό” από την άλλη καταδικάζει τη γυναίκα, σαν πηγή κάθε κακού. Ο γάμος, για τον Απόστολο, είναι το αναγκαίο κακό, που θα τιθασεύσει τις φυσικές ορμές, τις προερχόμενες από τον Σατανά και που θα καθαγιαστεί μόνο με τη γέννηση των παιδιών. Και αν ο Παύλος έβλεπε έτσι τα πράγματα, οι μεταγενέστεροι πατέρες της Εκκλησίας, τόσο στο Βυζάντιο, όσο και στο φραγκικο-λατινικό κόσμο, ιδεολογικοί και θεωρητικοί ταγοί της φεουδαρχικής κοινωνίας, είχαν ακόμη χειρότερη άποψη γι’ αυτήν.
“Μια γυναίκα πρέπει να μάθει σιωπή και πλήρη υποταγή. Δεν επιτρέπω σε μια γυναίκα να μάθει ή ν’ έχει εξουσία περισσότερο από έναν άντρα˙ πρέπει να είναι σιωπηλή. Διότι πρώτα πλάστηκε ο Αδάμ και μετά η Εύα. Και ο Αδάμ δεν ήταν αυτός που εξαπατήθηκε ήταν η γυναίκα που εξαπατήθηκε και αμάρτησε”
(Α’ Τιμόθεος 2:11-14).
“Όπως σ’ όλες τις συναθροίσεις των αγίων, οι γυναίκες πρέπει να παραμένουν σιωπηλές στις εκκλησίες. Δεν τους επιτρέπεται να μιλήσουν αλλά πρέπει να είναι σε υποταγή όπως λέει ο νόμος. Αν θέλουν να ρωτήσουν για κάτι, πρέπει να ρωτήσουν τους συζύγους τους στο σπίτι· διότι είναι αισχρό για μια γυναίκα να μιλάει στην εκκλησία” (Προς Κορίνθιους Α’ 14:34-35).
Πώς μπορεί μια γυναίκα να μάθει αν δεν της επιτρέπεται να μιλήσει; Πώς μπορεί μια γυναίκα να καλλιεργηθεί διανοητικά, αν είναι υποχρεωμένη να είναι σε κατάσταση πλήρους υποταγής; Πως μπορεί να πλατύνει τους ορίζοντές της, αν η μόνη της πηγή πληροφοριών είναι ο σύζυγός της στο σπίτι;
Ανέβηκε μια φορά ο Όμαρ ιμπν αλ-Χαττάμπ (ραντιγιαλλάχου άνχου) – ΄Β Χαλίφης του προφήτη- στο βήμα και είπε απευθυνόμενος στον κοσμο:
“Γιατί αυξάνετε συνέχεια τις προίκες των γυναικών; Την εποχή του Προφήτη και των συνοδών του ήταν 400 δινάρια ή λιγοτερο?…Εάν το αγαπούσε ο Αλλάχ ή ήταν ευλογημένη πράξη, θα το είχαν κάνει οι πρόγονοί σας… Να μη δω κανέναν που να ζητήσει προίκα πάνω από 400 λίρες”.
Κατεβαίνοντας τον σταμάτησε μια γυναίκα, και του είπε :
- “Απατρέπεις τον κόσμο να δώσει προίκα στις γυναίκες πάνω από 400 λίρες”;
- “Ναι”, απάντησε ο Όμαρ (ραντιγιαλλάχου άνχου).
- “Μα δεν άκουσες τι λέει το Κοράνι (… κι αν δώσετε στη γυναίκα σας προίκα ένα σωρό, μην το πάρετε πίσω..)”.
Ο Χαλίφης Όμαρ ιμπν αλ-Χαττάμπ (ραντιγιαλλάχου άνχου) δεν δίστασε να αναγνωρίσει ότι η γυναίκα είχε δίκαιο, και σχόλιασε μονολογώντας:
- “Όλοι είναι πιο σοφοί από σένα Όμαρ, Θεέ μου συγχωρέσε με…”.
Ο Όμαρ (ραντιγιαλλάχου άνχου) ξανανέβηκε στο βήμα, και είπε:
- “Σας αποτρέπω να δώσετε προίκα στις γυναίκες πάνω από 400 λίρες. Τώρα όποιος επιθυμεί να δώσει από τα λεφτά του παραπάνω, ας δώσει…”.
Το προαναφερθέν γεγονός εμφανίζει μια πτυχή της μεγάλης ψυχής του δευτέρου Χαλίφη, όταν χρειάστηκε τόλμη να αναγνωρίσει δημόσια ότι έχει άδικο.
Απριλίου 7, 2009 at 3:05 μμ
Αλή έγραψε:”Δεν υπάρχει Μωάμεθ αλλά “Μουχάμμεντ αλ-Μουσταφά ιμπν Αμπντουλλάχ ιμπν Αμπντουλ-Μουττάλιμπ ιμπν Χάσιμ αλ-Κουράϊσι αλ-Μάκκι” (σαλλαλλάχου αλέϊχι ουά σαλάμ).
Περιμένεις να θυμάμαι και να γράφω όλο αυτό το κατεβατό; Ούτε οι σύγχρονοί του δεν τον προσφωνούσαν έτσι! Το “Μωάμεθ” είναι η εξελληνισμένη εκδοχή του Μωχάμεντ και ο καθένας καταλαβαίνει ποιον εννοεί, γιἀυτό και το χρησιμοποιώ. Το “Μωάμεδ” που χρησιμοποιούσε ο χρονογράφος Θεοφάνης, είναι πιο κοντά στη φωνητική μορφή του ονόματος, αλλά δεν χρησιμοποιείται σήμερα από κανέναν.
Ο Χριστός ασφαλώς και είπε “Μη νομίσετε ότι ήρθα να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες. Δεν ήρθα να καταργήσω, αλλά να εκπληρώσω, επειδή σας διαβεβαιώνω, μέχρις ότου παρέλθει ο ουρανός και η γη, ένα γιώτα ή μια κεραία δεν θα παρέλθει από τον νόμο, έως ότου όλα εκπληρωθούν.” (Ματθαίος 5: 17).
Τι είναι όμως αυτός ο περίφημος “Νόμος”; Οι ποικίλες διατάξεις του Μωσαϊκού Νόμου μήπως; Όχι, αλλά η “καινή δηλ. “καινούργια” εντολή, “αγαπάτε αλλήλους” που παρέδωσε ο Χριστός. Ο νόμος του Θεού συνοψίζεται στην αγάπη. Η Αγία Γραφή αναφέρει: “Και ο Ιησούς του είπε: “Θα αγαπάς τον Κύριο τον Θεό σου απ’ όλη την καρδιά σου κι απ’ όλη την ψυχή σου κι απ’ όλη την διάνοιά σου.” Αυτή είναι η πρώτη και μεγάλη εντολή. Δεύτερη όμως όμοια με αυτή είναι: “Θα αγαπάς τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου.” Σ’ αυτές τις δυο εντολές κρέμονται ολόκληρος ο νόμος και οι προφήτες.” (Ματθαίος 22: 37 – 40) Και με τη διδασκαλία αυτή ο Ιησούς ΕΚΠΛΗΡΩΝΕΙ τον Νόμο.
Για το λόγο αυτό οι μαθητές του Χριστού ποτέ δεν εφάρμοσαν σε όσους πιστούς αμάρταναν, τις διάφορες σκληρές τιμωρίες του Μωσαϊκού Νόμου. Υπήρχαν διάφορες “ποινές” όπως η απομάκρνση από τη Θεία Κοινωνία, που είχαν ως σκοπό να συνειδητοποιήσει ο αμαρτάνων την αμαρτία του και να ξαναγίνει συνεπής ακόλουθος του Χριστού. Δεν σκότωσαν κανέναν, ακριβώς όπως και ο Θεός δεν σκότωσε τον Κάιν αλλά περίμενε την επιστροφή του. Και αυτό δεν σημαίνει, ότι ευνοούσαν κάποια ασυδοσία, σημαίνει ότι αγαπούσαν το πλάσμα του Θεού ο οποίος “ανατέλλει τον ήλιο για πονηρούς και αγαθούς και βρέχει για δικαίους και αδίκους”, και περίμεναν τη μετάνοιά του.
Σκέψου πόσοι άνθρωποι που αμάρτησαν και στη συνέχεια μετανόησαν και αγίασαν, δεν θα είχαν την ευκαιρία να μετανοήσουν και να αγιάσουν αν εμείς οι “αναμάρτητοι” τους είχαμε δολοφονήσει.
Γνωρίζεις βέβαια ότι στη χριστιανική παράδοση η κοσμική εξουσία είναι διαχωρισμένη από την πολιτική. Ο πολιτικός ἡγέτης είναι αυτός που αντιμετωπίζει το πρόβλημα “Τι κατασταλτικά μέτρα να πάρω για να μην καταντήσει η κοινωνία μπουρδέλο;”
Όμως ο Χριστιανός νομοθέτης είναι υποχρεωμένος να επινοεί νόμους που θα παιδαγωγήσουν τους υπηκόους ενός κράτους, και όχι που θα τιμωρήσουν απλώς τους “κακούς” και θα δείξουν την εκδικητική διάθεση της κοινωνίας εναντίον τους.
Το αν το καταφέρνει, είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα για το οποίο κάποια μέρα θα δώσει λόγο στον Δημιουργό του.
Απριλίου 7, 2009 at 3:10 μμ
Δεν διαφωνώ εντελώς σε αυτά που λες αλλά σε καμία περίπτωση αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να επιτρέψουμε την πορνεία, τη μοιχεία, τις εκτρώσεις κ.τ.λ.
Όσο για τον Νόμο, “Νόμος” ήταν ο Μωσαϊκός. Πουθενά ο Χριστός (αλέίχι σαλάμ) δεν τον κατήργησε. Έπειτα είναι πολύ ωραίο το να συγχωρούμε και να δείχνουμε αγάπη ακόμα και στους εχθρούς μας (και προσωπικά δεν διαφωνώ σ’ αυτό) αλλά αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να επιτρέψουμε ορισμένες ανήθικες καταστάσεις και πράξεις, επειδή έτσι θέλουν ορισμένοι.
Απριλίου 7, 2009 at 3:50 μμ
Οι Πατέρες της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι καθαρά υπέρ της ισότητας των δύο φύλων. Αν και ο χρόνος μου είναι ελάχιστος, κρίνω απαραίτητο να σου δείξω μερικά αποσπάσματα που ο συγγραφέας αυού του βιβλίου που παραθέτεις, δυστυχώς δεν έχει υπόψη του:
Από τους Πατέρες της Ορθόδοξης Εκκλησίας:
1) Ο Άγιος Γρηγόριος ο Νανζιανζηνός καταφέρεται εναντίον των ισχύοντων νόμων του κράτους, που ευνοούσαν τους άνδρες και τιμωρούσαν τις γυναίκες (Λόγος ΛΖ’, 6 (PG 36, 289A)): «Για ποιο λόγο τιμωρούν τη γυναίκα ενώ συγχωρούν τον άνδρα; Και η μεν γυναίκα όταν προσβάλει την κοίτη του άντρα διαπράττει μοιχεία, και ο νόμος την τιμωρεί με βαριές ποινές γι’ αυτό, ενώ ο άντρας, όταν πορνεύει με άλλες γυναίκες, γιατί να μένει ατιμώρητος; Αυτή τη νομοθεσία δεν την δέχομαι και τη συνήθεια αυτήν την καταδικάζω. Άντρες ήταν εκείνοι οι οποίοι έκαναν τους νόμους, και γι’ αυτό η νομοθεσία στρέφεται κατά των γυναικών (…). Ο Θεός όμως δεν έκανε κάτι τέτοιο, αλλά είπε «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου», που είναι εντολή πρώτη, «ώστε να σου πάνε όλα καλά» (Εξ. Κα’ 12). Και «όποιος κακολογεί τον πατέρα ή τη μητέρα του, να θανατώνεται» (Εξ. Κα’ 16). Και, «ευλογία πατρός στηρίζει τους οίκους των τέκνων, ενώ η κατάρα της μητρός εκριζώνει τα θεμέλια» (Σοφ. Σειράχ. Γ’ 9). Βλέπετε πόσο δίκαια είναι η νομοθεσία. Ένας είναι ο δημιουργός του άντρα και της γυναίκας και από μία σάρκα είναι και οι δύο. Προέρχονται από μία εικόνα και υπάρχει γι’ αυτούς ένας νόμος, ένας θάνατος και μία ανάσταση. (….) Πώς βγάζεις διαφορετικούς νόμους για σώμα όμοιο και ισάξιο;»
2. Ο Μέγας Βασίλειος, Εις την μάρτυρα Ιουλίταν (PG 31, 241A): «Από τον κτίστην [το Θεό] η γυναίκα έγινε έτσι, ώστε εξίσου με τον άντρα να δέχεται την αρετή. Και πράγματι, δεν είμαστε καθ’ όλα συγγενείς με τους άντρες;» («Ἀρετῆς δεκτικὸν τὸ θῆλυ ὁμοτίμως τῷ ἄρρενι παρὰ τοῦ κτίσαντος γέγονε. Καὶ τί γὰρ ἢ συγγενεῖς τοῖς ἀνδράσι διὰ πάντων ἐσμέν;»).
3. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρέας, Παιδαγωγός, 1, 4, 10, 1 (Sources Chretiennes. T. 1-226) «…ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς…ἀναπνοή, ὄψις, ἀκοή, γνῶσις, ἐλπίς, ὑπακοή, ἀγάπη, ὅμοια πάντα˙ ὧν δὲ κοινὸς μὲν ὁ βίος, κοινὴ δὲ ἡ χάρις, κοινὴ δὲ καὶ ἡ σωτηρία, κοινὴ τούτων καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ ἀγωγή….κοινὸν οὖν καὶ τοὔνομα ἀνδράσιν καὶ γυναιξὶν ὁ ἄνθρωπος».
4. Ιωάννης Χρυσόστομος: Ο Χρυσόστομος τόσο πολύ υποστήριζε την ισότιμία άντρα και γυναίκας, ώστε έγραψε: «Όπου απαιτείται σωφροσύνη και σεμνότητα, τίποτε δεν έχει ο άνδρας περισσότερο από τη γυναίκα, αλλά όμοια με αυτήν τιμωρείται (…) Την πήρες συνοδοιπόρο, σύντροφο της ζωής και ελεύθερη και ισότιμη» (Περί αποφυγής της πορνείας, 4) και «Αν όμως λέγεις ότι και αυτή πάσχει από αθεράπευτη αρρώστεια και ότι παρ’ όλο που τη φρόντισες πολύ εξακολουθεί να έχει τις δικές τις συνήθειες, ούτε έτσι πρέπει να τη διώξεις» (Περί του ποίας δει άγεσθαι γυναίκας, 3), αρνούμενος να δικαιολογήσει ακόμη και τον άντρα που χώριζε τη σύζυγο επειδή αυτή ήταν τάχα δύστροπη ή άρρωστη.
Ο Χρυσόστομος τονίζει ότι η κατάσταση της ανισότητας άντρα-γυναίκας δεν είναι φυσική: «Όταν επλάσθη η γυνή δεν υπετάγη εξ αρχής˙ ούτε όταν επαρουσίασεν αυτήν ο Θεός εις τον άνδρα, ούτε αυτή ήκουσε τίποτε τέτοιον από τον Θεόν, ούτε ο ανήρ είπε τίποτε τέτοιον προς αυτήν˙ αλλ’ είπεν είναι οστούν από τα οστά του και σάρξ από τας σάρκας του˙ πουθενά δεν είπε τίποτε δι’ εξουσίαν, ούτε δι’ υποταγή εις αυτήν» (Λόγος κστ’ εις την Α’ Προς Κορινθίους, 3).
Ο Χρυσόστομος απαγορεύει στους άντρες να χρησιμοποιούν τη σωματική τους δύναμη επί των γυναικών. «Μη γένοιτο [να δέρνεται η γυναίκα]˙ διότι αυτό είναι μέγιστη ατιμία, όχι δι’ αυτήν που δέρεται αλλά δι’ αυτόν που δέρει. (..) Και τι λέγω εγώ δια την γυναίκα; Ούτε δούλην θα ήτο ανεκτόν εις άνδρα ελεύθερον να κτυπά και να χειροδική εις αυτήν. Εάν δε είναι μεγάλη εντροπή δια τον άνδρα το να κτυπήση δούλη, πολλή περισσότερον το να σηκώση το χέρι εναντίον ελευθέρας γυναικός» (Λόγος κστ’ εις την Α’ Προς Κορινθίους, 10).
Επίσης γράφει: «Είναι αλήθεια ότι αι παρθένοι είναι περισσότεροι μεταξύ των γυναικών, η σωφροσύνη είναι μεγαλυτέρα εις εκείνας˙ κανένα αισχρόν λόγον δε θα ημπορούσεν η γυναίκα να προφέρη τόσον γρήγορα. Ειπέ μου[,άντρα,] λοιπόν, διατί αισχρολογείς εσύ; Μη μου ειπής βέβαια, σε παρακαλώ, τα πολύ γνωστά, ότι δηλαδή το γένος των γυναικών είναι φιλόκοσμον και έχει το ελάττωμα αυτό. Αλλά και εις αυτό νικάτε σεις οι άνδρες. (…) Δεν μεγαλοφρονεί ο άνδρας τόσον δια την χρυσήν ζώνην όσο δια το ότι η γυναίκα του φορεί χρυσά κοσμήματα. Συνεπώς είσθε [οι άνδρες] αίτιοι και δι’ αυτό σεις. (…) Πολύ περισσότερον αρμόζει εις την γυναίκα να στολίζεται, παρά εις τον άνδρα. (…) Έχουν αι γυναίκες κάτι το ματαιόδοξον, αλλ’ αυτό είναι κοινόν και εις τους άνδρας˙ είναι κάπως οργιλαί, και αυτό είναι κοινόν. Εκείνα όμως, εις τα οποία πλεονεκτούν, δεν είναι καθόλου κοινά» (Ομιλία ιγ’ εις την Προς Εφεσίους, 4). Ο Χρυσόστομος εδώ «αδειάζει» τους άντρες που κατηγορούν το γυναικείο φύλο, λέγοντας ότι και αν οι γυναίκες έχουν κάποια ελαττώματα, και οι άνδρες έχουν επίσης τα ίδια!
Ο άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος μάλιστα καυτηριάζει την αμαρτωλή ανδρική φύση σε ομιλίες, όπως η Περί του πώς δει πολιτεύεσθαι, καθώς αναφέρει πολλά αντρικά αμαρτήματα. Δεν διστάζει να παρομοιάσει τους άνδρες με άγρια θηρία που διψάνε για αίμα, εξαιτίας των αγαπημένων τους παραπτωμάτων, δηλαδή τη φιληδονία, την απανθρωπία, τη βία, την οργή, τη λαιμαργία και άλλα (Ιω. Χρυσόστομου, Ομιλία ζ’ εις το Κατά Ματθαίον, 7).
Αυτά τα λίγα αγαπητέ Αλή, δεν έχω το χρόνο να γράψω περισσότερα και τα έργα των Πατέρων είναι εκατοντάδες τόμοι. Είναι ωραίο που σήμερα υπάρχει το Ίντερνετ και ανταλλάσσουμε τόσο γρήγορα πληροφορίες.
Απριλίου 7, 2009 at 4:13 μμ
Εξπάγκανους,
ωραία είναι αυτά που λες αλλά δεν βλέπω πουθενά τι δικαιώματα δίνουν στις γυναίκες όλα αυτά. Πολύ απλά δεν δίνουν κανένα δικαίωμα νομικού τύπου γιατί είναι απλά μερικές καλές εντολές (και τίποτα άλλο). Ωραία λοιπόν αυτά που είπες αλλά μήπως θυμάσαι και κάποια άλλα? Θα σου θυμήσω εγώ.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός είπε: “Η γυναίκα είναι η κόρη του ψεύδους, φρουρός της Κόλασης, εχθρός της ειρήνης. Εξαιτείας της ο Αδάμ έχασε τον Παράδεισο” (Ulfat Aziz-us-Samad, Islam and Christianity, Kuwait, I.I.F.S.O, 1982).
“Μια γυναίκα πρέπει να μάθει σιωπή και πλήρη υποταγή. Δεν επιτρέπω σε μια γυναίκα να μάθει ή ν’ έχει εξουσία περισσότερο από έναν άντρα˙ πρέπει να είναι σιωπηλή. Διότι πρώτα πλάστηκε ο Αδάμ και μετά η Εύα. Και ο Αδάμ δεν ήταν αυτός που εξαπατήθηκε ήταν η γυναίκα που εξαπατήθηκε και αμάρτησε” (Α’ Τιμόθεος 2:11-14) .
Δεν ντρέπεται ο φασίστας ο μισογύνης?
Ο Αγ.Κυπριανός είπε: “Η γυναίκα είναι το όργανο που χρησιμοποιεί ο σατανάς για να κερδίσει τις ψυχές μας”,
Ο Αγ.Αντώνιος είπε: “Η γυναίκα είναι το χέρι του σατανά. Η φωνή της είναι το σφύριγμα του φιδιού”,
Ο Γρηγόριος ο Μέγας είπε: “Η γυναίκα έχει το δηλητήριο ενός, την κακία ενός δράκου” (Ulfat Aziz-us-Samad, Islam and Christianity, Kuwait, I.I.F.S.O, 1982).
Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς, πρώτος στη σειρά των Πατέρων της εκκλησίας και διδάσκαλος του Ωριγένη, γράφει στο βιβλίο του «Παιδαγωγός» 2.33: “Μία γυναίκα, αν λάβουμε υπ’ όψην μας ποιά είναι η φύση της, πρέπει να αισχύνεται γι’αυτήν”.
Ο Μέγας Αθανάσιος υποστηρίζει: “Με τις γυναίκες δεν είναι ασφαλές ούτε από κοινού ν’αποφασίζει κανείς” (“α περί ειδωλολατρείας” από το έργο του “κατά Ελλήνων”).
Ο λόγος του Ιωάννη του Χρυσοστόμου ξεχειλίζει από μίσος κατά των γυναικών. Στο “προς τους έχοντας παρθένουν συνεισάκτους” διαβάζουμε: “Γενικά η γυναίκα είναι ένα σκουλήκι που σέρνεται, η κόρη του ψεύδους, ο εχθρός της ειρήνης. Ο κατάλογος των αμαρτημάτων και των αδυναμιών της είναι ατελείωτος: είναι ελαφρόμυαλη, φλύαρη και ακόλαστη. Πάνω απ’όλα είναι παθιασμένη με την πολυτέλεια και τις δαπάνες. Φορτώνεται με κοσμήματα, πουδράρει το πρόσωπό της, βάφει τα μάγουλά της με κοκκινάδι, βάζει μυρωδικά στα ρούχα της κι έτσι γίνεται θανάσιμη παγίδα για τον εκμαυλισμό των νέων. Όσος και να είναι ο πλούτος δεν επαρκεί να ικανοποιήσει τη γυναικεία επιθυμία. Μέρα και νύκτα η γυναίκα δεν σκέπτεται τίποτε άλλο παρά το χρυσάφι και τα πολύτιμα πετράδια, τα πορφυρά υφάσματα και τα κεντήματα, τις κρέμες και τα αρώματα. Αν δεν υπήρχε η σεξουαλική επιθυμία, κανένας άνδρας με τα σωστά του δεν θα ήθελε να μοιράζεται το σπίτι του με μια γυναίκα και να υφίσταται τις επακόλουθες ζημιές, παρά τις οικιακές εργασίες που εκτελεί”.
Ο Αγ. Αυγουστίνος ήταν πιστός στην κληρονομιά των προκατόχων του, έγραψε σ’ ένα φίλο: “Ποια είναι η διαφορά εάν βρίσκεται σε σύζυγο ή μητέρα, είναι η ίδια Εύα η Δελεάστρια που πρέπει να προσέχουμε σε κάθε γυναίκα… Δεν μπορώ να καταλάβω σε τι χρησιμεύει η γυναίκα στον άντρα, αν εξαιρέσει κανείς τη λειτουργία της εγκυμοσύνης”.
Οι γυναίκες στη Δύση (τη μεγαλύτερη κληρονόμο της Ιουδαιο-Χριστιανικής παράδοσης) δε μπορούσαν να συνάψουν δεσμευτικές συμβάσεις, γιατί πρακτικά δεν ήταν αυτεξούσιες (η ίδια διάκριση συνέβεναι και στην Ανατολή όπου για παράδειγμα στο βιβλίο που περιγράφει τους κανόνες της Ορθόδοξης εκκλησίας, το “Πηδάλιο”, φαίνεται η διάκριση εις βάρος τον γυναικών αφού για παράδειγμα λέγεται ότι η γυναίκα που μοιχεύει είναι πόρνη αλλά αν μοιχέψει ο άντρας της και μετά τη χωρίσει και πάρει άλλη, συγχωρείται ενώ λέγεται επίσης στο “ιερό” αυτό βιβλίο ότι η γυναίκα δεν πρέπει να χωρίσει τον άντρα της ακόμα και αν αυτός τη δέρνει και πρέπει να υπομένει / Κανόνας Θ του Μ.Βασιλείου): “Η γυναίκα δεν έχει την άδεια να αφήνει τον άνδρα της, αλλά κι αν δέρνει αυτήν εκείνος, πρέπει να υπομένει κι όχι να χωρίζεται, κι αν την προίκα της την ξοδεύει, κι αν με άλλες γυναίκες πορνεύει, αυτή πρέπει να καρτερεί. Ώστε η μεν γυναίκα, η αφήσασα τον άνδρα της μοιχαλίδα είναι αν πάρει άλλον, ο δε αφεθείς αυτός άνδρας, αν πάρει άλλη, συγχωρείται” (Πηδάλιο, κανών Θ). Επομένως σύμφωνα με την Ορθοδοξία η εκμετάλλευση, ο ξυλοδαρμός και η υποβάθμιση – γενικότερα- της συζύγου είναι έργο ευλογημένο.
Απριλίου 7, 2009 at 4:27 μμ
Ένα έχω να πω στον “άγιο” Χρυσόστομο. Σκουλήκι να πει τον εαυτό του καλυτερα και όχι τις γυναίκες. Σα δεν ντρέπεται ο ξεφτιλισμένος. Το ίδιο και ο Μ.Βασίλειος. Μπράβο στη δικαιοσύνη του. Άσε Εξπάγκανους. Μη προσπαθείς να δικαιολογήσεις τα αδικαιολόγητα.
Λέγεται στο Άγιο Κοράνι:
“Και από τα Σημεία Του (του ΑΛΛΑΧ) είναι και το ότι έχει πλάσει από τον ίδιο τον εαυτό σας συζύγους, για να συγκατοικείτε μαζί τους και έκανε ανάμεσα σας την αγάπη και τη στοργή. Βέβαια σ’ αυτά υπάρχουν Σημεία γι’ αυτούς που σκέπτονται” (Κοράνι, 30:21).
“Και εκείνοι που κατηγορούν τις ενάρετες γυναίκες για μοιχεία και έπειτα δεν παρουσιάζουν τέσσερις μάρτυρες, να τους μαστιγώσετε με ογδόντα ραβδισμούς και μη δεχτείτε ποτέ πια άλλη μαρτυρία απ’ αυτούς γιατί αυτοί είναι οι πρόστυχοι”
(Κοράνι 24:4).
Το Κοράνι (αντίθετα με τη Βίβλο), καταλογίζει στον Αδάμ και στην Εύα ίσα το σφάλμα τους. Πουθενά στο Κοράνι δε βρίσκει κανείς τον παραμικρό υπαινιγμό ότι η Εύα δελέασε τον Αδάμ να φάει απ’ το δέντρο ή ότι έφαγε πριν από αυτόν. Η Εύα στο Κοράνι δεν εμφανίζεται να δελεάζει, να παραπλανά και ν’ απατά. Επιπλέον, η Εύα δε φταίει για τους πόνους της εγκυμοσύνης. Ο ΑΛΛΑΧ σύμφωνα με το Κοράνι, δεν τιμωρεί κανέναν για τα σφάλματα κάποιου άλλου. Και ο Αδάμ και η Εύα αμάρτησαν και μετά ζήτησαν συγχώρεση από τον Αλλάχ και Αυτός τους συγχώρησε και τους δυο.
“Ω! Σεις που πιστεύετε! Δεν σας επιτρέπεται να έχετε τις γυναίκες των πεθαμένων συγγενών κληρονομιά παρά τη θέληση τους, ούτε να συμπεριφέρεστε μαζί τους σκληρά, ώστε ν’ αποσπάσετε απ’ αυτές ένα μέρος απ’ την προίκα που τους έχετε δώσει, εκτός αν έχουν ενοχοποιηθεί με φανερή αισχρότητα. Αντίθετα, να συμπεριφέρεστε μαζί τους με καλοσύνη και δικαιοσύνη. Αν όμως τις αποστρέφεστε, προσέξτε, μήπως είναι δυνατόν να απεχθάνεστε κάτι που ο ΑΛΛΑΧ κατάφερε μ’ αυτό πολλά καλά” (Κοράνι, 4:19).
Απριλίου 7, 2009 at 5:47 μμ
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι εσείς έχετε ΕΚΤΕΛΕΣΕΙ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ τηρώντας το Ισλάμ!
Παρατηρώ εξαιρετική τιμή στις γυναίκες από το χουντο-ισλάμ:
Η σκληρή νομοθεσία των Ταλιμπάν
Μετά την κατάληψη της Kαμπούλ από τους Ταλιμπάν, το 1996, το νέο καθεστώς έσπευσε να επιβάλει τη δική του εκδοχή του ισλαμικού νόμου, σαρία. Οι Ταλιμπάν (μαθητές του Ισλάμ) διακρίνονται για την υπερ-αυστηρή ερμηνεία του Kορανίου, που απαγορεύει τις απολαύσεις, καταργεί τον ενεργό κοινωνικό ρόλο της γυναίκας και παρεμποδίζει τη γνώση.
- Το παρακάτω απόσπασμα είναι μέρος των αρχικών νομοθετημάτων του καθεστώτος και κοινοποιήθηκε από την επίφοβη θρησκευτική αστυνομία, Νάι Ας Μουνκάρ.
«Γυναίκες, μη βγαίνετε από τα σπίτια σας. Εάν το κάνετε, μη φοράτε κοσμήματα και δυτικά ρούχα. Ο ρόλος της γυναίκας είναι εκείνος του δασκάλου της οικογένειάς της. Εάν οι γυναίκες πρέπει να βγουν από το σπίτι για να εκπληρώσουν κοινωνικά ή άλλα καθήκοντα, θα πρέπει να καλύπτονται, σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο. Kάθε μέλος της οικογένειας είναι υπεύθυνο για την τήρηση της νομοθεσίας και την αποφυγή κοινωνικών προβλημάτων. Εάν οι γυναίκες παραβούν τους κανόνες αυτούς, θα έχουν εξασφαλίσει την κατάρα του Ισλάμ και δεν θα μπορέσουν ποτέ να φθάσουν στον παράδεισο. Οι δυνάμεις της θρησκευτικής αστυνομίας θα τιμωρούν αυστηρά τους παραβάτες».
- Από διαταγή του υπουργείου Υγείας των Ταλιμπάν, Νοέμβριος 1996.
«α) Οι γυναίκες ασθενείς σε νοσοκομεία θα πρέπει να εξετάζονται από γυναίκες ιατρούς.
β) Η ιατρός και η ασθενής θα πρέπει να φορούν ισλαμικό χιτζάμπ (πέπλο).
γ) Οι άνδρες ιατροί δεν έχουν δικαίωμα να κοιτούν ή να αγγίζουν άλλα σημεία του σώματος των γυναικών ασθενών τους, εκτός από τα πληγέντα.
δ) Οι συνομιλίες μεταξύ ανδρών και γυναικών ιατρών απαγορεύονται.
ζ) Απαγορεύεται το πλύσιμο ρούχων στο ποτάμι από νεαρές γυναίκες. Οι παραβάτριες θα συλλαμβάνονται με ευγένεια, θα οδηγούνται στα σπίτια τους, όπου οι σύζυγοί τους θα τιμωρούνται αυστηρά».
Εάν οι γυναίκες παραβούν τους κανόνες αυτούς, θα έχουν εξασφαλίσει την κατάρα του Ισλάμ
Απριλίου 7, 2009 at 6:03 μμ
Αγαπητέ, έχω την απαίτηση να μη με συγχέεις με τους Ταλιμπαν.
Δεύτερον, διακρίνω έναν θυμό και μια ειρωνία. Εμένα δεν θα μου μιλάς έτσι από τη στιγμή που δεν με γνωρίζεις, διαφορετικά ή είσαι απλά νευρικός ή είσαι εμπαθής και ηλίθιος. Από αυτά που λες, αμφιβάλω αν διάβασες όλο το βιβλίο. Ο προφήτης πάντα ήταν υπέρ των γυναικών και δεν ήταν κακός και άγριος απέναντι τους (όπως οι Ταλιμπάν).
Και κάτι ακόμα. Ναι μεν απαγορεύεται σε κάποιον άντρα να βλέπει το σώμα μιας ξένης γυναίκας αλλά αν ο άντρας είναι γιατρός και η γυναίκα ασθενής, τότε δεν απαγορεύεται αλλά μπορεί ο γιατρός να τη δει γυμνή την ασθενή του και φυσικά δεν απαγορεύεται ο γιατρός να μιλάει στην ασθενή του. Απλά, καλό είναι οι γυναίκες να πηγαίνουν σε γυναίκες γιατρούς.
Όσο για το “χουντο-Ισλάμ”, αν ξαναβρίσεις και δεν συζητήσεις ήρεμα και ευγενικά με τον συνομιλιτή σου (με εμένα στην προκειμένη περίπτωση), θα σε διαγράφω. Αν θες, πες ευγενικά τα σχόλια σου αλλά αν θεςνα μιλήσεις με θυμό και να ειρωνευτείς, να πας αλλού να κάνεις επίθεση.
Επίσης, μου ανέφερες μια διαταγή του υπουργείου Υγείας των Ταλιμπάν, Νοέμβριος 1996. Δεν καταλαβαίνω τι το κακό βρίσκεις στη διαταγή αυτή.
Απριλίου 7, 2009 at 6:13 μμ
Επίσης τρισαλί (που κοροϊδεύεις κιόλας),
δεν υπάρχει στο Ισλάμ ράντισμα με καυστικά οξέα και οι γυναίκες που βιάζονται, δεν είναι ένοχες. Αν μια γυναίκα βιαστεί και την κατηγορήσουν για μοιχεία, τότε αν η γυναίκα πει ότι τη βίασαν, σύμφωνα με τη Σαρία πρέπει να αθωωθεί (ακόμα και αν ψεύδεται) και αν αποδειχτεί η ενοχή των βιαστών, τότε οι βιαστές πρέπει να καταδικαστούν σε θάνατο.
Απριλίου 7, 2009 at 6:19 μμ
Δεν ξέρω τι σε ενοχλεί στο ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να φοράνε δυτικά ρούχα. Δεν ξέρω επίσης τι σε ενοχλεί που οι γυναίκες θα πρέπει να εξετάζονται από γυναίκες γιατρούς και όχι από άντρες. Δεν καταλαβαίνω τι σε ενοχλούν. Καταλαβαίνω όμως ότι δεν διάβασες το βιβλίο και όλα αυτά που γράφω παραπάνω αλλά σε ενδιαφέρει μόνο να βρίσεις και να προπαγανδίσεις εναντίον του Ισλάμ αλλά είσαι πολύ γελασμένος αν νομίζεις ότι μπορείς να προσβάλεις το Ισλάμ.
Το μόνο που δείχνεις, είναι ο θυμός, η μικρότητα και η άγνοια σου.
Απριλίου 7, 2009 at 8:01 μμ
Trisali,
υπάρχει Ιουδαιο-χριστιανική παράδωση. Η Παλαιά Διαθήκη είναι κοινή και για τις δύο θρησκείες και είναι η κοινή ρίζα και των δύο θρησκειών.
Σε άλλο μύνημα μου είπες για την Αμίνα Λαουάλ από τη Νιγηρία που λοθοβηολήθηκε. Η γυναίκα δήλωσε ότι έπεσε θύμα βιασμού. Άρα λοιπόν, σύμφωνα με τη Σαρία, έπρεπε να αθωωθεί. Όσο για τις γυναίκες που πήγαν στη Νιγηρία σε καλλιστεία, δεν ασχολούμε με πόρνες. Για τη γυναίκα από το Αφγανιστάν που μου ανέφερες, διέπραξε μοιχεία. Αν δεν ήθελε να τιμωρηθεί, να μη μοίχευε. Πολύ απλό.
Επίσης, δεν θέλω να με συγχέεις με τους Ταλιμπάν. Είμαι μουσουλμάνος Σουννίτης και ανήκω στη νομική σχολή χάναφι και στον χώρο του μετριωπαθούς τασαββούφ.
Απριλίου 7, 2009 at 8:57 μμ
μας είπε ο ισλαμιστής:
“αλλά αν μοιχέψει ο άντρας της και μετά τη χωρίσει και πάρει άλλη, συγχωρείται”
Δεν “είδες” όμως τον 77ο κανόνα του Μ. Βασιλείου που λέει:
“Ο μέντοι καταλιμπάνων την νομίμως αυτώ συναφθείσαν γυναίκα, και ετέραν αγόμενος, κατά την του Κυρίου απόφασιν, τω της μοιχείας υπόκειται κρίματι.”
δηλ.
“Αυτός που εγκαταλείπει τη νόμιμη γυναίκα του και παίρνει άλλη υπόκειται στο αμάρτημα της μοιχείας σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου.”
Και όταν λες ότι “Επομένως σύμφωνα με την Ορθοδοξία η εκμετάλλευση, ο ξυλοδαρμός και η υποβάθμιση – γενικότερα- της συζύγου είναι έργο ευλογημένο.”
Θα σου δείξω αμέσως πόσο ΑΠΑΤΕΩΝΑΣ είσαι:
Ο Τιμόθεος Αλεξανδρείας στη ιε΄ κανονική ερωταπόκρισή του λέει:
“Εάν τίνος γυνή πνευματιά (=δαιμονίζεται), ώστε και σίδηρα φορείν, ο δε ανήρ λέγει, ότι ου δύναμαι εγκρατεύεσθαι, και θέλει λαβείν άλλην, ει οφείλει λαβείν ετέραν, ή ου;».
Δίνει την απόκριση:
“Μοιχεία μεσολαβεί τω πράγματι”
“κατά δε πνευματικήν απόφασιν, ΟΥΚ ΟΦΕΙΛΕΙ.”
“Δηλαδή εδώ θα πούμε ότι ΤΟ ΝΑ ΔΑΙΜΟΝΙΖΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ “είναι έργο ευλογημένο” επειδή δεν επιτρέπει το διαζύγιο; Λίγη ντροπή δεν έχεις; Θεωρείς τους επισκέπτες σου ανόητους με τις ερμηνείες που δίνεις;
Απριλίου 7, 2009 at 9:58 μμ
Αγαπητέ Αλή,
γράφεις: “ωραία είναι αυτά που λες αλλά δεν βλέπω πουθενά τι δικαιώματα δίνουν στις γυναίκες όλα αυτά. Πολύ απλά δεν δίνουν κανένα δικαίωμα νομικού τύπου γιατί είναι απλά μερικές καλές εντολές (και τίποτα άλλο).”
Αν σκεφτείς ότι αυτές οι εντολές δίνονται σε μέλη της Εκκλησίας για να πράξουν σύμφωνα με αυτές, καταλαβαίνεις ότι και τα νομικά δικαιώματα που δόθηκαν στην ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (“Βυζάντιο”) από αυτές προκύπτουν. Μάλιστα ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης λέει χαρακτηριστικά: «Μεταξύ των δύο φύλων υπάρχει πολλή ισοτιμία και ουδεμία ανωτερότης. Και οι άρχοντες έχουν ευθύνη, γιατί δε φρόντισαν για την ισότητα». Ελέγχει δηλ. τους χριστιανούς άρχοντες γιατί δεν έπραξαν περισσότερα για την ισότητα των φύλων.
Ο Αγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος (Λόγος ΛΖ΄, 6-7) λέει κάτι σαν αυτό που εσύ νομίζεις ότι αναφέρει πρώτο το Κοράνιο, αλλά εμείς στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία το ξέρουμε από τον καιρό του Χριστού:
“Αν εξετάζεις τα χειρότερα, δες: αμάρτησε η γυναίκα (Εύα), το ίδιο και ο Αδάμ. Και τους δύο τους εξαπάτησε ο όφης. Δε βρέθηκε ο ένας πιο αδύναμος και ο άλλος πιο δυνατός. Αλλά εξετάζεις τα καλύτερα; Και τους δύο τους σώζει ο Χριστός με τα πάθη του. Έγινε άνθρωπος για τον άνδρα; Το ίδιο και για τη γυναίκα…».
Πάμε και στον Παύλο.
Για να παραθέσει και να σχολιάσει κανείς τον Παύλο, χρειάζονται κάποιες γνώσεις που προφανώς στερείται ο συγγραφέας του βιβλίου που αναφέρεις εδώ. Καθώς ο άνθρωπος στερείται αυτών των γνώσεων, παρερμηνεύει τα χωρία που διαβάζει.
Εδώ ο Παύλος δεν λέει στις γυναίκες να βασίζονται μόνο στους συζύγους για γνώσεις. Τους λέει, να μην διδάσκουν ΜΕΣΑ στο ναό και, αν δεν καταλαβαίνουν κάτι και θέλουν να ρωτήσουν τον άντρα τους, να μην το κάνουν μέσα στον ναό αλλά στο σπίτι, καθώς αν ο καθένας άρχιζε να κουβεντιάζει τις απορίες του με τον διπλανό του μέσα στο ναό θα γινόταν φασαρία αντί για λατρεία.
Είναι αδύνατον να λέει ο Παύλος να είναι οι γυναίκες “σιωπηλές” και να “βασίζονται μόνο στον άντρα τους” καθώς ΚΑΙ Ο ΙΔΙΟΣ είχε μαθήτριες με τις οποίες συζητούσε εξηγώντας τις απορίες τους, και δεν τους έλεγε “τράβα σπίτι σου να σου πει ο άντρας σου”! Επίσης την εποχή εκείνη υπήρχαν τόσο διακόνισσες (δηλ. γυναίκες στον πρώτο βαθμό ιερωσύνης, που συχνά ήταν χήρες και δεν είχαν… άντρα να ρωτήσουν) όσο και γυναίκες χωρίς βαθμό ιερωσύνης που δίδασκαν άλλες γυναίκες, αλλά και άντρες, και αναφέρονται επαινετικά από τον ίδιο τον Παύλο στις άλλες επιστολές του! Παραδείγματα: Η αγία Φοίβη ήταν διάκονος της Εκκλησίας των Κεγχρέων (Πρός Ρωμαίους 16/ιστ 1-2). Η αγία Πρίσκιλλα αποκαλείται …συνεργός του Παύλου (Προς Ρωμαίους 16/ιστ 3-4). Μάλιστα εκείνη μαζί με το σύζυγό της τον Ακύλα δίδαξε τον απόστολο Απολλώ (Πράξεις 18/ιη 24-26). Η αγία Ιουνία ήταν επίσημη «εν τοίς αποστόλοις» (Πρός Ρωμαίους 16/ιστ 7). Άλλες απόστολοι ήσαν η Τρύφαινα, η Τρυφώσα, η Περσίς και η Ιουλία (Πρός Ρωμαίους 16/ιστ 12,15). Αν πραγματικά επέβαλε ο Παύλος στις γυναίκες να “είναι σιωπηλές”, δεν θα συνεργαζόταν ο ίδιος με γυναίκες που δίδασκαν. Γεννάται το ερώτημα,ποιος δίδασκε όσες από αυτές δεν είχαν… άντρα να ρωτήσουν στο σπίτι;
Το ερώτημα είναι βέβαια ρητορικό, καθώς οι γυναίκες αυτές παρακολουθούσαν κανονικά τις συναθροίσεις των πιστών και από κει μάθαιναν με τον ιδιο τρόπο που μαθαίνουν και οι άντρες.
Επίσης αν ο Παύλος επέβαλε στις γυναίκες να είναι σιωπηλές, δεν θα έγραφε σε άλλη επιστολή του να προφητεύουν ή να προσεύχονται οι γυναίκες δυνατά μέσα στην εκκλησία. (Βλ. Α΄ προς Κορινθίους 11/ια 5-7). Στο εδάφιο που παραθέτεις λοιπόν, απλώς απαγορεύει στις γυναίκες να διδάσκουν ΜΕΣΑ στις συναθροίσεις των πιστών και να πιάνουν με τον άντρα τους κουβεντούλα εκεί. Τίποτε άλλο. Ούτε φασίστας είναι ο Παύλος, ούτε μισογύνης.
Για τα αποσπάσματα
“Ο Αγ.Κυπριανός είπε: “Η γυναίκα είναι το όργανο που χρησιμοποιεί ο σατανάς για να κερδίσει τις ψυχές μας”,
Ο Αγ.Αντώνιος είπε: “Η γυναίκα είναι το χέρι του σατανά. Η φωνή της είναι το σφύριγμα του φιδιού”,
Ο Γρηγόριος ο Μέγας είπε: “Η γυναίκα έχει το δηλητήριο ενός, την κακία ενός δράκου””
πρέπει να μου πεις από πού προέρχονται, για να ψάξω να τα βρω. Εγώ δεν ξέρω να έχουν πει κάτι τέτοιο αυτοί οι άγιοι. Μάλιστα αν ο “Γρηγόριος ο Μέγας” είναι ο Ναζιανζηνός ή ο Νύσσης, ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ να έχει πει όι η γυνα΄κα έχει δηλητήριο και κακία δράκου, καθώς σου έχω ήδη παραθέσει με πηγή αποσπάσματά τους και βλέπεις πόσο υπέρ της ισότητας και των γυναικών είναι και οι δυο.
Το βιβλίο του Κλήμη «Παιδαγωγός» το είχα διαβάσει παλιότερα και δεν θυμάμαι τέτοιο απόσπασμα, αλλά καταδίκη της πολυτελούς ενδυμασίας, του καλλωπισμού και της κενοδοξίας. Θα το ξανακοιτάξω σε πρώτη ευκαιρία και θα το βρω εύκολα πού είναι, αφού δίνεις και τον αριθμό του στίχου. Θα κοιτάξω επίσης για τον Μέγα Βασίλειο και τον Μέγα Αθανάσιο.
Όσο για το “Προς τους έχοντας παρθένους συνεισάκτους” του Χρυσοστόμου, ΔΕΝ υπάρχει εκεί το απόσπασμα που παραθέτεις. Σε ποιο ακριβώς σημείο το βρήκες εσύ;
Απριλίου 8, 2009 at 9:40 πμ
@Εξπάγκανους.
Αγαπητέ Εξπάγκανους, λες “Αν σκεφτείς ότι αυτές οι εντολές δίνονται σε μέλη της Εκκλησίας για να πράξουν σύμφωνα με αυτές, καταλαβαίνεις ότι και τα νομικά δικαιώματα που δόθηκαν στην ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (”Βυζάντιο”) από αυτές προκύπτουν”.
Απάντηση.
Δεν με ενδιαφέρει τί νόμους έδωσε ένα κράτος. Στον Χριστιανισμό θρησκεία και κράτος είναι διαφορετικά πράγματα. Οπότε μη μου λες τι δικαιώματα έδωσαν καλοπροαίρετα κάποιοι κυβερνήτες. Εγώ θέλω να μου πεις ο Χριστιανισμός τι δικαιώματα δίνει στις γυναίκες. Πολύ απλά δεν δίνει κανένα δικαίωμα. Απλά λεει κάποια καλά πράγματα που ανεβάζουν κάπως τη θέση των γυναικών και τίποτα άλλο.
@Trisali,
δεν καταλαβαίνω τον θυμό σου εναντίον μου και εναντίον του Ισλάμ αλλά θα το προσπεράσω.
Λες “Θα σου δείξω αμέσως πόσο ΑΠΑΤΕΩΝΑΣ είσαι”.
Απάντση.
Ευχαριστώ πολύ. Έχεις πολύ ωραίο επίπεδο και είσαι πολύ ευγενικός.
Δεν είμαι καθόλου απατεώνας. Δηλαδή από τη μια ο Μέγας Βασίλειος λέει “αλλά αν μοιχέψει ο άντρας της και μετά τη χωρίσει και πάρει άλλη, συγχωρείται” και από την άλλη λέει “Αυτός που εγκαταλείπει τη νόμιμη γυναίκα του και παίρνει άλλη υπόκειται στο αμάρτημα της μοιχείας σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου”.
Δηλαδή ο “άγιος” σου τι μια έλεγε άλλα και την άλλη άλλα? Δεν ήξερε τί έλεγε? Ποια από τις δύο παραπάνω φράσεις δηλαδή μετράει? Τελικά ο άντρας συγχωρείται αν μοιχέψει (και δείρει τη γυναίκα του) ή αμαρτάνει?
Λες “Δηλαδή εδώ θα πούμε ότι ΤΟ ΝΑ ΔΑΙΜΟΝΙΖΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ “είναι έργο ευλογημένο” επειδή δεν επιτρέπει το διαζύγιο”.
Απάντηση.
Αυτός είναι δικός σου συλλογισμός. Εγώ δεν το είπα ποτέ.
Λες “Λίγη ντροπή δεν έχεις; Θεωρείς τους επισκέπτες σου ανόητους με τις ερμηνείες που δίνεις”?
Απάντηση.
Εσύ θα πρέπει να ντρέπεσαι επειδή από την πρώτη στιγμή που άρχισες να σχολιάζεις, διακρίνω θυμό και εμπάθια στα λόγια σου. Αν διαφωνείς μαζί μου, μπορείς να εκφράσεις τη διαφωνία σου ήρεμα μαζί μου και με διάλογο. Αυτή είναι η αγάπη που διατείνονται ότι έχουν οι Χριστιανοί δηλαδή?
Αυγούστου 10, 2009 at 7:57 μμ
Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα…
Η θέση της γυναίκας στον Xριστιανισμό.
Επιμέλεια: Θ. Ι. Ρηγινιώτης
Στις τέσσερις πιο σημαντικές Γυναίκες της ζωής μου:
τη γιαγιά μου Γαρυφαλίτσα, τη μητέρα μου Γεωργία,
τη σύζυγό μου Ειρήνη και την κόρη μας Νεκταρία.
Το παρόν άρθρο συντάχθηκε με αφορμή αυτό: http://athriskos.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=20.
Το ζήτημα της θέσης της γυναίκας στο χριστιανισμό είναι τεράστιο και, για να αναπτυχθεί με κάποια σχετική πληρότητα, χρειάζεται ένα ολόκληρο βιβλίο. Επειδή όμως ενέσκηψε πρόσφατα ένας αδελφός μας, όψιμος «υποστηρικτής» του γυναικείου φύλου, επαναλαμβάνοντας γνωστό παραμύθι (ότι ο χριστιανισμός «υποτίμησε» τη γυναίκα), ας μου επιτραπούν λίγα σχόλια.
1. Γυναίκες πρότυπα
Κατ’ αρχάς αναρωτιέμαι τι άποψη έχει για τις γυναίκες ο ίδιος ο συντάκτης του εν λόγω λιβέλου. Αν πάντως είναι πράγματι «φίλος των γυναικών», τον προτρέπω να εορτάσει μαζί μας τις αγίες που εορτάζουμε κι εμείς, και περισσότερο όλων την Παναγία, να ψάλλει μαζί μας τους Χαιρετισμούς, ίσως και την Παράκληση της Παναγίας (αν η «αυτονόμησή του από το Θεό» δεν του «απαγορεύει» να υμνεί τη γυναίκα που γέννησε το Θεό ως άνθρωπο).
Ο χριστιανισμός, όπως θεώρησε αυτονόητο ότι ένας άντρας (ο άγιος Ελευθέριος) μπορεί να είναι προστάτης άγιος των εγκύων γυναικών, έτσι θεώρησε αυτονόητο και να υψώσει ναούς σε γυναίκες, να τις τιμήσει με ύμνους, εικόνες κ.τ.λ., και μάλιστα σε γυναίκες ανθρώπους, όχι θεές, δηλαδή να υψώσει γυναικεία πρότυπα που κάθε γυναίκα μπορεί να κατακτήσει (το ίδιο και η Παναγία, που τιμάται τόσο πολύ ως άνθρωπος και όχι θεά –δηλαδή ως όμοια με τη μητέρα μας, τη σύζυγο, την αδελφή, την κόρη μας και όλες τις γυναίκες του περιβάλλοντός μας, νέες και ηλικιωμένες– και έφτασε στην ύψιστη τιμή να ονομάζεται «Θεοτόκος», όπως δεν ονομάστηκε καμία από τις αρχαίες μητέρες θεών ή ημίθεων). Πρότυπα γυναικών που έφτασαν στη θέωση, ενώθηκαν με το Θεό, τέλεσαν θαύματα πριν και μετά την κοίμησή τους, δίδαξαν άντρες, αντιστάθηκαν σε αυτοκράτορες, άντεξαν σε φρικτά βασανιστήρια, συμβούλευσαν ακόμη και οικουμενική σύνοδο (αγία Ευφημία). [Για το τι είναι η θέωση βλ. http://oode.wordpress.com/2008/07/06/theosis/.
Ας δούμε μερικά από τα πρότυπα αυτά:
• οι ισαπόστολοι αγίες Μαρία η Μαγδαληνή (η «τέτραθλος και ανδρεία γυνή» κατά τον άγ. Ιω. Χρυσόστομο), Φωτεινή και Μαριάμνα (μαθήτριες του Χριστού), Θέκλα η Πρωτομάρτυς, Νίνα η απόστολος της Γεωργίας κ.ά.,
• να αναφέρουμε επίσης τις γυναίκες που κατονομάζει ο άγιος απόστολος Παύλος στο κεφ. 16 της προς Ρωμαίους, προσθέτοντας μάλιστα τι οφείλει (ο ίδιος ή η Εκκλησία γενικότερα) σε καθέναν και καθεμιά απ’ αυτούς: «…χαιρετίστε την Περσίδα, την αγαπητή…, χαιρετίστε τον Ρούφο, τον εκλεκτό εν Κυρίω, και τη μητέρα του και δική μου μητέρα» –εννοεί ότι την αγαπάει σα μητέρα του– «χαιρετίστε τον Ακύλα και την Πρίσκιλλα, τους συνεργάτες μου, που πρόταξαν το στήθος τους για να με προστατεύσουν» –δηλ. έβαλαν σε κίνδυνο τη ζωή τους– φανερώνοντας και την ισότιμη θέση που είχαν άνδρες και γυναίκες στην πρώτη Εκκλησία: «… χαιρετίστε τον Ανδρόνικο και την Ιουνία …, που είναι επίσημοι ανάμεσα στους αποστόλους και έγιναν χριστιανοί πριν από μένα…, χαιρετίστε την Τρύφαινα και την Τρυφώσα, που κοπιάζουν στην υπηρεσία του Κυρίου» κ.λ.π. (εδώ αναφέρεται και η αγία Φοίβη, η διάκονος της Εκκλησίας των Κεχραιών και «προστάτις πολλών», που μετέφερε την επιστολή),
• οι αγίες γιάτρισσες και ανάργυροι Ζηναΐδα, Νεονίλλα και Ερμιόνη (1ος αιώνας) και Σοφία η Ιαματική (διαφορετική από την αγία μάρτυρα Σοφία, μητέρα των αγίων παρθενομαρτύρων Πίστης, Ελπίδας και Αγάπης),
• η αγία μεγαλομάρτυς Αικατερίνα η Πάνσοφος, που εμφανίστηκε ενώπιον του αυτοκράτορα και τον κάλεσε με παρρησία να σταματήσει το διωγμό κατά των χριστιανών και, στη συνέχεια, ενώ ήταν ήδη κρατούμενη και βασανιζόταν για την πίστη της, έφερε στο χριστιανισμό 150 ειδωλολάτρες φιλοσόφους και 500 στρατιώτες με το διοικητή τους (όλοι αυτοί εκτελέστηκαν και είναι άγιοι της Εκκλησίας μας),
• οι αγίες μεγαλομάρτυρες, από 16 έως 20 ετών, Κυριακή, Ειρήνη, Παρασκευή, Μαρίνα, Αναστασία, Καλλιόπη και χιλιάδες άλλες κάθε ηλικίας και κοινωνικής τάξης, που αψήφησαν τη ρωμαϊκή κοσμοκρατορία και προτίμησαν βασανιστήρια μέχρι θανάτου από το να αποκαλέσουν «Κύριο και Θεό» τον αυτοκράτορα,
• οι αντίστοιχες αγίες μάρτυρες και μεγαλομάρτυρες της Τουρκοκρατίας, όπως οι αγίες Ακυλίνα, Χρυσή, Αργυρή κ.π.ά., καθώς και της ΕΣΣΔ και πολλών άλλων τόπων και χρόνων,
• η αγία Μακρίνα, γιαγιά και πνευματική μητέρα του Μ. Βασιλείου και του αγίου Γρηγορίου Νύσσης,
• η εγγονή της, αγία Μακρίνα επίσης, η «θεολόγος, διδασκάλισσα και φιλόσοφος» (κατά τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης), που έπεισε τη μητέρα της, την αγία Εμμέλεια, να δώσει ίσα δικαιώματα στις υπηρέτριες και τις δούλες της και τελικά να τις απελευθερώσει,
• η αγία Μαρία η Αιγυπτία, (πλούσια κοπέλα, που ζούσε ως πόρνη για την ηδονή, όχι για τα χρήματα. Πηγαίνοντας να προσκυνήσει στα Ιεροσόλυμα, έκανε έρωτα με όλους τους άντρες που ταξίδευαν στο ίδιο πλοίο. Όταν όμως έφτασε εκεί, μια αόρατη δύναμη την εμπόδιζε να πλησιάσει τον Τίμιο Σταυρό –υποθέτω αυτό σας φαίνεται πουριτανισμός, αλλά επίσης υποθέτω ότι θα ήσασταν πολύ πιο «σκληρός» ηθικιστής ενώπιον των δικών σας «ιερών», όποια κι αν είναι. Τότε έφυγε για τα βάθη της ερήμου, όπου και έζησε μέχρι που την ανακάλυψε από θεϊκό όραμα ο άγιος Ζωσιμάς, ο οποίος την κοινώνησε, και αργότερα, με τη βοήθεια ενός λιονταριού, την έθαψε),
• η αγία Μελάνη, που, μαζί με τον άντρα της (άγνωστο το όνομά του), σκόρπισε την περιουσία της απελευθερώνοντας αιχμαλώτους και κατέληξε πνευματική μητέρα της γυναικείας μοναστικής αδελφότητας, που είχε ιδρύσει στα Ιεροσόλυμα η πρώτη αγία Μελάνη, η γιαγιά της,
• η αγία Ειρήνη του Χρυσοβαλάντου, πνευματική μητέρα ακόμη και πατριαρχών, που υψωνόταν στον αέρα όταν προσευχόταν και λύγιζαν τα κυπαρίσσια,
• η αγία Χίλντα του Γουΐτμπυ (Αγγλία, 6ος αι., εποχή ορθοδοξίας ακόμη), ηγουμένη μικτής μονής, όπου ζούσαν δύο αδελφότητες, ανδρική και γυναικεία (χωρίς φυσικά να σημειώνονται «όργια» – αλλά και να σημειώνονταν, τι σας νοιάζει; αυτά να «νοιάζουν» εμάς τους χριστιανούς, που δεν σπεύδουμε να κατακρίνουμε με το πρώτο ηθικό παράπτωμα),
• η αγία Ματρώνα η Χιοπολίτιδα, που έζησε στη Χίο το 15ο αιώνα και τέλεσε αμέτρητα θαύματα και εν ζωή και μετά την κοίμησή της,
• οι επίσης μεγάλες ασκήτριες αγίες Συγκλητική (που «είναι για τις γυναίκες ότι ο Μέγας Αντώνιος για τους άνδρες», κατά το συναξάρι της), Αναστασία η πρώην πατρικία (έζησε σε μια σπηλιά που τη γνώριζε μόνον ο άγιος Δανιήλ της Σκήτης, τον 6ο αιώνα), Θεοκτίστη της Λέσβου, Σάρρα και Θεοδώρα, Ισιδώρα η διά Χριστόν σαλή (σαλοί = άγιοι που υποδύονταν τους τρελούς από μεγάλη ταπείνωση – άλλο ένα σκάνδαλο για τους ηθικιστές «ορθολογιστές» μας), Γενεβιέβη του Παρισιού (έσωσε το Παρίσι από λιμό κατά την πολιορκία του από τους Φράγκους διοργανώνοντας κρυφές μεταφορές τροφίμων), Ούρσουλα της Γερμανίας (αρχαίες αγίες, δηλ. ορθόδοξες, πριν το Σχίσμα), η αγία Γουλινδούχ η Περσίδα κ.π.ά.,
• οι μεγάλες αγίες της φιλανθρωπίας Φιλοθέη η Αθηναία (1589 –η πρώτη γυναίκα που έλαβε δάνειο στο όνομά της από ευρωπαϊκή τράπεζα) και Ελισάβετ η Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας (1918), που δαπάνησαν όλη τους την περιουσία για την ίδρυση νοσοκομείων και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων –τα οποία οι ίδιες διεύθυναν– και τελικά έδωσαν και το αίμα τους (η πρώτη θανατώθηκε από τους Τούρκους και η δεύτερη, ας μου επιτραπεί να το αναφέρω, από τους «ορθολογιστές» κομμουνιστές),
• οι αγίες μεγάλες πνευματικές μητέρες της Ρωσίας Δωροθέα και Άννα του Κασίν, Παρασκευή του Πινέγκα, Αθανασία Λογκάτσεβα, οι διά Χριστόν σαλές αγίες Πελαγία Ιβάνοβνα, Ξένη της Πετρούπολης, κ.π.ά.
• οι σύγχρονες αγίες Μητέρες Μεθοδία της Κιμώλου (1908), Πελαγία της Καλύμνου, Σοφία η «ασκήτισσα της Παναγιάς» (1974, Καστοριά), Ταρσώ η διά Χριστόν σαλή (Κερατέα Αττικής 1989), Γαβριηλία Παπαγιάννη (1993), Μαρία Σκόμπτσοβα, μάρτυρας του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης Ράβενσμπουργκ (δες τη σπουδαία περίπτωσή της: http://www.forums.gr/showthread.php?t=3734 –τιμάται και «επίσημα», παρά την αντίθετη πληροφόρηση του συγκεκριμένου αρθρογράφου) κ.π.ά.,
• Ας αναφέρουμε και μερικές αγίες μητέρες αγίων, που εκπλήρωσαν με τον καλύτερο τρόπο την ύψιστη αποστολή της μητρότητας: ανέθρεψαν θεούς. Ανάμεσά τους βρίσκονται η αγία Ευβούλη, μητέρα του γιατρού αγίου Παντελεήμονα, η αγία Άννα, μητέρα του προφήτη Σαμουήλ, η αγία Θεοδότη, μητέρα των αγίων γιατρών Κοσμά και Δαμιανού των Αναργύρων, οι αγία Εμμέλεια, γιαγιά και μητέρα του Μεγάλου Βασιλείου, η αγία Νόννα, μητέρα του μεγάλου ποιητή αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, η αγία Ανθία, μητέρα του αγίου Ελευθερίου, η μητέρα του αγίου Μελίτωνα, ενός από τους 40 Μάρτυρες της Σεβάστειας (δεν σώζεται το όνομά της), η αγία Σοφία, μητέρα των αγίων μαρτύρων Πίστης, Ελπίδας και Αγάπης, η αγίες της Ρωσίας Βαρβάρα του Ογιάτ (μητέρα του μεγάλου άφθαρτου και μυροβλύτη αγίου Αλεξάνδρου του Σβιρ), η αγία Ειρήνη του Κόζμπιν, μητέρα του αγίου Μακαρίου του Κολιαζίν, η αγία Βαρσανουφία, μητέρα του αγίου Φιλίππου της Μόσχας (ενός μάρτυρα, που θανατώθηκε από τον τσάρο Ιβάν τον Τρομερό επειδή αντέδρασε στην αιματηρή βασιλεία του), η αγίες Ιουλιανή και Ναταλία, μητέρες των αγίων Νικολάου Κοβάνωφ και Ιωάννη της Οστιούγκα, η αγία Ιουλιανή του Μούρομ, που ανάθρεψε πολλά παιδιά κι εγγόνια, κ.π.ά. (βλ. λεπτομέρειες για τις αγίες της Ρωσίας γενικότερα στο Η Θηβαΐδα του Βορρά, μτρφ.-έκδ. Πέτρου Μπότση, σελ. 253-256).
• Υπάρχουν επίσης ζεύγη αγίων συζύγων, όπως οι άγιοι Ιωακείμ και Άννα (γονείς της Παναγίας), Ζαχαρίας και Ελισάβετ (γονείς του Προδρόμου), Ακύλας και Πρίσκιλλα (συνεργάτες του απ. Παύλου) Πολυχρονία και Γερόντιος (γονείς του αγίου Γεωργίου), οι άγιοι Θεοπίστη και Ευστάθιος, που μαρτύρησαν μαζί με τα παιδιά τους, τους αγίους Αγάπιο και Θεόπιστο, οι άγιοι Ξενοφών και Μαρία, που γιορτάζουν επίσης μαζί με τα παιδιά τους, τους αγίους Αρκάδιο και Ιωάννη, οι άγιοι Κύριλλος και Μαρία (γονείς του μεγάλου Ρώσου αγίου Σεργίου του Ραντονέζ), οι άγιοι Χρύσανθος και Δαρεία, Αδριανός και Ναταλία και αμέτρητοι άλλοι.
Όλες αυτές οι αγίες τιμήθηκαν και τιμώνται από τους χριστιανούς, άντρες και γυναίκες, υμνούνται από επισκόπους, εγκωμιάζονται από Πατέρες της Εκκλησίας (ο Χρυσόστομος π.χ. έχει γράψει πολλές ομιλίες για αγίες –ο ίδιος, αν και συκοφαντείται ως «μισογύνης», περιστοιχιζόταν από πολλές γυναίκες συνεργάτιδες, όπως τις αγίες Πενταδία, Αμπρούκλα, Ολυμπιάδα, για την οποία έγραψε και επικήδειο εγκώμιο, κ.λ.π.), βιογραφήθηκαν από άντρες και οι βιογραφίες τους διαβάζονταν στην Εκκλησία, κατά την ημέρα τιμής της μνήμης τους. Οπωσδήποτε μάλιστα (και σήμερα ακόμη) διαβάζονται στα μοναστήρια, και στα ανδρικά, ως απαραίτητες για τη θεολογική κατάρτιση και των ανδρών μοναχών, τους οποίους μερικοί «προοδευτικοί» ορθολογιστές φαντασιώνονται ως δήθεν «σκληρούς φαλλοκράτες»…
Αυγούστου 10, 2009 at 8:03 μμ
2. Άντρες για γυναίκες
Ως προς την αντιμετώπιση της γυναίκας από τους «θεσμικούς φορείς» της Εκκλησίας (επισκόπους και συνόδους), ας δώσουμε μερικά «λιανά δείγματα»:
α) Από την Εύα στην 4η Οικουμενική Σύνοδος
Η 4η Οικουμενική Σύνοδος (451 μ.Χ.), δηλαδή η «αφρόκρεμα των επισκόπων» της Εκκλησίας, μετά τις συζητήσεις της, αποφάσισε να λάβει τη γνώμη μιας γυναίκας, δίνοντάς της την τελευταία και καθοριστική «ψήφο». Η γυναίκα αυτή είναι η αγία μεγαλομάρτυς Ευφημία, το άφθαρτο λείψανο της οποίας φυλάσσεται (και σήμερα ακόμη) στην Κωνσταντινούπολη.
Τοποθέτησαν λοιπόν στο ιερό λείψανο ένα ορθόδοξο και ένα μονοφυσιτικό δογματικό κείμενο, ώστε με μια «θεοσημία» να καταδειχτεί ποιο από τα δύο εκφράζει τη χριστιανική αλήθεια. Ο τάφος σφραγίστηκε και το πρωί στα χέρια της η αγία κρατούσε το ορθόδοξο κείμενο, ενώ το μονοφυσιτικό είχε πέσει στα πόδια της. Το γεγονός αναφέρεται στην επιστολή της συνόδου προς τον πάπα Λέοντα, επομένως είναι αδιαμφισβήτητο. Αλλά αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ είναι ότι ολόκληρη Οικ. Σύνοδος δεν απαξίωσε, αλλά αντίθετα θεώρησε απαραίτητο, να ζητήσει τη γνώμη μιας γυναίκας.
Μια άλλη ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι η αγία και δικαία Εύα η Προμήτωρ (η πρωτόπλαστη). Η Εύα δεν «αναθεματίζεται» από τους Πατέρες, έστω κι αν συχνά προβάλλεται ως παράδειγμα επιπολαιότητας προς αποφυγήν. Αντίθετα, εικονίζεται στους ναούς μας με φωτοστέφανο (καθώς και στην παράσταση «Η Ετοιμασία του Θρόνου», μέρος της εικόνας των Αγίων Πάντων) και τιμάται, μαζί με τον Αδάμ και όλους τους προ Χριστού αγίους την Κυριακή πριν τα Χριστούγεννα («Κυριακή των Προπατόρων»).
Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός (8ος αι.), ανθολογεί αρκετά αποσπάσματα της Αγίας Γραφής περί γυναικών (P.G. 95, 1312 κ.εξ., όχι μόνον αρνητικά, αλλά και «περί γυναικός ανδρείας και σώφρονος») και εκεί καταγράφεται στη συνέχεια μια ομιλία του για την επιρροή της Εύας προς τον Αδάμ κατά το προπατορικό αμάρτημα. Απομονώνοντας κάποιες φράσεις από αυτό (αναφορές στην «πονηρή» και αυτάρεσκη γυναίκα), μπορεί κάποιος να συκοφαντήσει τον άγιο ως μισογύνη. Δείτε όμως πώς ολοκληρώνει την ομιλία (P.G. 95, 1332): «Αλλά μηδείς, παρακαλώ, του λοιπού λοιδορείτω την Εύαν. Η γαρ αγία Θεοτόκος την ύβριν αυτής απεγράψατο» («Αλλά κανείς, σας παρακαλώ, να μην κατηγορεί πια την Εύα, γιατί η αγία Θεοτόκος εξαφάνισε την αμαρτία της»). Και συνεχίζει: «Ει γαρ και ατακτήσασα συνόμιλος τω όφει γέγονεν, αλλ’ όμως διά της τεκνογονίας το άλγος της ανομίας απέθετο, καθώς και ο Απόστολος εμνημόνευσεν λέγων, Η γυνή απατηθείσα εν παραβάσει γέγονεν, σωθήσεται δε διά της τεκνογονίας». Επομένως η Εύα είχε συγχωρεθεί πολύ πριν την Παναγία, μέσω της μητρότητας!
Η Παναγία είναι η «Νέα Εύα» (στις εικόνες η Εύα φοράει κόκκινα ρούχα, όπως η Παναγία) και ο Χριστός ο «Νέος Αδάμ». Κατά τον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο με τη γέννηση του Νέου Αδάμ από τη Νέα Εύα έκλεισε ο κύκλος της δημιουργίας του ανθρώπου και θεμελιώθηκε θεολογικά η ισότητα των δύο φύλων, ώστε να μην αυταπατάται το ανδρικό («ίνα μη μέγα φρονήση ο Αδάμ») ότι το γυναικείο γένος «του χρωστάει κάτι» [Εις το γενέθλιον του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, λόγος 2, έκδ. σειρά «Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας» (ΕΠΕ), εκδ. «Γρηγόριος ο Παλαμάς», Θεσσαλονίκη 1984, τ. 35, σελ. 474-476].
Το σκεπτικό αρχίζει από τον απόστολο Παύλο, τον πρώτο γνωστό σε μένα αρχαίο συγγραφέα που υποστήριξε και μάλιστα με θεολογικά επιχειρήματα την ισοτιμία ανδρών και γυναικών (άσχετα από το τι λένε οι διάφοροι, ας μου επιτραπεί, ημιμαθείς ή προπαγανδιστές). Το προς Γαλάτας 3, 28 («ουκ ένι άρσεν και θήλυ…»), αρκεί για να λύσει κάθε παρεξήγηση, όταν βέβαια υπάρχει νους και ειλικρίνεια.
Στην Α΄ προς Κορινθίους λοιπόν (11, 2-12) ο Παύλος έχει πει ότι οι γυναίκες πρέπει να καλύπτουν την κεφαλή τους κατά τη διάρκεια της λατρείας, για να δείχνουν ότι «έχουν κεφαλή» (τον άντρα τους), όπως και ο άντρας έχει κεφαλή: το Χριστό. «Ο άντρας είναι εικόνα και δόξα του Θεού και η γυναίκα είναι δόξα του άντρα». «Η γυναίκα έγινε από τον άντρα και για τον άντρα και όχι ο άντρας από τη γυναίκα και για τη γυναίκα» λέει (δηλαδή η Εύα από την πλευρά του Αδάμ)!
Προσθέτει όμως αμέσως το ερμηνευτικό κλειδί, που προστατεύει από παρανοήσεις σε βάρος της γυναίκας (σαν αυτές που απολαμβάνει να κάνει ο εν λόγω συντάκτης): ναι, αυτό ορίζει ο νόμος και αυτό επιβάλλουν οι ατυχείς κοινωνικές περιστάσεις, αλλά προσοχή: «όμως, ούτε άνδρας χωρίς γυναίκα ούτε γυναίκα χωρίς άνδρα εν Κυρίω. Γιατί, όπως υπάρχει η γυναίκα από τον άντρα» (η Εύα από τον Αδάμ), «έτσι και ο άντρας από τη γυναίκα, και όλα από το Θεό». Εδώ είτε εννοεί τη γέννηση κάθε άντρα από τη μητέρα του είτε τη γέννηση του 2ου Αδάμ, του Χριστού, από τη «Νέα Εύα», την Παναγία.
Σχετικά παραπέμπω –για να σοβαρευτούμε κιόλας από βιβλιογραφική άποψη– στη διδακτορική διατριβή του καθηγητή Απόστολου Μπουρνέλη (σήμερα διευθυντή της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Σχολής Κρήτης) Η θέση της γυναίκας στην Εκκλησία κατά τον Ιερό Χρυσόστομο, έκδ. Ηράκλειο Κρήτης 2004, όπου και πλούσια βιβλιογραφία για το θέμα, αληθινά επιστημονική και όχι «προπαγανδιστική», υπέρ ή κατά. Σταχιολογώ από εκεί μερικές αναφορές: Ο Θεοδώρητος Κύρου, κατηγορεί τους άντρες νομοθέτες ότι «της ισότητος ουκ εφρόντισαν» (ομιλία στην Α΄ Κορινθίους). Το ίδιο και άλλοι, όπως ο Αστέριος Αμασίας (ομιλία στο κατά Ματθαίον), ο Θεόδωρος Μοψουεστίας (ερμηνεία στον προφήτη Μαλαχία), ο μέγας Βασίλειος (Εις την μάρτυρα Ιουλίττα, Εις τον α΄ ψαλμόν κ.λ.π.), ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης (Περί της του ανθρώπου γενέσεως) κ.ά.
Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, σημειωτέον, έγραψε και το διάλογο Περί ψυχής και αναστάσεως, όπου καταγράφει την τελευταία συζήτησή του με την αδελφή του αγία Μακρίνα, λίγο πριν την κοίμησή της. Υπ’ όψιν ότι σε κανένα προχριστιανικό διάλογο (πλατωνικό π.χ., αλλά κι άλλοι έγραψαν διαλόγους) δεν περιλαμβάνεται γυναίκα ως πρόσωπο του διαλόγου (ακόμη και η περίφημη Διοτίμα του πλατωνικού Συμποσίου δεν είναι πρόσωπο του διαλόγου, αλλά τη γνώμη της μεταφέρει ως ανάμνηση ο Σωκράτης). Στο διάλογο του αγίου Γρηγορίου Νύσσης η γυναίκα όχι μόνο συμμετέχει, αλλά και διδάσκει τον άντρα (δες το έργο εδώ: http://www.phys.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/paterikon/grhgorios_nysshs_ta_makrineia.htm).
β) Άγιοι και Πατέρες
Λίγα δειγματάκια ακόμη:
1) Απόστολος Παύλος.
«…Ο άνδρας να προσφέρει στη γυναίκα την εύνοια που της οφείλει, το ίδιο και η γυναίκα στον άνδρα [αυτή η εύνοια σημαίνει αγάπη με έναν ιδιαίτερο τρόπο, που, εν προκειμένω, εννοεί την ερωτική αγάπη μεταξύ των δύο συζύγων]. Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το σώμα της, αλλά ο άνδρας. ομοίως, και ο άνδρας δεν εξουσιάζει το σώμα του, αλλά η γυναίκα. Μη στερείτε ο ένας τον άλλον [ενν. από την ερωτική πράξη –επειδή συχνά, και μάλιστα την εποχή εκείνη, τα μέλη θρησκευτικών ομάδων τηρούσαν υποχρεωτική ασκητική εγκράτεια μέσα στο γάμο, επειδή θεωρούσαν το σώμα κακό (άποψη που απορρίφθηκε αμέσως από το χριστιανισμό)], εκτός αν το κάνετε με κοινή συμφωνία προσωρινά, για να αφοσιώνεστε στην προσευχή και τη νηστεία, και πάλι να σμίγετε, για να μη σας πειράζει ο διάβολος για τη μικρή αντοχή σας. […] Εάν ένας χριστιανός έχει γυναίκα άπιστη [=ειδωλολάτρισσα], και αυτή συμφωνεί να μείνει μαζί του, να μην τη χωρίσει. και γυναίκα εάν έχει άνδρα άπιστο και αυτός συμφωνεί να μείνει μαζί της, να μην τον χωρίσει. Γιατί ο άπιστος άνδρας έχει αγιαστεί μέσα από τη γυναίκα και η γυναίκα η άπιστη έχει αγιαστεί μέσα από τον άνδρα […]. Εάν ο άπιστος θέλει να χωρίσει, ας χωρίσει. Δεν είναι δεσμευμένος ο αδελφός ή η αδελφή σε κάτι τέτοιο. Ο Θεός μας έχει καλέσει εν ειρήνη. Γιατί, πού ξέρεις, γυναίκα, αν δεν σώσεις τον άντρα; Ή πού ξέρεις, άνδρα, αν δεν σώσεις τη γυναίκα;…» (Α΄ επιστολή προς Κορινθίους, 7, 3-16).
[Εκτός των άλλων, φαίνεται εδώ ότι και η γυναίκα μπορούσε να χωρίσει τον άντρα της με τη δική της θέληση, όπως και ο άντρας τη γυναίκα.]
2) Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος [Ομιλία που εκφωνήθηκε στην ΚΠολη ενώπιον του αυτοκράτορα Μ. Θεοδοσίου και πολλών αρχόντων, με αφορμή την ανισότητα κατά των γυναικών στη νομοθεσία].
«Δε δέχομαι αυτή τη νομοθεσία, δεν επαινώ την (κοινωνική) συνήθεια. Οι νομοθέτες ήταν άνδρες, γι’ αυτό η νομοθεσία είναι κατά των γυναικών. Γι’ αυτό και δώσανε τα παιδιά στην εξουσία του πατέρα, αφήνοντας χωρίς φροντίδα το ασθενέστερο [σ.σ.: τη μητέρα ίσως εννοεί].
Ο Θεός όμως δε φέρθηκε έτσι, αλλά (είπε) “τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ζήσεις καλά”, που είναι η πρώτη εντολή στην παλαιά διαθήκη. […] Βλέπετε την ισότητα της νομοθεσίας. Ένας δημιουργός του άντρα και της γυναίκας, ένα χώμα και οι δυο, μία εικόνα (του Θεού), ένας νόμος, ένας θάνατος, μία ανάσταση. Ομοίως, γίναμε και από άντρα και από γυναίκα. Ένα χρέος οφείλεται από τα παιδιά στους γονείς. Πώς λοιπόν εσύ απαιτείς σωφροσύνη (συζυγική πίστη) από τη γυναίκα σου, ενώ ο ίδιος δεν την προσφέρεις; Πώς ζητάς χωρίς να δίνεις; Πώς νομοθετείς άνισα για σώμα ισότιμο με το δικό σου;
Αν εξετάζεις τα χειρότερα, δες: αμάρτησε η γυναίκα (Εύα), το ίδιο και ο Αδάμ. Και τους δύο τους εξαπάτησε ο όφης. Δε βρέθηκε ο ένας πιο αδύναμος και ο άλλος πιο δυνατός. Αλλά εξετάζεις τα καλύτερα; Και τους δύο τους σώζει ο Χριστός με τα πάθη του. Έγινε άνθρωπος για τον άνδρα; Το ίδιο και για τη γυναίκα…» (Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου, Λόγος ΛΖ΄, 6-7).
[Εδώ φαίνεται και ότι ο άγιος θεωρεί τους νόμους προϊόν κοινωνικών συνθηκών και όχι κάτι με «θεϊκή αυθεντία», κάτι που η «φωτισμένη» Δύση «ανακάλυψε» μόλις περί το 17ο αιώνα].
3) Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος.
Α) P.G., 51, 190 (Εις το, Ασπάσαθε Πρίσκιλλαν και Ακύλαν): «Υπάρχει και άλλη ωφέλεια εδώ, όχι μικρότερη, που μάλιστα, όταν κατορθωθεί, διαπερνά όλη τη ζωή μας. Ποια είναι; το να μην κατηγορεί κάποιο το γάμο, ούτε να νομίζει εμπόδιο και κώλυμα στο δρόμο της αρετής το να έχει γυναίκα και να ανατρέφει παιδιά και να κυβερνά σπίτι και να ασκεί τέχνη. Ορίστε και εδώ, άντρας και γυναίκα, και διοικούν εργαστήρια και ασκούν επάγγελμα και όμως αναδείχθηκαν πολύ φιλοσοφικότεροι [εννοεί αγιότεροι] από εκείνους που ζουν στα μοναστήρια».
Β) P.G., 51, 191-192 (στο ίδιο έργο). Ο άγιος εξετάζει το νόημα της αναφοράς του Παύλου πρώτα στην Πρίσκιλλα και έπειτα στον Ακύλα.
Αξίζει να εξετάσουμε και το άλλο, για ποιο λόγο ανέφερε πρώτα την Πρίσκιλλα και μετά τον άνδρα (της). Γιατί δεν είπε «Χαιρετίστε τον Ακύλαν και την Πρίσκιλλαν», αλλά «την Πρίσκιλλαν και τον Ακύλαν». Δεν το έκανε χωρίς λόγο, αλλά, νομίζω, επειδή ήξερε ότι η εκείνη ήταν ευλαβέστερη από τον άνδρα της. Και αυτό δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά φαίνεται και από το βιβλίο των Πράξεων των αποστόλων: τον Απολλώ, άνδρα μορφωμένο και καλό γνώστη της Αγίας Γραφής, που γνώριζε μόνο το βάπτισμα του Ιωάννου [του Προδρόμου, δηλ. δεν ήξερε το χριστιανικό βάπτισμα], αυτή τον πήρε και τον κατήχησε στην οδό του Θεού και τον ανέδειξε διδάσκαλο πλήρως καταρτισμένο.
Βλέπετε, οι γυναίκες που περιέβαλλαν τους αποστόλους δεν είχαν τις ίδιες έγνοιες με τις σημερινές, να ντύνονται πολυτελώς, να καλλωπίζονται με βαφές και να αγχώνουν τους συζύγους τους αναγκάζοντάς τους να τους αγοράσουν φορεσιά πολυτελέστερη από της και λευκούς ημίονους και χρυσόπαστους χαλινούς, να υπηρετούνται από ευνούχους και μια μεγάλη ομάδα υπηρετριών και κάθε άλλη γελοία φαντασίωση. Αλλά απορρίπτοντας όλα αυτά και αποβάλλοντας τον πόθο της πολυτέλειας, ένα μόνο ζητούσαν, να συμμετάσχουν στο έργο των αποστόλων.
Τέτοια δεν ήταν μόνον εκείνη [η Πρίσκιλλα], αλλά και όλες οι υπόλοιπες. Διότι μιλάει και για κάποια Περσίδα, «η οποία πολύ κοπίασε για μας», και κάποια Μαρία και κάποια Τρύφαινα θαυμάζει γι’ αυτούς τους κόπους, ότι κοπίαζαν μαζί με τους αποστόλους και επιδίδονταν τους ίδιους αγώνες.
Τότε πώς γράφει στον Τιμόθεο «Δεν επιτρέπω σε γυναίκα να διδάσκει, ουδέ να καθοδηγεί τον άντρα»; (Αυτό ισχύει) όταν και ο άντρας είναι ευλαβής και διαθέτει την ίδια πίστη και μετέχει στην ίδια σοφίας. Όταν όμως είναι άπιστος ή πλανημένος, δεν της αποστερεί την αυθεντία της διδασκαλίας. Γιατί γράφει στους Κορίνθιους: «Και γυναίκα που έχει άνδρα άπιστο, ας μην τον αφήσει, γιατί, που ξέρεις, γυναίκα, αν δε σώσεις τον άνδρα»; Πώς θα έσωζε η πιστή γυναίκα τον άπιστο άνδρα; Διδάσκοντάς τον και οδηγώντας τον προς την πίστη, όπως και τον Απολλώ η Πρίσκιλλα.
Γ) P.G., 51, 219 (Εις το, Γυνή δέδεται νόμω, εφ’ όσον χρόνον ζη ο ανήρ αυτής…). Ο άγιος ζητά από τους άνδρες να μην «απολύουν» (διώχνουν) τη γυναίκα τους, έστω κι αν εκείνη έχει πολλά ελαττώματα. Θεωρεί το γάμο αδιάλυτο, εκτός από πορνεία, δηλ. μοιχεία (κατά το Ευαγγέλιο, όπου ο Ιησούς αναφέρεται σε διάταξη του μωσαϊκού νόμου). Κι αυτό όμως ακόμη (το διαζύγιο λόγω μοιχείας) θεωρεί ότι επετράπη κατ’ ανάγκην, λόγω της ανθρώπινης σκληρότητας και ο Χριστός, με τη θυσία Του, το σχετικοποίησε και αυτό! (Καλύτερα λοιπόν να μη χωρίζει ο άντρας τη γυναίκα του ακόμη κι όταν μοιχεύσει).
Και συνεχίζει:
«Άλλωστε, ούτε ο Μωϋσής το νομοθέτησε εξ αρχής, αλλ’ αναγκαζόμενος λόγω της αδυναμίας του λαού. Επειδή ήταν πάντα έτοιμοι να διαπράττουν φόνους και γέμιζαν τα σπίτια με συγγενικό αίμα, χωρίς να λυπούνται ούτε τους δικούς τους ούτε τους ξένους. Για να μην κατασφάζουν λοιπόν τις γυναίκες, όρισε να τις χωρίζουν, αποτρέποντας το σοβαρότερο κακό, την “περί τας σφαγάς ευκολίαν”».
Με την ιδέα αυτή συμφωνεί και ο άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης (Επιστολή οστ΄, στο P.G., 78, 784), γράφοντας ότι ο Μωϋσής «συνεχώρησε μάλλον ή διηγόρευσεν» (ανέχτηκε περισσότερο παρά διέταξε) το διαζύγιο λόγω μοιχείας, για να αποτρέψει τους φόνους των γυναικών από τους «ατιμασμένους» συζύγους. Ο Χριστός όμως, αν και ανέχτηκε αυτή τη διάταξη «διά την σκληροκαρδίαν» των ανδρών (Ματθ. 19, 8), «πάντα τα άλλα ελαττώματα των γυναικών φέρειν προσέταξε» (διέταξε να ανέχονται οι άντρες όλα τα άλλα ελαττώματα των γυναικών).
Δ) P.G., 51, 220-222 (Χρυσόστομος, στο ίδιο). Για την εγκατάλειψη της γυναίκας από τον άνδρα προσθέτει: «Αν αυτό ήταν καλό [το να χωρίζει ο άνδρας τη γυναίκα του κατά βούλησιν] δε θα δημιουργούσε έναν άνδρα και μία γυναίκα, αλλά έναν τον Αδάμ και δύο γυναίκες, ώστε, αν ήθελε, να διώξει τη μία και να πάρει την άλλη. Όμως διά του τρόπου της δημιουργίας εισήγαγε τον νόμο, στον οποίο αναφέρομαι. Δηλαδή ποιον;
Τη γυναίκα που σου έτυχε από την αρχή, την ίδια να έχεις μέχρι το τέλος. […] Ο δε προφήτης Μαλαχίας το φανερώνει πολύ σαφέστερα από το Μωϋσή, ή μάλλον δε όχι ο Μαλαχίας, αλλά ο Θεός διά του Μαλαχία, λέγοντας: «Είναι άξιο να εγκρίνω τις θυσίες σας και να δεχτώ τα δώρα σας;». Και κατόπιν: «Για ποιο λόγο εγκατέλειψες τη γυναίκα της νεότητας σου;» και δείχνοντας πόσο κακό είναι και στερώντας από κάθε δικαιολογία εκείνον που το διαπράττει, βαρύνει την κατηγορία προσθέτοντας τα εξής: «Αυτή είναι σύντροφός σου και γυναίκα της διαθήκης σου, και εγκατάλειμμα του πνεύματός σου, και δεν τη δημιούργησε άλλος». Κοίταξε πόσα δικαιώματα (της συζύγου) παραθέτει. Πρώτο το της ηλικίας: «γυναίκα της νεότητας σου». Έπειτα το της ανάγκης [δηλ. πόσο ο άντρας χρειάζεται τη γυναίκα]: «Αυτή είναι σύντροφός σου». Έπειτα τον τρόπο της δημιουργίας: «Εγκατάλειμμα πνεύματός σου».
Και επί πλέον, το σπουδαιότερο, την αξίωση του Δημιουργού: «δεν τη δημιούργησε άλλος». Δε μπορείς να πεις, δηλαδή, ότι εσένα σε δημιούργησε ο Θεός, ενώ εκείνη όχι, αλλά ένας άλλος, κατώτερος. Ένας και ο ίδιος έφερε στην ύπαρξη και τους δύο. Ώστε, κι αν δεν πειστείς από κάτι άλλο, να τραπείς Αυτόν και να διαφυλάξεις την αγάπη προς εκείνη. […] Γι’ αυτό παρακαλώ και δέομαι, ούτε άντρες να διώχνουν γυναίκες, ούτε γυναίκες να εγκαταλείπουν άντρες…».
Ε) P.G. 51, 225 κ.εξ. (Εγκώμιον εις Μάξιμον, και περί του ποίας άγεσθαι γυναίκας). Ο άγιος αναφέρεται στο γάμο του Νυμφίου Ιησού με την νύμφη/ανθρώπινη φύση (που ήταν άσχημη και γηρασμένη κ.τ.λ.). Αναφέρεται στα λόγια του Παύλου «καθώς και ο Χριστός ηγάπησε την Εκκλησίαν και εαυτόν παρέδωκεν υπέρ αυτής…» (έτσι να αγαπάτε τη γυναίκα σας) κ.τ.λ. Και συνεχίζει:
«Ώστε και αν πρέπει να πεθάνεις υπέρ των γυναικών, μη διστάσεις. Διότι, αν ο Κύριος αγάπησε τόσο τη δούλη [ενν. ο Χριστός την παρακμασμένη ανθρωπότητα], ώστε να παραδώσει τον εαυτό της για χάρη της, πολλώ μάλλον εσύ πρέπει να αγαπάς το ίδιο τη συνάνθρωπό σου» (P.G. 51, 228).
Επιχειρηματολογεί αποτρέποντας τους άντρες να διώχνουν τη γυναίκα τους, ακόμη και αν τους κάνει τη ζωή δύσκολη (έχει πει στην αρχή ότι, αν λάβεις «γυναίκα πονηράν», θα την έχεις διά παντός): «Όπως, όταν εμφανιστεί μια αρρώστια στο σώμα μας, δεν ακρωτηριάζουμε το μέλος, αλλά διώχνουμε το νόσημα, έτσι (να) κάνουμε και με τη γυναίκα. Αν γίνει απ’ αυτήν κάτι κακό, μη διώξεις τη γυναίκα, αλλά την κακία. Και υπόψιν ότι το να διορθωθεί η γυναίκα είναι εφικτό [σ.σ.: δεν εννοεί με τη βία, όπως έχει φανεί από τα προηγούμενα], ενώ το άρρωστο μέλος πολλές φορές είναι αδύνατο να θεραπευτεί» (P.G. 51, 228).
Στ) P.G. 51, 213-215. Δείτε τι γράφει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος προς τους άντρες συζύγους που, παράλληλα προς τη σχέση με τη γυναίκα τους, επισκέπτονται πορνεία. Παίρνει αφορμή από τα λόγια του αποστόλου Παύλου στην Α΄ προς Κορινθίους, κεφ. 7, στ. 3: «Ο άνδρας να προσφέρει στη γυναίκα την εύνοια [=συζυγική αγάπη] που της οφείλει, το ίδιο και η γυναίκα στον άνδρα».
Και λέει:
«Το σώμα του άνδρα δεν ανήκει στον άνδρα, αλλά στη γυναίκα (του). Ας της διατηρεί λοιπόν ακέραιο το κτήμα και ούτε να της το μειώνει ούτε να της το καταστρέφει. … Αφού λοιπόν το σώμα του άνδρα είναι κτήμα της γυναίκας, ας δείξει αυτός το ενδιαφέρον του για τη διαφύλαξη αυτής της παρακαταθήκης. Το ότι βέβαια αυτό εννοεί (ο Παύλος) αποδεικνύεται από το εξής: Αφού είπε «ας αποδίδει τη συζυγική αγάπη», πρόσθεσε: «Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το σώμα της η ίδια, αλλά ο άνδρας της. Παρόμοια και ο άνδρας δεν εξουσιάζει το σώμα του, αλλά η γυναίκα του» [Α΄ Κορ. ζ΄ 4]. Όταν λοιπόν δεις μια πόρνη να σε δελεάζει, να σκέπτεται το κακό σου, να επιθυμεί το σώμα σου, πες της: «Δεν είναι δικό μου το σώμα, αλλά της γυναίκας μου. Δεν τολμώ να το σφετερισθώ ούτε να το παραδώσω σε άλλη γυναίκα». Το ίδιο ας κάνει και η γυναίκα…
»Διότι η γυναίκα σου δεν ήλθε σε σένα για να ατιμάζεται, δεν εγκατέλειψε πατέρα και μητέρα και όλο το σπίτι της για να προσβάλλεται … Την πήρες συνοδοιπόρο και σύντροφο της ζωής και ελεύθερη και ισότιμη. Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο να δείχνεις κάθε ενδιαφέρον, όταν παίρνεις την προίκα, χωρίς να αφήνεις να ελαττωθεί καθόλου, ενώ αυτό που είναι πιο πολύτιμο από όλη την προίκα, δηλ. τη σωφροσύνη [=σωματική αυτοσυγκράτηση] και τη σεμνότητα και το δικό σου σώμα, που είναι δικό της κτήμα, να το διαφθείρεις και να το μολύνεις; Εάν ελαττώσεις την προίκα, δίνεις λόγο στην πεθερό σου, εάν όμως μειώσεις τη σωφροσύνη θα δώσεις λόγο στο Θεό, ο οποίος εισήγαγε το γάμο και σου παρέδωσε τη γυναίκα».
Παρόμοια και «χειρότερα» λέει για τους άνδρες που απατούν τη γυναίκα τους γενικώς (όχι ειδικότερα στο πορνείο): βλ. P.G., 51, 215-216.
Ζ) Σε ιδιαίτερη ομιλία του «κατά της οργής», ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος καταβάλλει κάθε προσπάθεια να πείσει τις κυρίες να μη δέρνουν τις υπηρέτριές τους («…μηδέ τύπτειν ασχημόνως δεσποίνας τας εαυτών θεραπαινίδας», αναφέρει στο θέμα της ομιλίας ο Δωρόθεος Σχολάριος στην Κλείδα της Ελληνικής Πατρολογίας). Μεταξύ άλλων όμως τονίζει: «Ουχ οράς πώς αισχρόν πράγμα γυναίκα τύπτεσθαι;» (=δε βλέπεις πόσο αισχρό πράγμα είναι να δέρνεται μια γυναίκα;). Και παρακάτω: «Αισχύνη γαρ ανδρί γυναίκα τύπτειν» (=διότι είναι ντροπή στον άνδρα να χτυπάει γυναίκα). Και παρακάτω: «Πάντα δε τα ελαττώματα των γυναικών φέρειν τους άνδρας προσέταξεν ο Θεός» (=όλα τα ελαττώματα των γυναικών πρόσταξε ο Θεός να ανέχονται οι άνδρες), P.G., 62, 109-110.
4) Ο Μ. Βασίλειος πράγματι συμβουλεύει τη γυναίκα να μην αφήνει τον άντρα της, ακόμη κι αν τη χτυπά ή τη βρίζει ή είναι αλκοολικός κ.λ.π. Η συμβουλή αυτή υπάρχει και στο περίφημο έργο του «Εις την Εξαήμερον», και συγκεκριμένα η ομιλία ζ΄ (Περί ερπετών), την οποία βλ. στο: http://www.phys.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/paterikon/basil_the_great_six_days_of_creation.htm#_Toc94440745.
Όμως αμέσως μετά ο άγιος αναφέρει ότι ο άντρας που παντρεύεται, αν δεν αποβάλλει «το της ψυχής απηνές και απάνθρωπον» είναι χειρότερος από την έχιδνα – γιατί η έχιδνα «αποβάλλει το φαρμάκι της» όταν «έρχεται σε γάμο». Το ίδιο λέει και για τον άντρα που απατά τη γυναίκα του, γιατί η έχιδνα, κατά τον άγιο, σέβεται το ταίρι της και δε στρέφεται σε άλλα.
Ο λόγος αυτής της συμβουλής προς την ταλαιπωρημένη σύζυγο δεν είναι κάποιος «μισογυνισμός» (είδαμε τι λέει αντίστοιχα ο Χρυσόστομος στον άντρα), αλλά η εκ πείρας γνώση των αγίων ότι το να υπομένεις κακουχίες με τη θέλησή σου, συγχωρώντας μάλιστα εκείνον που σου τις προκαλεί, οδηγεί την καρδιά σου σε πλήρη κάθαρση και σε εκτοξεύει στην αγιότητα – κάνοντάς σε σύντομα απρόσβλητο από τα βάσανα. Αυτό φυσικά είναι ακατανόητο για πολλούς κοντόφθαλμους «ορθολογιστές», που επιμένουν να αγνοούν τι είναι η αγιότητα. Ανάλογα, η μακαρίτισσα η γιαγιά μου δεν καταλάβαινε την έννοια της γυμναστικής: πώς είναι δυνατόν να κουράζεσαι χωρίς να έχεις κάποια δουλειά; Φανταστείτε να μάθαινε ότι στις πόλεις, όχι μόνο πας στο γυμναστήριο και κουράζεσαι, αλλά… πληρώνεις κι από πάνω για να το κάνεις!…
Ας σημειώσουμε ότι ο κανόνας 77 του Μ. Βασιλείου ορίζει βαριά επιτίμια στον άντρα που εγκαταλείπει τη σύζυγό του και παίρνει άλλη, τον οποίο δέχεται στη θεία μετάληψη μόνο μετά από οκτώ χρόνια! «Αυτός που εγκαταλείπει τη νόμιμη γυναίκα του και παίρνει άλλη υπόκειται στο αμάρτημα της μοιχείας σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου. Έχει οριστεί με κανόνες λοιπόν από τους Πατέρες μας αυτοί για ένα χρόνο να τίθενται στην τάξη των «προσκλαιόντων», δύο χρόνια στην τάξη των «ακροωμένων», τρία χρόνια να μένουν στην τάξη των «υποπιπτόντων», τον έβδομο χρόνο να παρευρίσκονται ως «συνιστάμενοι» με τους πιστούς και τότε πια να θεωρούνται άξιοι της μετάληψης των θείων αγιασμάτων, αν μετανιώσουν με δάκρυα».
Εδώ πρέπει να επισημάνουμε (αν και πολλοί αρνούνται να το καταλάβουν, λόγω ιδεολογικών προκαταλήψεων) ότι οι κανόνες και τα επιτίμια δεν επιβάλλονται αλλά αναλαμβάνονται από τους χριστιανούς με τη θέλησή τους, όπως οι συμβουλές και οι συνταγές του γιατρού. Αν θέλω να μεταλάβω, παρά το επιτίμιο, θα πάω σε έναν άλλο ιερέα, που δε με γνωρίζει. Επίσης, αν είμαι άπιστος, θα γελάσω με το επιτίμιο – ή θα στείλω τα παπούτσια μου να τα αφορίσουν, για… να μη λιώσουν, όπως είχε πει ο μακαρίτης ο Λασκαράτος. Και φυσικά δεν πρόκειται να με πείσει κάποια «τρομοκρατία της κόλασης» (όπως θα σπεύσει να αντιτάξει κάθε «προοδευτικός» ορθολογιστής), γιατί είτε θα την υποβαθμίσω στη συνείδησή μου –«παραμύθια των παπάδων»– είτε η αδυναμία και ο εθισμός μου θα με νικήσουν κ.τ.λ.
Ενάντια σ’ αυτή την αδυναμία και τον εθισμό ορίζονται στους ανθρώπους τα επιτίμια, όπως όλα τα πράγματα στο χριστιανισμό είναι ελεύθερα και προαιρετικά.
Για να καταλάβουμε καλύτερα τι συμβαίνει, ας θυμηθούμε ότι ο άγιος Τιμόθεος Αλεξανδρείας στη «ιε΄ κανονική ερωταπόκρισή του» λέει ότι, «σύμφωνα με γνώμη πνευματική», οι άνδρες δεν επιτρέπεται να χωρίζουν ούτε σε περίπτωση γυναίκας δαιμονισμένης «δεμένης με αλυσίδες»!
«Ερώτηση: Αν η γυναίκα κάποιου δαιμονίζεται, ώστε να τη δένουν και με αλυσίδες, και ο άντρας της λέει ότι δεν μπορεί να είναι εγκρατής και θέλει να πάρει άλλη γυναίκα, πρέπει να πάρει άλλη ή όχι;
Απάντηση: Στην περίπτωση αυτήν υπάρχει κίνδυνος μοιχείας και δεν ξέρω τι ν’ απαντήσω γι’ αυτό, ούτε βρίσκω τίποτε [δηλ. δε βρίσκει κάποιο παλαιότερο κανόνα για το θέμα]. Σύμφωνα με γνώμη πνευματική, δεν πρέπει».
Προσθέτω το σχόλιο του φίλου, που μου επισήμανε τον κανόνα του αγίου Τιμοθέου: «Το να κρατάς τη γυναίκα σου ακόμη κι αν είναι για δέσιμο, δηλ. ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ, είναι τρομερό! Είναι τουλάχιστον αντίστοιχο με το να δέρνει ένας άνδρας τη γυναίκα του. Αν η λογική όριζε ότι είναι συχνό φαινόμενο να δέρνεται ένας άνδρας από τη γυναίκα του, είμαι βέβαιος ότι ο Βασίλειος θα το έλεγε και για τους άνδρες. Επειδή όμως δεν συμβαίνει σχεδόν ποτέ, γι’ αυτό δεν το αναφέρει».
5) Ο μέγας άγιος και ισαπόστολος Κοσμάς ο Αιτωλός (που του πετάμε λάσπη για το ευχαριστώ, που πήγε να βοηθήσει τον κοσμάκη, δίνοντας και τη ζωή του στο τέλος) λέει ευθέως για την ισοτιμία ανδρών και γυναικών: «Ίσια την έκαμεν ο Θεός την γυναίκα με τον άνδρα, όχι κατωτέρα. Εδώ πώς τας έχετε τας γυναίκας, αδελφοί μου; [Απαντούν:] –Διά κατωτέρας. [Συνεχίζει ο άγιος:] –Ανίσως, αδελφοί μου, και θέλετε να είσθε καλύτεροι οι άνδρες από τας γυναίκας, πρέπει να κάμνετε και έργα καλύτερα από αυτάς. […] Είμεθα άνδρες και κάμνομεν χειρότερα».
«Τον παλαιόν καιρόν ήτο ένας άνθρωπος ονομαζόμενος Ιωακείμ, είχε δε και μίαν γυναίκα ονομαζομένην Άννα [σ.σ.: οι γονείς της Παναγίας]. Καλός και ο άνδρας, καλή και η γυναίκα, και από γένος βασιλικόν και οι δύο, αλλά η γυναίκα ήτο καλυτέρα. Πολλές γυναίκες ευρίσκονται εις τον κόσμον οπού είνε καλύτερες από τους άνδρας. Τι σε ωφελεί να καυχάσαι πως είσαι άνδρας, και είσαι χειρότερος από την γυναίκα και πηγαίνεις εις την κόλασιν και καίεσαι πάντοτε, και η γυναίκα σου να πηγαίνη εις τον παράδεισον να χαίρεται πάντοτε;».
Πιο κάτω επαναλαμβάνει την ιδέα ότι με τη γέννηση του Χριστού από την Παναγία η γυναίκα «ξεπλήρωσε την πλευρά που είχε δανεισθεί από τον άνδρα και του την εχρεωστούσε» (οπότε δεν ισχύει το «επιχείρημα» ότι ο άντρας είναι ανώτερος λόγω της πλάσης της Εύας από την πλευρά του Αδάμ). και συνεχίζει: «Πρέπει και συ, ω άνδρα, να μη μεταχειρίζεσαι την γυναίκα σου ωσάν σκλάβα, διότι πλάσμα του Θεού είνε και εκείνη καθώς και συ. Τόσον εσταυρώθηκεν ο Θεός δι’ εσέ, όσον και δι’ εκείνην. Πατέρα λέγεις εσύ τον Θεόν, Πατέρα τον λέγει και εκείνη. Έχετε μίαν πίστιν, ένα βάπτισμα. Δεν την έχει ο Θεός κατωτέραν. Διά τούτο την έκαμεν από την μέσην του ανδρός, διά να είναι ο άνδρας ωσάν την κεφαλήν και η γυναίκα το σώμα [σ.σ.: ασώματος κεφαλή δεν ζει]. Δεν την έκαμεν από το κεφάλι, διά να μη καταφρονή τον άνδρα. Ομοίως πάλιν δεν την έκαμεν από τα ποδάρια, διά να μη καταφρονή ο άνδρας την γυναίκα».
Λέει επίσης: «Εγεννήθη ο Κύριός μας από γυναίκα, διά να ευλογήση την γυναίκα… Εγεννήθη ο Κύριός μας από παρθένον, διά να προτιμήση την παρθενίαν… Εγεννήθη ο Κύριός μας από αρραβωνιασμένην, διά να ευλογήση τον γάμον».
Αυγούστου 10, 2009 at 8:06 μμ
ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ.
Λέει επίσης για τους γονείς που αποχτούν κορίτσια: «Καθώς ο Ιωακείμ και η Άννα δεν επροτίμησαν το αρσενικόν από το θηλυκόν [δηλ. όταν γέννησαν την Παναγία, δεν δυσαρεστήθηκαν που ήταν κορίτσι], έτσι και η ευγενία σας να μην προτιμάτε τα αρσενικά παιδιά σας από τα θηλυκά, διότι όλα τα πλάσματα, του Θεού είναι».
(Βλ. επισκόπου Αυγουστίνου Ν. Καντιώτου, Κοσμάς ο Αιτωλός, έκδ. Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος «Ο Σταυρός», έκδοσις 21η, Αθήναι 1998, σελ. 121, 123, 210-211, 216, 242. Βλ. και: http://www.oodegr.com/neopaganismos/sykofanties/patrokosmas_evraioi_1.htm).
Γιατί λοιπόν ο άγιος Κοσμάς ξεστόμισε αυτή την επίμαχη «συμβουλή», ότι, αν κάποιος βλέπει να περνάει από τη μια πλευρά του δρόμου μια γυναίκα και από την άλλη ο διάβολος, πρέπει να περάσει από εκεί όπου περνάει ο διάβολος, αφού ο διάβολος, άμα κάνεις το σταυρό σου, φεύγει, ενώ η γυναίκα δεν φεύγει;
Αν δεν ξέρεις, αδελφέ μου, το λόγο, να σου τον πω: το είπε επειδή απευθυνόταν σε άντρες που είχαν την πρόθεση να γίνουν μοναχοί! Μήπως δε διάβασες ολόκληρο το απόσπασμα ή σκόπιμα το αποκρύπτεις; Εκεί ο άγιος συμβουλεύει τους υποψήφιους μοναχούς: «Αμή ωσάν θέλης να φυλάξης την παρθενίαν, πρέπει πρώτον θεμέλιον να βάλης την ακτημοσύνην και να μην έχης σακκούλαν, να μην έχει κασσέλλα [δηλ. να μην έχει καθόλου χρήματα] και να τηγανίζεις το σώμα σου καθώς τηγανίζεις το ψάρι με νηστείες, προσευχές, αγρυπνίες, διά να νεκρώνης, να ταπεινώνης την σάρκα, οπού είνε ένας λύκος, ένα γουρούνι, ένα θηρίον, ένα λεοντάρι» [Ωραία πράγματα λέει για τους άντρες, ε; Ας προσθέσουμε εδώ ότι ο μοναχός δεν επιθυμεί να γίνει «σωματοκτόνος», αλλά «παθοκτόνος» (άγ. Ποιμήν)]. «Και να φεύγης τον κόσμον, μα περισσότερον την γυναίκα. Και όχι πάλιν να μισής την γυναίκα, διατί είναι πλάσμα Θεού, αλλά τα πάθη που ακολουθούν οι άνθρωποι. Και αν τύχη και περάσης από ένα σοκκάκι και εις το ένα μέρος είνε η γυναίκα και εις το άλλο είνε ο διάβολος, να μην αποπεράσης εκείθεν οπού είνε η γυναίκα, μόνον από εκεί όπου είναι ο διάβολος, διαί κάνεις τον σταυρόν σου και φεύγει, μα η γυναίκα δεν φεύγει».
Και κλείνει το ίδιο απόσπασμα με την απαραίτητη διευκρίνιση: «Και καθώς είνε δύσκολον το αρνί να συναναστρέφεται με τον λύκον και να μη φαγωθή [δύσκολον, λέει, όχι αδύνατον, αλλά λαμβάνει μέριμνα υπέρ του αδύναμου] ή τα λιανόξυλα με τα κάρβουνα και να μην καγούν, έτσι είνε δύσκολον ο καλόγηρος να συναναστρέφεται με γυναίκες και η καλογριά με άνδρες και να μην μολυνθούν και να σκανδαλισθούν» (ό.π., σελ. 261-262).
Λυπούμαι που δεν το καταλαβαίνεις και ακόμη περισσότερο που πιθανόν είσαι τόσο φανατισμένος, ώστε θα διαρρήξεις τα ιμάτιά σου, προκειμένου να πείσεις τον εαυτό σου και άλλους ότι ο Κοσμάς, ντε και καλά, ήταν… μισογύνης!
7) Τον 6ο αιώνα μ.Χ. ένας άνθρωπος που αποστρεφόταν την ανάληψη κάθε εξουσίας, αλλά επιθυμούσε να παραμείνει απλός και ταπεινός μέχρι τέλους, έγραψε:
«Η αγάπη που προέρχεται από οποιοδήποτε πράγμα του κόσμου τούτου, μοιάζει με μια μικρή λάμψη, που τρέφεται με λάδι, όπως το καντήλι, και έτσι διατηρεί το φως του. Μάλλον μοιάζει με ξερό χείμαρρο, που τρέχει μόνον όταν βρέχει, ενώ, αν σταματήσει η βροχή, σταματά κι αυτός. Η αγάπη όμως που προέρχεται από το Θεό είναι σαν μια πηγή αστείρευτη, γιατί έχει άφθονο και ατελείωτο νερό, γιατί μόνο ο Θεός είναι η πηγή της αγάπης.
»Καρδία ελεήμων σημαίνει καύσις καρδίας υπέρ όλης της κτίσεως, δηλαδή υπέρ των ανθρώπων και των ορνέων και των ζώων και των δαιμόνων και υπέρ παντός κτίσματος, από τη θύμηση και τη θεωρία των οποίων τρέχουν από τα μάτια δάκρυα και από την πολλή συμπάθεια και την ελεημοσύνη μικραίνει η καρδιά του ελεήμονος και δεν μπορεί να υποφέρει να δει ή να ακούσει κάποια βλάβη ή κάτι λυπηρό να γίνεται στην κτίση. Γι’ αυτό και υπέρ των αλόγων ζώων και υπέρ των εχθρών της αλήθειας και υπέρ εκείνων που τον βλάπτουν εύχεται κάθε ώρα με δάκρυα, για να τους φυλάξει και να τους ελεήσει ο Θεός.
»Μη μισήσεις ποτέ τον αμαρτωλό, γιατί όλοι είμαστε υπεύθυνοι για αμαρτίες. Κι αν ακόμα κινείσαι από ιερό ζήλο εναντίον του, μάλλον να κλάψεις γι’ αυτόν.
Άνθρωπε, γιατί μισείς τον αμαρτωλό; Τις αμαρτίες του να μισείς και να προσεύχεσαι γι’ αυτόν, για να γίνεις μιμητής του Χριστού, που δεν αγανακτούσε κατά των αμαρτωλών, αλλά προσευχόταν υπέρ αυτών. Δε βλέπεις πώς έκλαψε υπέρ της Ιερουσαλήμ; Ή μήπως κι εμείς σε πολλά δεν ξεγελιόμαστε απ’ το διάβολο; Γιατί λοιπόν να μισούμε εκείνον, που ξεγελάστηκε από τον εχθρό, όπως κι εμείς;
»Γιατί, άνθρωπε, μισείς τον αμαρτωλό; Μήπως τάχα γιατί δεν είναι δίκαιος, σαν εσένα; Και πού είναι η δικαιοσύνη σου, αν δεν έχεις αγάπη; Γιατί δεν κλαις μάλλον γι’ αυτόν, αλλά τον καταδιώκεις; Υπάρχουν μερικοί, που από την ανοησία τους οργίζονται, νομίζοντας πως είναι διακριτικοί στα έργα των αμαρτωλών…».
Ο άνθρωπος αυτός, που εξέφρασε στη ζωή του την απόλυτη αγάπη, είναι ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος. Ο συντάκτης του παρόντος άρθρου τον χαρακτηρίζει… «ανθρώπινο κτήνος». Δεν πειράζει, αδελφέ μου, ο άγιος συγχωρεί. Έλα να τον συκοφαντήσεις, λέγοντας ότι συμβουλεύει τους άνδρες «να μη συντρώγουν ποτέ με γυναίκα, ακόμη και με τη μητέρα ή την αδελφή τους»!
Κι όμως ο άγιος αυτό το γράφει απευθυνόμενος σε άνδρες μοναχούς και όχι σε όλο τον κόσμο – τα έργα του αγίου είναι Τα ευρεθέντα ασκητικά, δηλαδή γράφτηκαν όλα για να δώσουν συμβουλές αποκλειστικά και μόνο σε μοναχούς. Και εξυπακούεται ότι απευθύνεται σε αρχάριους μοναχούς, που μπορεί εύκολα να υποκύψουν σε πειρασμό, ακόμη κι αν κάνουν παρέα με γυναίκα της οικογένειάς τους. Δεν εννοώ ότι θα την ποθήσουν ερωτικά (όπως θα φανταστεί με χαρά κάθε «απέναντι»), αλλά ότι ανοίξει η πόρτα του νου τους για να φαντάζονται τη γυναίκα γενικώς –πράγμα που κινδυνεύουν να οδηγήσει σε αποτυχία την προσπάθειά τους και γενικά τη ζωή τους.
Μια απαραίτητη εξήγηση εδώ: ο μοναχός και η μοναχοί δεν είναι «κατά του γάμου» (το τονίζουν ρητά οι Πατέρες και το ξέρουν και πέτρες στο χριστιανισμό), αλλά επιχειρούν την υπέρβαση του γάμου. Ο γάμος δηλαδή είναι ένωση με έναν άνθρωπο, με απώτερο σκοπό την επίτευξη της απόλυτης αγάπης και μέσω αυτής της αγάπης να έρθει η ένωση με το Θεό, που είναι και ένωση με όλα τα όντα. Αυτή η αγάπη μπορεί να είναι μονόπλευρη, και τότε αγιάζεται μόνον ο ένας – γι’ αυτό οι άγιοι συμβουλεύουν τον/την σύζυγο που ταλαιπωρείται να εμμείνει σ’ αυτή τη σχέση, δηλ. σ’ αυτή την αγάπη [ενδιαφέρονται βέβαια και για τον άλλο σύζυγο, άντρα ή γυναίκα, που πιθανόν θα σωθεί λόγω αυτής της αγάπης του άλλου, του αγίου μάρτυρα συζύγου του (τα ανθρώπινα κτήνη εμείς εδώ δεν τα σκοτώνουμε, όπως πιθανόν θα ήθελε κάποιος σκληρός ηθικιστής «ορθολογιστής», αλλά τα τρέφουμε και αγωνιζόμαστε μήπως σωθούν κι αυτά)].
Ο μοναχός λοιπόν επιχειρεί την ένωση με όλα τα όντα απευθείας, χωρίς να περάσει από το στάδιο της ένωσης με έναν άνθρωπο. Γι’ αυτό, κατά τον περίφημο ορισμό του Ευάγριου, μοναχός είναι «ο πάντων κεχωρισμένος και πάσι συνηρμοσμένος» (ο χωρισμένος από όλους και ενωμένος με όλους). Γι’ αυτό ο μοναχός δεν ωφελείται αν εγκαταλείψει το σκοπό του (ούτε κι αν τον διαστρεβλώσει), όπως και ο έγγαμος δεν ωφελείται αν εγκαταλείψει το δικό του δρόμο (ούτε κι αν τον διαστρεβλώσει).
Αυγούστου 10, 2009 at 8:08 μμ
3. Ο Θεός είναι άντρας;
Εξυπακούεται ότι, κατά τη χριστιανική θεολογία, ο Θεός, ως Πνεύμα και εντελώς «Άλλος» στους όρους ύπαρξης από μας, δεν έχει φύλο. Γλωσσικά στην Αγία Τριάδα συμπυκνώνονται και τα τρία γένη: εκτός από το Άγιο Πνεύμα, που Το προσαγορεύουμε στο ουδέτερο, και το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ο Υιός, έχει και ένα θηλυκό όνομα ιδιαίτερης βαρύτητας: Σοφία. Είναι η Σοφία του Θεού, ένα ξεκάθαρα θεϊκό ον, που δημιούργησε και συντηρεί τον κόσμο, κατά την παράδοση που εκφράζουν τα βιβλία Παροιμίες, Σοφία Σολομώντος και Σοφία Σειράχ –τα δυο τελευταία ανήκουν στην ελληνόφωνη Βίβλο, τη μετάφραση των 70, που δε χρησιμοποιείται πια από τους Εβραίους.
Είναι «η μήτηρ της αγαπήσεως της καλής και της οσίας ελπίδος, του φόβου» (=της συστολής) «και της γνώσεως» (Σοφία Σειράχ, κεφ. 24) και, κατά τους χριστιανούς, ταυτίζεται με τον Υιό. «Χριστός, Θεού Δύναμις και Θεού Σοφία» κατά τον Παύλο και την εκκλησιαστική υμνογραφία. «Νους, Λόγος, Σοφία, Υιός του Πατρός, και απόρροια, ως φως από Πυρός, το Πνεύμα» γράφει ο απολογητής άγιος Αθηναγόρας ο Αθηναίος (2ος αι.).
Το όνομα Σοφία για το Χριστό είναι τόσο βασικό, που η περίφημη της Κωνσταντινούπολης, η αφιερωμένη σ’ Αυτόν, ονομάζεται Ναός της του Θεού Σοφίας, Αγία Σοφία. Ο ναός αυτός προκάλεσε σειρά ομώνυμων ναών στο Κίεβο, τη Θεσσαλονίκη και άλλες ορθόδοξες πόλεις. Ο Χριστός λοιπόν, ως Θεός, δεν είναι αρσενικός, ούτε φυσικά …ανδρόγυνος (αυτό θα έλεγε μια θρησκεία της Θεάς Φύσης) αλλά πάνω από φύλο –το γένος των ονομάτων Του υπακούει στις σχέσεις που θέλουμε να προσδιορίσουμε κάθε φορά εμείς, οι άνθρωποι.
Γενικότερα το Θεό Τον αντιλαμβανόμαστε ως Πατέρα και Υιό και όχι ως Μητέρα και Θυγατέρα (και έτσι Τον αποκάλυψε και ο Χριστός), όμως οι όροι αυτοί, εν προκειμένω, υποδηλώνουν καθαρά σχέσεις κι όχι βιολογικά χαρακτηριστικά.
Οι αρχαίες θρησκείες μίλησαν για Μητέρα Θεά, υπονοώντας την προσωποποίηση της Φύσης. Πρόκειται για ένα συγκεκριμένο αρχέτυπο, ίσως μάλιστα διαμορφωμένο κατά την εποχή της μητριαρχίας (αν υπήρξε). Ο Θεός Πατέρας δεν υποδηλώνει γέννηση αλλά γονιμοποίηση (τη βαθύτερη αιτία), και όχι τόσο στοργή και θηλασμό, όσο ασφάλεια, προστασία από τους εκάστοτε συγκεκριμένους εχθρούς, τροφοδοσία με τα αναγκαία εφόδια για την επιβίωση (όχι πια το φυσικό μητρικό γάλα) κ.τ.λ.
Εάν αντί για Πατέρα και Υιό κατανοούσαμε το Θεό ως Μητέρα και Θυγατέρα, οι συνδηλώσεις θα ήταν διαφορετικές: θα επιστρέφαμε στη θρησκεία της Φύσης. Αυτό πιθανόν θα άρεσε σε πολλούς «χαρούμενους ορθολογιστές», αλλά δε θα ήταν παρά μια ανόητη ειδωλολατρία: η Φύση δεν είναι Θεά, αλλά δημιούργημα του Θεού. Εμείς, είτε είμαστε «καλοί» είτε «κακοί», δεν επιθυμούμε να λατρεύουμε την κτίση, αλλά τον Κτίστη.
Ο Χριστός ήρθε στη Γη σαν άντρας, όχι τόσο λόγω της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία, όσο γιατί είναι ο Νυμφίος της Εκκλησίας, δηλαδή της ανθρωπότητας. Κατά τη χριστιανική θεολογία, την υμνογραφία, αλλά και την ίδια την Αγία Γραφή (π.χ. Ησαΐας, 54, 4-8. 62, 3-5. Ωσηέ κεφ. 1-4. Ματθ. 9, 15, Ιω. 3, 29, Αποκ. 19, 6-9), στο πρόσωπο του Χριστού έχει συντελεστεί ένας ιερός γάμος Θεού και ανθρωπότητας, που προεικονίζεται και στο Άσμα Ασμάτων: ο Θεός, από θεϊκό έρωτα για τον άνθρωπο, ενώνεται μαζί του. Όλη η θεότητα και όλη η ανθρωπότητα συγκεφαλαιώνονται και ανακεφαλαιώνονται στο μέγιστο πρόσωπο του Θεού και πρωτόπλαστου Ανθρώπου Ιησού, του Χριστού, που είναι «υιός του ανθρώπου» (=άνθρωπος), αλλά και «ο Κύριος της δόξης» (Α΄ Κορ. 2, 8: «ει γαρ έγνωσαν, ουκ αν τον Κύριον της δόξης εσταύρωσαν») και Θεός: Α΄ Τιμ. 3, 16: «Θεός εφανερώθη εν σαρκί, εδικαιώθη εν Πνεύματι, ώφθη αγγέλοις, εκηρύχθη εν έθνεσιν, επιστεύθη εν κόσμω, ανελήφθη εν δόξη».
Γι’ αυτό το λόγο είναι και άτοπο να υποθέσουμε ότι ο Χριστός θα μπορούσε να παντρευτεί έναν συγκεκριμένο άνθρωπο (όπως λένε κάποιοι), αφού ο Ίδιος είναι «ο Νυμφίος της Εκκλησίας», δηλαδή όλης της Ανθρωπότητας, και έδωσε το αίμα Του υπέρ της «νύμφης» Του – βλ. και το τέλος της Αποκάλυψης, όπου περιγράφεται ο πανηγυρικός γάμος της Νύμφης (=ανθρωπότητας) με το «Αρνίον το εσφαγμένον από καταβολής κόσμου», που κάθεται στο θρόνο του Θεού, γάμος που καταλήγει στην «ουράνια Ιερουσαλήμ», δηλαδή την ανακαινισμένη Γη, ή μάλλον όλο το Σύμπαν.
Αυγούστου 10, 2009 at 8:11 μμ
4. Έμμηνη ρήση και μητρότητα
α) Έμμηνη ρήση
«Δεν τιμά τη μητρότητα», κατά τη γνώμη του αρθρογράφου, ο χριστιανισμός, κι ας λέει ο απόστολος Παύλος ότι το να γίνει μάνα μια γυναίκα την οδηγεί στη σωτηρία (βλ. θέωση), αρκεί να μείνει σταθερή στην πίστη και την αγάπη (Α΄ προς Τιμόθεον, 2, 15)… Το αστείο είναι ότι άλλοτε ο χριστιανισμός κατηγορείται ότι δίνει τόση έμφαση στη μητρότητα, ώστε περιορίζει τη γυναίκα στο ρόλο της μητέρας. Τι από τα δυο συμβαίνει, θ’ αποφασίσουν επιτέλους οι αδελφοί μας, που βάλθηκαν (ας είναι καλά) να μας πειράζουν;
Ως «τεκμήριο» παραθέτει κάποιες διατάξεις του μωσαϊκού νόμου, κατά τις οποίες δεν πρέπει να αγγίζουμε γυναίκα που βρίσκεται στην έμμηνη ρήση («περίοδο») κ.τ.τ. Οι διατάξεις αυτές βέβαια δεν ισχύουν για τους χριστιανούς. Πώς εξηγείται όμως ότι και σε μας έχει απομείνει να ζητάμε από τη γυναίκα κατά την έμμηνη ρήση να μην πηγαίνει στην εκκλησία (και η γιαγιά μας τη θεωρούσε εκείνη την περίοδο «ακάθαρτη»), καθώς και από τη γυναίκα που γεννάει, μέχρι να της «διαβαστεί η ευχή» σαράντα μέρες μετά τη γέννηση του παιδιού της;
Κατά το μητροπολίτη Μεσογαίας Νικόλαο, η περίοδος θεωρείται ακάθαρτη επειδή κατ’ αυτήν υφίσταται φθορά η ανθρώπινη φύση, λόγω της απώλειας του ωαρίου (το αναφέρει στη συλλογή μελετών του Ελεύθεροι από το γονιδίωμα). Για τον αντίστοιχο λόγο, στον άντρα θεωρείται ακάθαρτη η ονείρωξη, ενώ ο αυνανισμός αποδοκιμάζεται ρητά ως αμαρτία.
Ωστόσο, κανείς άγιος δεν έγραψε ποτέ ότι η φθορά αυτή επιβαρύνει τη γυναίκα (ή τον άντρα) με κάποια ενοχή. Ο χριστιανισμός –ο «δικός μας» χριστιανισμός, δηλαδή η αρχαία και η ορθόδοξη πατερική παράδοση– δεν είναι ευσεβιστικός ηθικισμός, όπως φαντασιώνονται οι διάφοροι «επικριτές» του.
Οι επικριτές αυτοί σκιαμαχούν εναντίον ενός ειδώλου του «χριστιανισμού», που έχουν πλάσει με τη φαντασία τους ανακατεύοντας στοιχεία από τις πιο ακραίες ηθικιστικές εκδοχές του παπισμού και του προτεσταντισμού, μαζί με όλες τις εκτροπές από το αυθεντικό χριστιανικό ήθος που έχουν παρατηρηθεί κατά καιρούς σε αποτυχημένους αδελφούς μας χριστιανούς. Αυτό το φανταστικό είδωλο δεν αντιστοιχεί στο χριστιανισμό, αλλά είναι τόσο αποκρουστικό για κάθε στοιχειωδώς καταρτισμένο ορθόδοξο χριστιανό, όσο το εμφανίζουν και για τους ίδιους οι «επικριτές» μας. Λέω «το εμφανίζουν», γιατί συχνά φαίνονται τόσο πουριτανοί και μισαλλόδοξοι, που ωχριά μπροστά τους και ο πιο θρησκόληπτος φανατικός –τον οποίο, σημειωτέον, εμείς συνεχίζουμε να αγαπάμε ενώ εκείνοι είναι έτοιμοι να λιθοβολήσουν.
Δεν υπάρχει λοιπόν ενοχή, ούτε οφείλεται σε ενοχή, ο περιορισμός της γυναίκας κατά την περίοδο και του άντρα μετά την ονείρωξη.
Οι «Αποστολικές Διαταγές», ένα πρωτοχριστιανικό βιβλίο, σημαντική πηγή για τις αντιλήψεις των πρώτων γενεών του χριστιανισμού, αναφέρουν τα εξής χαρακτηριστικά:
«Ούτε η νόμιμη σαρκική απόλαυση, ούτε το συζυγικό κρεβάτι, ούτε η ροή αίματος, ούτε οι εκσπερματώσεις κατά τον ύπνο μπορούν να κηλιδώσουν τη φύση του ανθρώπου ή να απομακρύνουν το Άγιο Πνεύμα, παρά μόνο η ασέβεια και η παράνομη πράξη. […] Εσύ λοιπόν, κυρία μου, εάν, όπως λες, κατά τις ημέρες της περιόδου στερείσαι το Άγιο Πνεύμα, τότε είσαι γεμάτη από το ακάθαρτο πνεύμα. […] Αυτές είναι άσκοπες εφευρέσεις ανθρώπων μωρών που δεν έχουν μυαλό». Και συνεχίζει: Το μόνο που κηλιδώνει την ψυχή είναι «η ασέβεια στο Θεό και η παρανομία και η αδικία προς τον πλησίον, εννοώ δηλαδή η αρπαγή ή η βία, και οτιδήποτε αντίθετο στη δικαιοσύνη Του, όπως η μοιχεία ή η πορνεία» («Διαταγές των Αποστόλων», Στ΄, ΕΠΕ, 1, 321-325).
Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης (που τόσο μισούν οι «επικριτές» του χριστιανισμού), ερμηνεύει στο Πηδάλιον τον κανόνα 2 του αγίου Διονυσίου Αλεξανδρείας. Στον κανόνα αυτό ο άγιος Διονύσιος αναφέρει ότι μια γυναίκα σε περίοδο είναι αυτονόητο ότι από μόνη της, χωρίς να της το πει κάποιος, δεν πλησιάζει στη θεία Μετάληψη –όπως και η αιμορροούσα του ευαγγελίου άγγιξε μόνο το «κράσπεδον του ιματίου» του Ιησού και όχι το σώμα Του.
Εκεί ο άγιος Νικόδημος αναρωτιέται σε εκτενή υποσημείωση: «Διατί δε την ρύσιν του τοιούτου αίματος και την ταύτην έχουσαν γυναίκα ακάθαρτον ωνόμασεν ο Θεός; φαίνεται γαρ ότι η ρύσις αύτη καθ’ ό φυσική (=επειδή είναι φυσική) […], ούτε αμαρτία εστίν, ούτε ακαθαρσία». Και παραθέτει αποσπάσματα εκκλησιαστικών συγγραφέων: «Ου γαρ αληθώς αμαρτία ταύτα, ουδέ ακαθαρσία, κατά τον Χρυσόστομον, και των κατά φύσιν γινομένων ουδέν αληθώς ακάθαρτον, κατά τον Θεοδώρητον, και κατά τον Θεόδωρον ή Διόδωρον, ουδέν ακάθαρτον ει μη πονηρά διάθεσις». Και κατόπιν αναφέρει το απόσπασμα των «Αποστολικών Διαταγών» που παραθέσαμε.
Ο άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης ερμηνεύει τους περιορισμούς αυτούς ως παιδαγωγικό μέσο (Eπιστολή ιδ΄, P.G., 78, 741): «ορίστηκε ότι οι φυσικές και ακούσιες εκκρίσεις» (περίοδος και ονειρώξεις) «χρειάζονται καθαρισμό, για να συνειδητοποιεί περισσότερο ο άνθρωπος πόσο πρέπει να αυτοπειθαρχείται στα παρά φύσιν και τα εκούσια».
Υπάρχει όμως και άλλη μια πλευρά του θέματος, ίσως μάλιστα η πρωταρχική, από την οποία ξεκίνησαν ακόμη και οι αυστηροί περιορισμοί της Παλαιάς Διαθήκης: η υγιεινή. Σε πρωτόγονες εποχές, με μηδενικές συνθήκες υγιεινής, όπου δεν υπήρχαν ούτε εσώρουχα, ήταν απαραίτητο να προφυλάσσεται η γυναίκα κατά την περίοδό της από κοινωνικές συναναστροφές, για να μην κολλήσει κάποιο μικρόβιο ή μεταδώσει η ίδια (αν ήταν άρρωστη) μέσω του αίματος που έρεε από τα ρούχα της χωρίς εμπόδιο στο έδαφος.
Στην αρχαιότητα οι κανόνες υγιεινής συχνά περιβάλλονταν κύρος ιερών διατάξεων, είτε για να πειστούν οι άνθρωποι να τους εφαρμόζουν είτε και γιατί κάτι τόσο σημαντικό εθεωρείτο πράγματι δοσμένο από το Θεό (όπως δεν αμφιβάλλουμε οι χριστιανοί για τις διατάξεις της Παλαιάς Διαθήκης –οι οποίες όμως αντιστοιχούν σε μια νηπιακή κατάσταση της ανθρωπότητας και καταργούνται με το «νέο νόμο» του Χριστού, το «νόμο της χάριτος»). Οι πρωτόγονες αυτές (από υγειονομική άποψη) συνθήκες δεν είναι πολλά χρόνια που ξεπεράστηκαν στο δυτικό κόσμο και στη χώρα μας, ενώ στον υπόλοιπο πλανήτη επικρατούν ακόμη.
Γι’ αυτό λοιπόν «απαγορεύεται» να πλησιάσει ιερό χώρο η γυναίκα κατά την έμμηνη ρύση (διότι εκεί συγκεντρώνεται όλη η κοινότητα), γι’ αυτό «απαγορεύεται» να ενωθεί με τον άντρα της, γι’ αυτό «απαγορεύεται» να αγγίξεις νεκρό ή λεπρό κ.ο.κ.: για να μην υπάρξει κάποια μόλυνση (εκτός του ότι να κοινωνήσει απαγορεύεται και για έναν άλλο λόγο: διότι, την ημέρα που μεταλαβαίνουμε, θεωρούμε το αίμα μας ενωμένο με το Αίμα του Χριστού και προσέχουμε να μην αιμορραγούμε και, αν αιμορραγήσουμε, μαζεύουμε το αίμα μας και το καίμε).
Βλ. συμπληρωματικά στοιχεία στο http://www.ierosolymitissa.org/expaganus.htm («Η γυναίκα στο Χριστιανισμό – Παλαιά και Καινή Διαθήκη»), και http://www.apologitis.com/gr/arxaiatot.htm («Η Γυναίκα στην Αρχαιότητα και το Βυζάντιο»).
β) Μητρότητα
Ο ίδιος λόγος –η αποφυγή μόλυνσης– οδηγεί και στον περιορισμό της λεχώνας από την εκκλησία μέχρι να της διαβάσει ο ιερέας την ευχή των σαράντα ημερών (να «σαραντίσει»).
Στον ιουδαϊσμό αυτό το σαράντισμα ήταν «καθαρισμός» από την κληρονομιά της Εύας, που σχετίζεται άμεσα όχι με τη γέννηση του παιδιού, αλλά με τις οδυνηρές πλευρές της: τους πόνους και τον κίνδυνο θανάτου για τη μητέρα και το παιδί. Οι χριστιανές μάνες ωστόσο σαραντίζουν με το βλέμμα όχι στην Εύα, αλλά στην Παναγία – ακολουθούν το παράδειγμά της, αφού κι εκείνη σαράντισε μετά τη γέννηση του Ιησού. Η πράξη της αυτή σε μας έχει μετατραπεί σε μεγάλη θεομητορική εορτή –της Υπαπαντής, 2 Φεβρουαρίου– και κατ’ ουσίαν σε γιορτή της μητέρας. Γι’ αυτό και, όπου υπάρχει ναός της Υπαπαντής (ή του προστάτη των εγκύων αγίου Ελευθερίου), οι μητέρες προτιμούν να πηγαίνουν να σαραντίζουν σ’ αυτόν.
Η τελετή αυτή: α) αποβλέπει στην ευλογία μητέρας και παιδιού διά της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, β) είναι μια διαβατήρια τελετουργία, που σηματοδοτεί την άρση των προφυλάξεων για τη λεχώνα και την επανένταξή της σε πλήρη κοινωνική δραστηριότητα. Μέχρι τότε η λεχώνα δεν επισκέπτεται άλλα σπίτια ούτε πηγαίνει στο ναό, διότι εκεί συγκεντρώνεται η κοινότητα και ο καταπονημένος οργανισμός της κινδυνεύει να κολλήσει κάποιο μικρόβιο.
Να επισημάνω ακόμη ότι το αίμα και ο πλακούντας της γέννησης καθαγιάζεται και ακόμη εξυμνείται «διά των αγνών και παρθενικών αιμάτων» της Υπεραγίας Θεοτόκου, η οποία παρομοιάζεται από τον άγιο Ιωσήφ τον Υμνογράφο –ποιητή του κανόνα (δηλ. του μουσικού και ποιητικού έργου) που ψάλλεται πριν τους Χαιρετισμούς– με κοχύλι, που έβαψε με το αίμα της «πορφύραν θείαν» για το βασιλιά υιό της.
Η ίδια η εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας (και Γλυκοφιλούσας και Γαλακτοτροφούσας –που έχει το στήθος έξω και θηλάζει το Μωρό της) προσδίδει μεγάλη τιμή στη μητέρα και τη μητρότητα και δίδει το μήνυμα της τιμής κάθε μάνας στο χριστιανό. Αλλά και τον άγιο Συμεών το Θεοδόχο (που πήρε αγκαλιά το βρέφος Ιησού κατά την Υπαπαντή) ο βυζαντινος αγιογράφος δεν απαξίωσε να απεικονίσει να κρατάει Αυτό το βρέφος στην αγκαλιά του σαν μητέρα (δεν εννοώ την απεικόνισή του στην εικόνα της Υπαπαντής, αλλά την προσωπική του εικόνα, όπως π.χ. η κλασική εικόνα του 16ου αι. από το Μιχαήλ Δαμασκηνό).
Υπάρχει σε μας άλλος ένας ενδιαφέρων εικονογραφικός τύπος: απεικονίζει την αγία Μαριάμ, τη γιαγιά της Θεοτόκου, καθιστή, να κρατάει στην ποδιά της την κόρη της, την αγία Άννα, η οποία κρατάει στην ποδιά της την Παναγία και η Παναγία κρατάει στην ποδιά της το μικρό Χριστό. Απεικονίζονται έτσι και τιμώνται τρεις γενιές μανάδων, η μάνα, η γιαγιά και η προγιαγιά. Δεδομένου ότι η εικόνα είναι «η βίβλος των αγραμμάτων», δίνονται τα ανάλογα μηνύματα στο θεατή. Μήπως ο χριστιανισμός «δεν τιμά τη μητρότητα»;
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (Στην προς Τίτον επιστολή, Ομιλία Γ΄), αναφερόμενος στο στίχο του αποστόλου Παύλου «πάντα καθαρά τοις καθαροίς…» κ.τ.λ. («όλα είναι καθαρά για τους καθαρούς», Τίτ. 1, 15), επανερμηνεύει όλες τις διατάξεις της Παλαιάς Διαθήκης περί «καθαρών» και «ακαθάρτων» (τροφών, αντικειμένων κ.τ.λ., ακόμη και ανθρώπων, π.χ. λεπρών, νεκρών κ.τ.λ.) απορρίπτοντας απερίφραστα ότι υπάρχουν ακάθαρτες τροφές, ακάθαρτα αντικείμενα και ακάθαρτοι άνθρωποι, και στρέφοντάς τις προς την εξαγωγή ηθικών και κοινωνικών μηνυμάτων. Ακόμη κι αν κάποιος θεωρήσει «υπερερμηνεία» την προσέγγιση αυτή (ότι δηλαδή ο άγιος εξάγει αυθαίρετα συμπεράσματα, που δεν υπήρχαν εξ αρχής στον παλαιοδιαθηκικό λόγο), το σημαντικό είναι ότι ο άγιος απορρίπτει την ιδέα περί ακαθάρτων. Σε όλη την έκταση του λόγου του τονίζει ότι «τίποτε δεν είναι ακάθαρτο, παρά μόνο η αμαρτία, γιατί αγγίζει την ψυχή και τη ρυπαίνει».
Για το στίχο του Λευϊτικού 15, 19, που χαρακτηρίζει «ακάθαρτη» τη λεχώνα (την «ασαράντιστη» καινούργια μάνα), ώστε να μη συνευρίσκεται με το σύζυγό της, ο άγιος γράφει:
«“Η γυναίκα”, λέει, “που είναι λεχώνα είναι ακάθαρτη”. Πες μου, γιατί; Δεν έκαμε Αυτός και το σπέρμα και τη γέννηση; Για ποιο λόγο λοιπόν είναι ακάθαρτη η γυναίκα; Εκτός αν υπονοούσε κάτι άλλο. Και ποιο είναι αυτό; Ευλάβεια στάλαζε στην ψυχή, οδηγούσε μακριά από την πορνεία. Γιατί, αν η γυναίκα που γέννησε είναι ακάθαρτη, πολύ περισσότερο θα είναι η πόρνη. Αν το να πλησιάζει κανείς τη γυναίκα του δεν είναι πολύ καθαρό (εκείνη την περίοδο), πολύ περισσότερο το να συνευρίσκεται με ξένη». [Το νόημα του αποσπάσματος: από ιατρική άποψη, η λεχώνα καλό είναι να αποφεύγει το σεξ. Ο άντρας όμως πιθανότατα δε μπορεί ή δε θέλει να εγκρατεύεται και θα καταφύγει σε πόρνες. Ο άγιος εννοεί ότι η λεχώνα χαρακτηρίζεται «ακάθαρτη», για να αποτραπεί η πορνική σχέση του συζύγου].
Αυγούστου 10, 2009 at 8:14 μμ
5. Γυναίκα και ιεροσύνη
Ιεροσύνη έχουν όλοι οι χριστιανοί. Τη λαμβάνουν με το μυστήριο του χρίσματος (γι’ αυτό μπορούν να τελέσουν π.χ. το αεροβάπτισμα). Όμως η «ειδική ιεροσύνη», που επιτρέπει σ’ έναν άνθρωπο να τελεί τα μυστήρια, περιορίστηκε στους άνδρες. Λόγος γι’ αυτό δεν είναι ότι η γυναίκα δεν θεωρήθηκε «κατάλληλη» γι’ αυτή την ευθύνη (ενώ θεωρήθηκε κατάλληλη για να γίνει μάνα του Θεού και να Τον φέρει στην ανθρωπότητα), αλλά παράγοντες όπως:
1. Η λατρεία μας είναι θυσία (η θεία Μετάληψη, επανάληψη με «μυστικό» τρόπο της σταύρωσης του Χριστού), και από την αρχαιότητα οι γυναίκες δεν τελούν θυσίες, λόγω της μητρότητας (η γυναίκα φέρνει τη ζωή, επομένως δεν την αφαιρεί).
2. Η λειτουργία είναι επανάληψη του Μυστικού Δείπνου, με τον επίσκοπο ή ιερέα στη θέση του Χριστού. Κατά τη διάρκειά της τελείται ξανά ο ιερός γάμος Θεού και ανθρωπότητας, στον οποίο ο Χριστός είναι ο Νυμφίος και η Εκκλησία (=ανθρωπότητα) η Νύμφη. Ο Νυμφίος δεν θα μπορούσε να είναι γυναίκα.
3. Οι ειδωλολατρική θρησκεία είχε ιέρειες, που χρησιμοποιούνταν κυρίως σε οργιαστικές λατρείες της θεάς Γης («ιερόδουλες»). Ο χριστιανισμός θέλησε να διαφοροποιηθεί και διατήρησε την ιεροσύνη της Παλαιάς Διαθήκης, που ήταν μόνο ανδρική.
Ας σημειωθεί ότι καμιά από τις μεγάλες αγίες διδασκάλισσες του χριστιανισμού δεν ζήτησε ιεροσύνη για τον εαυτό της ή για το γυναικείο φύλο. Δεν τη χρειάζονταν, γιατί σκοπός του χριστιανού δεν είναι η «κατάκτηση θέσεων», αλλά η ένωση με το Θεό, που πραγματοποιείται διά της αγάπης και στην οποία ο ιερέας δεν έχει κανένα προβάδισμα (ίσα ίσα, έχει τεράστιες ευθύνες που μπορεί εύκολα να του στοιχίσουν τη σωτηρία του). Η χάρη του Θεού και η χαρά του παραδείσου (που αρχίζει ήδη από αυτή τη ζωή) ήταν πλήρης μέσα τους.
Στον αρχαίο και τον ορθόδοξο χριστιανισμό η ιεροσύνη δεν είναι εξουσιαστικός θεσμός, αλλά διακονία αυτοθυσίας (αντίστοιχη για τον άντρα με τη μητρότητα για τη γυναίκα). Δεν υπάρχει ούτε η εσφαλμένη παπική αντίληψη ότι ο ιερέας ή ο επίσκοπος είναι «αντιπρόσωπος» ή «εκπρόσωπος» του Θεού στη Γη. Ο Θεός δε χρειάζεται «αντιπροσώπους», γιατί ο Ίδιος είναι πάντα παρών. Ο άνθρωπος επικοινωνεί και ενώνεται με το Θεό ο ίδιος αυτοπροσώπως, όχι «μέσω του ιερέα». Ο ιερέας δεν επιχειρεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στο Θεό «μέσω του εαυτού του», αλλά να τον καταστήσει ικανό ώριμο και ικανό να πλησιάζει το Θεό αυτοπροσώπως (με την υποσημείωση βέβαια ότι η προσέγγιση προς το Θεό γίνεται προσωπικά, αλλά όχι «ατομικά», γιατί συνεπάγεται και προσέγγιση με τους άλλους ανθρώπους).
Ας σημειωθεί ότι η αγία Αικατερίνα, μέσα στη φυλακή, έκανε χριστιανούς τους 150 φιλοσόφους συγκρατουμένους της σχηματίζοντάς τους στο μέτωπο με λάδι το σημείο του σταυρού. Η πράξη αυτή ήταν μια ιερατική πράξη, που έγινε εξ ανάγκης, ελλείψει ιερέα και δυνατοτήτων για βάπτισμα (έλαβαν μετά το «βάπτισμα του αίματος» διά του μαρτυρίου τους). Και κανείς δε θεώρησε απαραίτητο ούτε καν να το σχολιάσει (ενώ ο βίος της αγίας διαβαζόταν κατ’ εξοχήν στα μοναστήρια, γυναικεία και ανδρικά), γιατί ήταν αυτονόητο για όλους ότι είχε το δικαίωμα να το κάνει αυτό.
Το «αίτημα» για γυναικεία ιεροσύνη ξεκίνησε από το φεμινιστικό κίνημα, που εν πολλοίς είναι αθεϊστικό και προκατειλημμένο κατά της Εκκλησίας, την οποία θεωρεί ένα συντηρητικό θεσμό της ανδροκρατικής κοινωνίας (αλλά τη γνωρίζει μόνον ως παπική και προτεσταντική). Η ισότητα των φύλων επιδιώχθηκε με τη μεταμόρφωση της γυναίκας σε άντρα (καθιέρωση αντρικής ενδυμασίας, ανάληψη αντρικών συνηθειών, άσκηση αντρικών επαγγελμάτων) και απαξίωση του παραδοσιακού ρόλου της μητρότητας.
Εκτός Εκκλησίας λοιπόν γυναίκες διαμαρτυρήθηκαν για κάτι, που οι εντός της Εκκλησίας μεγάλες αγίες δεν επιθυμούσαν για τον εαυτό τους.
Σε μας το «αίτημα» αυτό πέρασε, επειδή είμαστε πλέον αναλφάβητοι σε ό,τι αφορά στην πνευματική κληρονομιά του χριστιανισμού. Δεν ξέρουμε καν ότι η ζωή του χριστιανού είναι μια πορεία των τριών σταδίων: κάθαρσης της καρδιάς, φωτισμού του νου, θέωσης. Τον θεωρούμε ως ένα προϊόν του πολιτισμού και των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών, δηλαδή ένα ψέμα, που απλώς παρηγορεί τους πονεμένους και τους αφελείς.
Έτσι, ενώ έχουμε πλήθος γυναικών που έφτασαν σ’ αυτά τα τρία στάδια, ενώθηκαν με το Θεό, έλαβαν το χάρισμα της προφητείας, της θαυματουργίας, των θεϊκών οραμάτων, τιμήθηκαν από όλους τους άντρες ιερείς και επισκόπους, μονίμως «κολλάμε» σε ένα μονότονο ρεφραίν: «Ναι, αλλά υποτιμάτε τη γυναίκα, γιατί δεν χειροτονείτε ιέρειες».
Η Παναγία υμνείται σε κάθε εκκλησιαστική τελετή, ψάλλονται προς τιμήν της οι Χαιρετισμοί και οι Παρακλήσεις, ένας αυτοκράτορας σύνθεσε το Μεγάλο Παρακλητικό Κανόνα προς τιμήν της (ο Θεόδωρος Λάσκαρις), στέκει στα δεξιά του Θεού (βλ. τέμπλο των ναών), αλλά το ρεφραίν παραμένει: «Ναι, αλλά υποτιμάτε τη γυναίκα, γιατί δεν χειροτονείτε ιέρειες».
Γυναίκες χειροτονούνται διακόνισσες και μπαίνουν κανονικά στο Ιερό των ναών (ενώ ούτε οι άντρες στην πραγματικότητα πρέπει να μπαίνουν, εκτός από τους ιερείς όλων των βαθμίδων), και πολλές διακόνισσες ήταν «επίσημες» και αγίες, όπως η αγία Φοίβη, σπουδαία συνεργάτιδα του αποστόλου Παύλου.
Πλήθος μεγάλων αγίων γυναικών καθοδήγησε χιλιάδες χριστιανούς, ακόμη και επισκόπους, ενώ άλλες οργάνωσαν μεγάλα φιλανθρωπικά δίκτυα, όπως η αγία Φιλοθέη, η αγία Γενεβιέβη του Παρισιού, η αγία Ελισάβετ της Ρωσίας κ.π.ά., αλλά το ρεφραίν παραμένει: «Ναι, αλλά υποτιμάτε τη γυναίκα, γιατί δεν χειροτονείτε ιέρειες».
Λοιπόν, δεν χειροτονούμε ιέρειες. Τιμούμε τη γυναίκα ως Παναγία, ως μεγαλομάρτυρα, ως πνευματική μητέρα ολόκληρης της Εκκλησίας, αλλά δεν χειροτονούμε ιέρειες. Τι να γίνει; Μπορείτε, αδελφές μου, εκτός από μάνες και γιαγιάδες, να γίνετε παγκόσμιες διδασκάλισσες και να κερδίσετε τον παράδεισο, ή να μείνετε μακριά, προσκολλημένες στο γνωστό ρεφραίν, που κατ’ ουσίαν παρέχει μόνο μια κακής ποιότητας πρόφαση.
6. Αιτίες παρανοήσεων
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν σημεία στην εκκλησιαστική γραμματεία που δίνουν αφορμές στους «επικριτές» του χριστιανισμού να κατηγορούν τους Πατέρες της Εκκλησίας για μισογυνισμό. Ας δώσουμε μερικές διευκρινίσεις γι’ αυτά τα σημεία.
Α) Κατ’ αρχάς, ας έχουμε υπ’ όψιν ότι δεν είναι άγιοι και Πατέρες της Εκκλησίας όλοι οι εκκλησιαστικοί συγγραφείς. Για παράδειγμα, δεν τιμώνται ως άγιοι (επομένως δεν είναι διδάσκαλοι και Πατέρες της Εκκλησίας) συγγραφείς όπως οι Τατιανός ο Σύρος, Τερτυλλιανός, Κλήμης ο Αλεξανδρεύς, Ωριγένης, Ευσέβιος Καισαρείας, Ευάγριος Ποντικός κ.π.ά. Όταν λοιπόν πολλοί από αυτούς παρεκκλίνουν προς διάφορες κατευθύνσεις, δεν πρέπει να χρεώνεται «η Εκκλησία» τις απόψεις τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Τερτυλλιανός (ένα «κόκκινο πανί» για τους «υπερασπιστές των γυναικών»), ένας σκληρός ηθικιστής που έφυγε από την Εκκλησία γιατί τη θεωρούσε πολύ ανεκτική με τους αμαρτωλούς και προσχώρησε στην ηθικιστική αίρεση του μοντανισμού.
Β) Αλλά και άγιοι και Πατέρες της Εκκλησίας είναι πιθανόν να έχουν εσφαλμένη άποψη για κάποια θέματα ή να έχουν πέσει θύματα προκατάληψης κ.τ.λ. Κανείς δεν είναι αλάθητος, ούτε θεωρούμε τους αγίους μας ως τέτοιους. Ναι, υπάρχουν άγιοι που κάνουν λάθη. Είναι άγιοι λόγω της μεγάλης τους αγάπης και της μεγάλης τους μετάνοιας, αλλά κάθε τι που έγραψαν δεν είναι αυτόματα «η θέση της Εκκλησίας» για το ένα ή το άλλο ζήτημα. Αντίθετα, κάθε άποψη αγίου (όπως και κάθε χριστιανού) καταξιώνεται όταν συμφωνεί με τη γενική άποψη των Πατέρων ή (αν υπάρχει) των Οικουμενικών Συνόδων για το συγκεκριμένο θέμα. Η γενική άποψη λοιπόν για τη γυναίκα –που είναι «η άποψη της Εκκλησίας» και η διδασκαλία των αγίων γι’ αυτήν– είναι αυτή που εκφράζεται στα τόσα πατερικά αποσπάσματα που παραθέσαμε, καθώς και στην καθημερινή λειτουργική μας πράξη (τιμή των αγίων γυναικών), και όχι κάποια ρατσιστική, μισογυνική, φαλλοκρατική κ.λ.π. άποψη, που πιθανόν «ψαρεύει» κάποιος κοιτάζοντας με το μεγεθυντικό φακό τις σελίδας της Patrologia Graeca.
Γ) Ακόμη και ένας από τους ίδιους αυτούς αγίους Πατέρες, που είδαμε πόσο υπερασπίστηκαν τη γυναίκα σε δύσκολες εποχές (και όλες οι εποχές είναι δύσκολες), μπορεί σε κάποια ομιλία του να πει «η γυναίκα κάνει αυτό ή εκείνο…» και να φανεί στα μάτια μας –τόσους αιώνες αργότερα– μισογύνης και φαλλοκράτης. Αυτό συμβαίνει (το αναφέρει ρητά κάπου ο Χρυσόστομος) επειδή ο άγιος αυτός τότε προσπαθεί να περάσει ένα μήνυμα στις ίδιες τις γυναίκες, για να περιορίσει κάποιες κακές ή αμαρτωλές συνήθεις που πιθανόν έχουν περάσει κατ’ εξοχήν στο γυναικείο πληθυσμό. Σήμερα μπορεί κάποιος π.χ. να πει «οι έφηβοι» ή «οι συνταξιούχοι» ή «οι καταναλωτές» κ.τ.λ., γενικεύοντας μια ιδιότητα ή πράξη που δεν ανήκει φυσικά σε όλους. Οι ακροατές του όμως ξέρουν ότι γενικεύει, ξέρουν ότι αυτό που λέει δεν ισχύει για όλους, και ακριβώς γι’ αυτό (επειδή ξέρει ότι το ξέρουν) μπορεί να γενικεύσει χωρίς να περνάει κανένα ρατσιστικό μήνυμα στο κοινό. Αλλά –ας το τονίσουμε– και τότε ακόμη (ίσως όχι πάντα, αλλά κατά κανόνα) οι άγιοι αναφέρουν ξεκάθαρα ότι τα λόγια τους δεν πρέπει να παρανοούνται και να οδηγούν σε ρατσισμό και προκατάληψη.
Δ) Τέλος, υπάρχουν νόθες φράσεις ή παράγραφοι, που έχουν παρεισφρήσει σε έργα αγίων από σφάλματα αντιγραφέων ή προσωπικές σημειώσεις των κατά καιρούς αναγνωστών, οι οποίες μεταγενέστερα, από άλλο αντιγραφέα, ενσωματώθηκαν στα χειρόγραφα και κατόπιν πέρασαν στις τυπωμένες εκδόσεις ως λόγια του συγγραφέα. Ένα τέτοιο παράδειγμα: στο προαναφερθέν έργο του αγ. Ιωάννη του Δαμασκηνού, εκεί όπου υπερασπίζεται την τιμή της Εύας, ενώ κάνει αναφορά στην «πονηρή» και αυτάρεσκη γυναίκα, κάποια στιγμή ξεφυτρώνει –ως μια ξεχωριστή μικρή παράγραφος– η φράση: «Γυνή το υποζύγιον το κακόν, ο σκώληξ ο συρόμενος, ο ένοικος του Αδάμ, του ψεύδους η θυγάτηρ, η φυλακή του παραδείσου, του Αδάμ η εκβλητρία, ο πολέμιος όλεθρος, η έχθρα της ειρήνης»!! (P.G., 95, 1329ΒC).
Η φράση αυτή δεν ταιριάζει ούτε στη συνάφειά της, ούτε στο γενικότερο ύφος (και ήθος) του κειμένου και προφανέστατα δεν ανήκει στη γραφίδα του αγίου, αλλά την έγραψε –πιθανόν στο περιθώριο ή από κάτω– κάποιος αναγνώστης κομπλεξικός ή προκατειλημμένος, που είχε πρόβλημα με τη γυναίκα του ή την ερωμένη του ή την πεθερά του ή τη σπιτονοικοκυρά του ή δεν ξέρω τι άλλο, και ξέσπασε γράφοντας αυτή τη φράση. Αργότερα, που το συγκεκριμένο αντίγραφο χρησιμοποιήθηκε (από τον ίδιο ή άλλο) να την παραγωγή ενός άλλου χειρόγραφου αντιγράφου, η φράση αυτή ενσωματώθηκε στο κείμενο και είναι τώρα στη διάθεση καθενός που δεν έχει δουλειά να κάνει και έχει όρεξη να μας ταλαιπωρεί –ας είναι καλά.
Αυγούστου 10, 2009 at 8:22 μμ
7. Αντί επιλόγου: η ιέρεια του σπιτιού μου
Η γιαγιά και –κυρίως– η μάνα μέσα στο σπίτι είναι η ιέρεια της κατ’ οίκον Εκκλησίας, του μικρότερου κυττάρου του παγκόσμιου σώματος του Χριστού (εντός του οποίου ωστόσο υπάρχει «η όλη Εκκλησία»). Είναι η ιέρεια, γιατί αυτή ανάβει το καντήλι, θυμιάζει μπροστά στις εικόνες και τις φωτογραφίες των νεκρών, προσεύχεται με θέρμη για όλα τα μέλη της οικογένειάς της, νηστεύει για χάρη τους και πιθανόν, ως η μαγείρισσα του σπιτιού (τι «υποτιμητικό», κατά τη γνώμη των σύγχρονων «φεμινιστών») ρυθμίζει το διαιτολόγιο της οικογένειας σύμφωνα με τις γιορτές και τις νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ακόμη, παρασκευάζει τα κόλλυβα, ζυμώνει το πρόσφορο και τον άρτο για την εκκλησία (τώρα τα αναθέτουμε στο φούρναρη και το ζαχαροπλάστη), αλλά και διδάσκει τα παιδιά πώς να προσεύχονται, να νηστεύουν, να εκκλησιάζονται, να εξομολογούνται και να συμμετέχουν στα ιερά μυστήρια, όπως το ευχέλαιο και φυσικά η θεία Μετάληψη (μπορεί βέβαια να τα διδάσκει με λάθος τρόπο, πιεστικά π.χ., αλλά παντού μπορεί να γίνουν λάθη – τα λάθη δεν ακυρώνουν την αξία και τη σημασία του σωστού). Είναι δηλαδή και η πνευματική δασκάλα των παιδιών της –αυτό που χαρακτηρίζουν ανοήτως «προσηλυτισμό» οι προκατειλημμένοι εναντίον μας, λες και οι ίδιοι δεν ενσταλάζουν στα παιδιά τους τις αξίες και τις πρακτικές του δικού τους πολιτισμού.
Και δε διδάσκει μόνο τα παιδιά της, αλλά και τον άντρα της και πιθανόν και τον πατέρα της, τους αδελφούς της και όλα τα άρρενα μέλη της οικογένειάς της (θυμάστε τι λέει παραπάνω ο Χρυσόστομος με αφορμή την αγία Πρίσκιλλα, P.G., 51, 191-192). Αυτό το αναφέρει –αναθέτοντάς της ουσιαστικά αυτό το ρόλο– και ο άγιος απόστολος Πέτρος στην Α΄ επιστολή του, που βρίσκεται μέσα στην Καινή Διαθήκη.
Ο Πέτρος γενικά έχει το γυναικείο φύλο σε μεγάλη υπόληψη (βλ. Α΄ Πέτρου, 3, 1-7).
Πιστεύει ότι «ο κρυπτός της καρδίας άνθρωπος» που φέρουν μέσα τους είναι πολυτελής ενώπιον του Θεού και συνιστά το αληθινό κόσμημά τους. Και γράφει ότι οι άντρες οφείλουν στις γυναίκες τιμή, γιατί εκείνες είναι «συγκληρονόμοι χάριτος ζωής», δηλαδή μοιράζονται εξίσου με τους άντρες την ύψιστη προοπτική της θέωσης. Επίσης πρέπει να τους συμπεριφέρονται «κατά γνώσιν» (με φρόνηση) γιατί η γυναίκα έχει «ασθενέστερο σκεύος» (=το σώμα της είναι πιο εύθραυστο –ελπίζω να μην ξεσηκωθούν οι «φεμινιστές» που δεν τις φορτώνει με ξίφος και …πλάστη απέναντι στην αντρική αυθαιρεσία!). Οι γυναίκες, γράφει, πρέπει να «υποτάσσονται» στους άντρες τους (πάλι τα ίδια, θα πείτε), όμως «αγαθοποιούσαι και μη φοβούμεναι μηδεμίαν πτόησιν» (=κάνοντας το καλό και χωρίς να φοβούνται τίποτα, στίχ. 6)!! Κοινώς, «εγώ είμαι μαζί σας». Τι συμβαίνει λοιπόν; Συμβαίνει ότι αναθέτει στις γυναίκες το έργο της ηθικής διάπλασης των αντρών. Οι άντρες είναι ξεροκέφαλοι και πολλές φορές δεν πείθονται με τα λόγια, οπότε οι γυναίκες, γράφει, πρέπει να τους διαμορφώσουν ψυχικά με τη συνετή και τρυφερή συμπεριφορά τους.
Ακόμα κι αν διαφωνείτε μ’ αυτή την αντιμετώπιση, είναι πέρα από κάθε αμφισβήτηση ότι ο Πέτρος (αντίθετα μ’ ό,τι λένε, σαφώς ψευδόμενα, κάποια γνωστικά «ευαγγέλια») όχι μόνο αγαπά και σέβεται τις γυναίκες, αλλά και υπολογίζει σ’ αυτές, μιλώντας εν μέσω της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, που ήταν ένα κράτος καθαρά φαλλοκρατικό.
Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που τόσες μητέρες και σύζυγοι έχουν αγιάσει. Με αυτή την αναφορά ας μου επιτραπεί να κλείσω στο παρόν κείμενο, που ήδη το έχω αφιερώσει εξ αρχής στις δικές μου οικογενειακές ιέρειες και δασκάλες, εκείνες που έχουν περάσει, αυτή που τις διαδέχτηκε και εκείνη που πρόκειται να τις διαδεχτεί, αν θέλει ο Θεός και η Παναγία Μητέρα Του. Σας ευχαριστώ.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Σημαντικά βοηθήματά μου για τη σύνταξη του παρόντος υπήρξαν:
• Η Κλεις της Ελληνικής Πατρολογίας του Δωρόθεου Σχολάριου (1812-1888), εκδ. «Ωφέλιμο Βιβλίο», Αθήναι 1980, η οποία περιέχει αναλυτικούς πίνακες περιεχομένων της κλασικής συλλογής του J. P. Migne Patrologia Graeca. Ο Θεός να αναπαύσει το συγγραφέα.
• Οι φωτοτυπημένες σημειώσεις με πατερικά αποσπάσματα, που έδωσε κατά καιρούς στους σπουδαστές του ο καθηγητής Απόστολος Μπουρνέλης και τις έθεσε στη διάθεσή μου φίλος, πρώην σπουδαστής. Τον ευχαριστώ.
Σεπτεμβρίου 3, 2009 at 4:42 πμ
http://haber.mynet.com/detay/dunya/bu-iki-kadin-idam-edilecek/468288
Οι δύο γυναίκες που βλέπετε στον παραπάνω δεσμό καταδικάστηκαν σε θάνατο επειδή έγιναν χριστιανές!
Είναι η Μεργιεμ και η Μαρζιεχ, που κρατούνται φυλακισμένες σε φυλακή της Τεχεράνης και μαστιγώνονται κάθε φορά που φωνάζει ο μουεζίνης στο τζαμί (5 φορές την ημέρα). Τους δίνουν ελάχιστο φαγητό και νερό και ανακρίνονται συνεχώς με κλειστά τα μάτια. Μάταια προσπαθούν να τις σώσουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις.
Αν η πρακτική αυτή δεν εκφράζει το “αυθεντικό ήθος” του Ισλάμ, παρακαλώ τους μουσουλμάνους επισκέπτες αυτού του χώρου (πρόσωπα και φορείς) να αντιδράσουν, ζητώντας από την κυβέρνηση του Ιράν (μέσω πρεσβείας ή απευθείας) την άμεση απελευθέρωση των δύο γυναικών, με πλήρη ελευθερία να ακολουθήσουν το θρησκευτικό δρόμο που επέλεξαν…
Σεπτεμβρίου 3, 2009 at 1:39 μμ
Έχουμε έτοιμο μήνυμα διαμαρτυρίας στην αγγλική, που πάει αυτόματα στην πρεσβεία του Ιράν στο Λονδίνο και στην αντιπροσωπεία του Ιράν στον ΟΗΕ. Όποιος θέλει μπορεί να το στείλει από εδώ
http://agazilos.org/2009/09/02/be-a-muslim-again-or-die/
Νομίζουμε θα έκανε εντύπωση αν οι μουσουλμάνοι αποστολείς συμπλήρωναν στο μήνυμα τη φράση “I’m a Muslim”.
Θέλουμε να διαβεβαιώσουμε τον κάθε μουσουλμάνο/μουσουλμάνα που διαβάζει αυτές τις γραμμές, ότι θα κάναμε το ίδιο εάν κάποιες μουσουλμάνες κρατούνταν στη φυλακή για να ασπαστούν υποχρεωτικά τον Χριστιανισμό, ή οποιαδήποτε άλλη πίστη.
Σεπτεμβρίου 4, 2009 at 2:39 μμ
Θα το προωθήσω αγαπητοί. Πρέπει να επιλέγουμε ελεύθερα τι θέλουμε να είμαστε. Να είστε καλά.